AP DSC 2025 SGT ప్రశ్నపత్రం (18 జూన్, షిఫ్ట్ 1): విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
Nookesh Karri ·· 12 min read
AP DSC SGT 2025 educational psychology ప్రశ్నలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. AP మెగా DSC 2025లో సెకండరీ గ్రేడ్ టీచర్ (SGT) పోస్టుకు 18 జూన్ 2025, షిఫ్ట్ 1లో జరిగిన పరీక్షలో మూడో సెక్షన్ విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం (Educational Psychology). ఇందులో 25 నుంచి 40 వరకు 16 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, మొత్తం 8 మార్కులు. ప్రశ్నలను పేపర్లో ఉన్నట్టే తెలుగు, ఇంగ్లీష్‌లో ఇచ్చాం. సమాధానాలు పాఠశాల విద్యాశాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక ఫైనల్ కీ నుంచి తీసుకున్నాం, ప్రతి ప్రశ్న కింద వివరణ ఉంది. ప్రశ్న 31 (కాగ్నిటో అర్థం)కి కీ రెండు ఆప్షన్లకు మార్కులు ఇచ్చింది. ఎక్కువ ప్రశ్నలు శాస్త్రవేత్తలు, వాళ్ల సిద్ధాంతాల పేర్ల మీదే వచ్చాయి.
ఈ సెక్షన్లో వచ్చిన టాపిక్స్
| టాపిక్ | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| వికాసం, ఉద్వేగాలు, పియాజే | 25, 26, 35, 36 |
| ప్రజ్ఞ, సృజనాత్మకత, మాపనులు | 27, 30, 32, 37, 40 |
| మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు, గ్రంథాలు, పదాలు | 28, 31, 33 |
| అభ్యసనం (పావ్లోవ్) | 29 |
| సాంఖ్యక శాస్త్రం | 34 |
| సంఘర్షణలు, SWOT | 38, 39 |
ప్రశ్నలు, వివరణలు
ప్రశ్న 25Question 25
‘ప్రశ్నించే వయస్సు’ అని ఈ వయోదశకు పేరు.This age group is named as ‘questioning age’
(1) పూర్వ కౌమారదశEarly adolescence
(2) ఉత్తర కౌమారదశLate adolescence
(3) పూర్వ బాల్యదశEarly childhood
(4) ఉత్తర బాల్యదశLate childhood
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) పూర్వ బాల్యదశEarly childhood
ఏ వికాస దశను “ప్రశ్నించే వయస్సు” అంటారో అడుగుతున్నారు.
పూర్వ బాల్యదశ (సుమారు 2 నుంచి 6 ఏళ్లు)లో పిల్లలకు భాష వస్తుంది, చుట్టూ ఉన్న ప్రతిదాని గురించి తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం పెరుగుతుంది. “ఇది ఏమిటి? ఎందుకు? ఎలా?” అని నిరంతరం అడుగుతుంటారు. అందుకే హర్లాక్ లాంటి మనోవిజ్ఞానవేత్తలు ఈ దశను ప్రశ్నించే వయస్సు అన్నారు. దీన్నే ఆటల వయస్సు, బడి ముందు వయస్సు అని కూడా అంటారు.
ఉత్తర బాల్యదశను “ముఠా వయస్సు (gang age)” అంటారు. కౌమారదశను “ఒత్తిడి, సంఘర్షణల దశ” అంటారు. కాబట్టి (3) సరైనది.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్వ బాల్యం = ప్రశ్నించే వయస్సు; ఉత్తర బాల్యం = ముఠా వయస్సు.
ప్రశ్న 26Question 26
బ్రిడ్జెస్ ప్రకారం శిశువులలో ఏర్పడే మొట్టమొదటి ఉద్వేగంAccording to Bridges, the first emotion formed in a child is
(1) ఉత్తేజంExcitement
(2) కోపంAnger
(3) విచారంDistress
(4) ఆహ్లాదంDelight
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) ఉత్తేజంExcitement
కె.ఎం.బి. బ్రిడ్జెస్ ఉద్వేగ వికాస సిద్ధాంతం ప్రకారం పుట్టిన శిశువులో మొదట కనిపించే ఉద్వేగం ఏదో అడుగుతున్నారు.
బ్రిడ్జెస్ ప్రకారం పుట్టినప్పుడు శిశువులో ఒకే ఒక సాధారణ ఉద్వేగం ఉంటుంది: ఉత్తేజం (సాధారణ ఉద్రేకం). దాని నుంచి సుమారు మూడు నెలలకు విచారం (distress), ఆహ్లాదం (delight) విడిపోతాయి. తర్వాత విచారం నుంచి కోపం, అసహ్యం, భయం; ఆహ్లాదం నుంచి ఆనందం, ప్రేమ లాంటివి వస్తాయి.
కోపం, విచారం, ఆహ్లాదం అన్నీ ఉత్తేజం నుంచి తర్వాత విడిపోయినవే. కాబట్టి మొట్టమొదటి ఉద్వేగం ఉత్తేజం.
గుర్తుంచుకోండి: బ్రిడ్జెస్ ఉద్వేగ వృక్షానికి వేరు = ఉత్తేజం; మొదటి రెండు కొమ్మలు = విచారం, ఆహ్లాదం.
ప్రశ్న 27Question 27
గిల్ఫర్డ్ ప్రజ్ఞా స్వరూప సిద్ధాంతంలోని ’ఉత్పన్నాల’కు చెందనిదిThis is NOT a component of ‘Products’ in Guilford Model of intelligence
(1) యూనిట్‌లుUnits
(2) తరగతులుClasses
(3) సంబంధాలుRelations
(4) మూల్యాంకనంEvaluation
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) మూల్యాంకనంEvaluation
గిల్ఫర్డ్ త్రిపరిమాణ ప్రజ్ఞా నమూనా (Structure of Intellect)లోని “ఉత్పన్నాలు (Products)” విభాగానికి చెందనిది ఏదో అడుగుతున్నారు.
గిల్ఫర్డ్ నమూనాకు మూడు పరిమాణాలు ఉన్నాయి: విషయం (Contents), ప్రక్రియలు (Operations), ఉత్పన్నాలు (Products). ఉత్పన్నాలు ఆరు: యూనిట్‌లు, తరగతులు, సంబంధాలు, వ్యవస్థలు, పరివర్తనలు, అనువర్తనాలు (implications).
మూల్యాంకనం ప్రక్రియల (Operations) విభాగంలో ఉంది. ప్రక్రియలు: జ్ఞానం (cognition), స్మృతి, అపసారి చింతన, అభిసారి చింతన, మూల్యాంకనం. కాబట్టి (4) ఉత్పన్నాలకు చెందదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఉత్పన్నాలు “U-C-R-S-T-I” (Units, Classes, Relations, Systems, Transformations, Implications).
ప్రశ్న 28Question 28
కింది వాటిని జతపరచి సరైన సమాధానమును గుర్తించండి.Match the following and identify the correct answer
| శాస్త్రవేత్త | కృషి | ||
|---|---|---|---|
| i. | స్టాన్లీ హాల్Stanly Hall | a. | ప్రయోగ పాఠశాలలుExperimental schools |
| ii. | జోహాన్స్ ముల్లర్Johannes Mullar | b. | శిశు అధ్యయన పద్ధతులను రూపొందించారు.Developed child study methods |
| iii. | జాన్ డ్యూయీJohn Dewey | c. | నిర్దిష్ట నాడీ శక్తుల సిద్ధాంతంDoctrine of specific Nerve Energies |
| iv. | ఫ్రోబెల్, ఫ్రెడ్రిక్Frobel, Friedrich | d. | చైల్డ్ నర్చర్ అండ్ యాక్టివిటీ ఇన్‌స్టిట్యూట్Child Nurture and Activity Institute |
(1) i-c, ii-a, iii-b, iv-d
(2) i-b, ii-d, iii-c, iv-a
(3) i-c, ii-b, iii-d, iv-a
(4) i-b, ii-c, iii-a, iv-d
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) i-b, ii-c, iii-a, iv-d
నలుగురు శాస్త్రవేత్తలను వాళ్ల కృషితో జత చేయాలి.
జి. స్టాన్లీ హాల్‌ను శిశు అధ్యయన ఉద్యమ పితామహుడు అంటారు; ప్రశ్నావళుల ద్వారా పిల్లలను అధ్యయనం చేసే పద్ధతులు తెచ్చాడు (i-b). జర్మన్ శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్త జోహాన్స్ ముల్లర్ నిర్దిష్ట నాడీ శక్తుల సిద్ధాంతం ఇచ్చాడు: ఏ నాడిని ఉద్దీపించినా అది తన ఇంద్రియ అనుభూతినే ఇస్తుంది (ii-c).
జాన్ డ్యూయీ చికాగోలో ప్రయోగ పాఠశాల (Laboratory School) స్థాపించాడు (iii-a). కిండర్‌గార్టెన్ పితామహుడు ఫ్రోబెల్ మొదట ప్రారంభించిన సంస్థ “చైల్డ్ నర్చర్ అండ్ యాక్టివిటీ ఇన్‌స్టిట్యూట్”, అదే తర్వాత కిండర్‌గార్టెన్ అయింది (iv-d).
ఈ నాలుగు జతలు కలిసేది ఆప్షన్ (4)లోనే.
ప్రశ్న 29Question 29
నిబంధిత ఉద్దీపనకు నిబంధిత ప్రతిస్పందన రావడం అనునది పావ్లోవ్ ప్రయోగంలో ఈ దశలో జరుగుతుంది.In this stage of Pavlov’s experiment, conditional response is elicited for conditioned stimulus.
(1) మొదటి దశFirst stage
(2) రెండవ దశSecond stage
(3) మూడవ దశThird stage
(4) ప్రతి దశలోనూ జరుగుతుందిHappens in all stages
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) మూడవ దశThird stage
పావ్లోవ్ కుక్క ప్రయోగంలో గంట శబ్దానికే (నిబంధిత ఉద్దీపన) లాలాజలం (నిబంధిత ప్రతిస్పందన) వచ్చేది ఏ దశలోనో అడుగుతున్నారు.
ప్రయోగాన్ని మూడు దశలుగా చూస్తారు. మొదటి దశ (నిబంధనానికి ముందు): ఆహారం (సహజ ఉద్దీపన) చూసి కుక్క లాలాజలం స్రవిస్తుంది; గంటకు స్పందించదు. రెండో దశ (నిబంధనం జరిగే సమయం): గంట కొట్టి వెంటనే ఆహారం పెడతారు, ఇలా చాలాసార్లు చేస్తారు. మూడో దశ (నిబంధనం తర్వాత): ఆహారం లేకుండా గంట కొట్టినా కుక్క లాలాజలం స్రవిస్తుంది.
గంటకు మాత్రమే స్పందన రావడం మూడో దశలోనే జరుగుతుంది. రెండో దశలో ఆహారం కూడా ఉంటుంది కాబట్టి ఆ స్పందనను గంటకే అని చెప్పలేం.
ప్రశ్న 30Question 30
నవ్యత, ధారాళత, సరళత అనేవి దీనికి చెందినవిNovelty, Fluency, Flexibility are related to
(1) అభిరుచిInterest
(2) సృజనాత్మకతCreativity
(3) అలవాట్లుHabits
(4) సహజ సామర్థ్యంAptitude
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) సృజనాత్మకతCreativity
నవ్యత (Novelty), ధారాళత (Fluency), సరళత/నమ్యత (Flexibility) ఏ లక్షణానికి చెందినవో అడుగుతున్నారు.
ఇవి సృజనాత్మకత లక్షణాలు. ధారాళత అంటే ఒక సమస్యకు తక్కువ సమయంలో ఎక్కువ ఆలోచనలు ఇవ్వడం. నమ్యత అంటే ఒకే దారిలో కాకుండా వేర్వేరు కోణాల్లో ఆలోచించడం. నవ్యత (మౌలికత) అంటే ఇతరులకు రాని కొత్త ఆలోచన. గిల్ఫర్డ్ అపసారి చింతన (divergent thinking)ను సృజనాత్మకతకు ఆధారంగా చెప్పాడు; టోరెన్స్ సృజనాత్మకత పరీక్షలు ఈ లక్షణాలనే కొలుస్తాయి.
అభిరుచి, అలవాట్లు, సహజ సామర్థ్యం కొలిచేటప్పుడు ఈ పదాలు వాడరు.
గుర్తుంచుకోండి: సృజనాత్మకత = ధారాళత + నమ్యత + మౌలికత (+ విస్తరణ).
ప్రశ్న 31Question 31
లాటిన్ భాషలో ‘కాగ్నిటో’ అనగాThe word ‘Cognito’ in Latin means
అధికారిక నోట్: ఈ ప్రశ్న లేదా జవాబులో అస్పష్టత ఉంది. సరైన ఆప్షన్లలో దేనిని ఎంచుకున్నా అభ్యర్థికి పూర్తి మార్కులు వస్తాయి.
(1) అభ్యసనంLearning
(2) తార్కికతLogic
(3) జ్ఞానంKnowledge
(4) ఆలోచనThought
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3), (4) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
“కాగ్నిషన్ (Cognition)” అనే మనోవిజ్ఞాన పదం ఏ లాటిన్ మూలం నుంచి వచ్చిందో, దాని అర్థం ఏమిటో అడుగుతున్నారు.
Cognition లాటిన్ “cognoscere” (తెలుసుకోవడం) నుంచి వచ్చింది. దీని అర్థం జ్ఞానం పొందడం, తెలుసుకోవడం. ఈ కోణంలో (3) జ్ఞానం సరైనది. మరోవైపు, ప్రశ్నలో ఉన్న పదం “cogito”కు దగ్గరగా ఉంది. దెకార్త్ ప్రసిద్ధ వాక్యం “Cogito, ergo sum” (నేను ఆలోచిస్తున్నాను, కాబట్టి ఉన్నాను)లో cogito అంటే “ఆలోచిస్తున్నాను”. ఈ కోణంలో (4) ఆలోచన కూడా సరైనదే.
ప్రశ్నలోని పదం స్పెల్లింగ్ రెండు అర్థాలకూ దారితీయడం వల్ల అధికారిక కీ (3), (4) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. మనోవిజ్ఞాన శాస్త్ర పుస్తకాల్లో cognition = “జ్ఞానం పొందే ప్రక్రియ” అని చెబుతారు కాబట్టి (3) ఎక్కువ బలమైన జవాబు. అభ్యసనం, తార్కికత ఈ పదానికి అర్థాలు కావు.
ప్రశ్న 32Question 32
సగటు ప్రజ్ఞావంతుల ప్రజ్ఞాలబ్ధి విలువIntelligence Quotient of an average intelligent person is
(1) 120 - 130
(2) 110 - 120
(3) 90 - 109
(4) 130 - 140
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) 90 - 109
సగటు (సాధారణ) ప్రజ్ఞ ఉన్నవారి ప్రజ్ఞాలబ్ధి (IQ) పరిధి అడుగుతున్నారు.
IQ = (మానసిక వయస్సు ÷ శారీరక వయస్సు) × 100. మానసిక వయస్సు, శారీరక వయస్సు సమానంగా ఉంటే IQ = 100. ఈ 100 చుట్టూ ఉండే 90 నుంచి 109 పరిధిని టెర్మన్ వర్గీకరణలో సగటు ప్రజ్ఞ అంటారు. జనాభాలో ఎక్కువమంది ఈ పరిధిలోనే ఉంటారు.
110-119 ఉన్నత సగటు, 120-139 ఉన్నత ప్రజ్ఞ, 140 పైన మేధావులు (genius) అని వర్గీకరిస్తారు. కాబట్టి (1), (2), (4) సగటు కంటే ఎక్కువ.
గుర్తుంచుకోండి: IQ 100 = సగటు మధ్య బిందువు; 90-109 = సగటు పరిధి.
ప్రశ్న 33Question 33
సరైన జతను కనుగొనుము.Find the correct pair
(1) ఎడ్యుకేషనల్ డిటర్మినిజం - గాల్టన్Educational Determinism - Galton
(2) ఆన్ మెమొరి - ఎబ్బింగ్ హాస్On Memory - Ebbinghaus
(3) ఎనిమల్ ఇంటెలిజన్స్ - స్టెర్న్Animal Intelligence - Stern
(4) ది ప్రాసెస్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ - పియాజెThe Process of Education - Piaget
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ఆన్ మెమొరి - ఎబ్బింగ్ హాస్On Memory - Ebbinghaus
గ్రంథం, రచయిత సరిగ్గా జత అయినది ఏదో గుర్తించాలి.
జర్మన్ మనోవిజ్ఞానవేత్త హెర్మన్ ఎబ్బింగ్‌హాస్ 1885లో “On Memory (Über das Gedächtnis)” ప్రచురించాడు. అర్థరహిత అక్షర సముదాయాలతో తనపైనే ప్రయోగాలు చేసి విస్మృతి వక్రం (forgetting curve) ఇచ్చాడు. కాబట్టి (2) సరైన జత.
“Animal Intelligence” థార్న్‌డైక్ రాశాడు, స్టెర్న్ కాదు (స్టెర్న్ IQ భావనకు ప్రసిద్ధి). “The Process of Education” జెరోమ్ బ్రూనర్ పుస్తకం, పియాజేది కాదు. గాల్టన్ ప్రసిద్ధ గ్రంథం “Hereditary Genius”, అది అనువంశిక ప్రభావం గురించి.
గుర్తుంచుకోండి: ఎబ్బింగ్‌హాస్ = స్మృతి, విస్మృతి వక్రం; థార్న్‌డైక్ = Animal Intelligence; బ్రూనర్ = The Process of Education.
ప్రశ్న 34Question 34
కింది వాటిలో సరికాని జతలను గుర్తించండి.Identify the mismatched pairs among the following
a. అంకమధ్యమం (Mean) - అంకగణిత సగటుArthemetic average
b. మధ్యగతం (Median) - గరిష్ఠ విలువHighest value
c. బాహుళకం (Mode) - కనిష్ఠ పౌనఃపున్యము కలిగిన విలువValue with least frequency
d. ప్రామాణిక విచలనం (Standard Deviation) - దత్తాంశ విచలనం యొక్క కొలతMeasure of Data Dispersion
(1) a, b
(2) b, c
(3) c, d
(4) a, d
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) b, c
నాలుగు సాంఖ్యక భావనల్లో తప్పుగా జత చేసినవి ఏవో గుర్తించాలి. “సరికాని” అనే పదం గమనించండి.
అంకమధ్యమం అంటే అన్ని విలువల మొత్తాన్ని విలువల సంఖ్యతో భాగించగా వచ్చే అంకగణిత సగటు (a సరైనది). ప్రామాణిక విచలనం దత్తాంశం సగటు చుట్టూ ఎంత విస్తరించి ఉందో కొలుస్తుంది (d సరైనది).
మధ్యగతం అంటే విలువలను క్రమంలో అమర్చినప్పుడు మధ్యలో ఉండే విలువ, గరిష్ఠ విలువ కాదు (b తప్పు). బాహుళకం అంటే ఎక్కువసార్లు వచ్చే (గరిష్ఠ పౌనఃపున్యం) విలువ, తక్కువసార్లు వచ్చేది కాదు (c తప్పు). కాబట్టి సరికాని జతలు b, c.
గుర్తుంచుకోండి: మధ్యగతం = మధ్య విలువ; బాహుళకం = ఎక్కువసార్లు వచ్చే విలువ.
ప్రశ్న 35Question 35
‘ఎడిపస్ కాంప్లెక్స్’ అనగా‘Oedipus complex’ means
(1) మానసిక ఆరోగ్యం లేకపోవడంLack of mental health
(2) అబ్బాయిలు తల్లి పట్ల ప్రేమానురాగాలు చూపడంBoys affectionate towards their mother
(3) హార్మోనుల లోపంHormone deficiency
(4) అమ్మాయిలు తండ్రి పట్ల ప్రేమానురాగాలు చూపడంGirls affectionate towards their father
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) అబ్బాయిలు తల్లి పట్ల ప్రేమానురాగాలు చూపడంBoys affectionate towards their mother
ఫ్రాయిడ్ మనోలైంగిక వికాస సిద్ధాంతంలోని “ఈడిపస్ కాంప్లెక్స్” అర్థం అడుగుతున్నారు.
ఫ్రాయిడ్ ప్రకారం శిశ్న దశ (phallic stage, సుమారు 3 నుంచి 6 ఏళ్లు)లో అబ్బాయి తల్లి పట్ల ఎక్కువ అనురాగం పెంచుకుంటాడు, తండ్రిని పోటీదారుగా చూస్తాడు. దీన్నే ఈడిపస్ కాంప్లెక్స్ అంటారు. గ్రీకు కథలో తెలియకుండా తల్లిని పెళ్లాడిన రాజు ఈడిపస్ పేరు మీద వచ్చింది.
అమ్మాయిలు తండ్రి పట్ల చూపే అనురాగాన్ని ఎలక్ట్రా కాంప్లెక్స్ అంటారు, అందుకే (4) తప్పు. ఇక్కడ చాలామంది ఈ రెండింటినీ కలిపేస్తారు.
గుర్తుంచుకోండి: ఈడిపస్ = అబ్బాయి → తల్లి; ఎలక్ట్రా = అమ్మాయి → తండ్రి.
ప్రశ్న 36Question 36
3 సం॥ వయస్సు గల పిల్లవాడు తనతో పాటూ చంద్రుడు కూడా వస్తున్నాడు అనుకోవడం, పియాజే ప్రకారం ఇదిA 3 year old boy believes that moon is walking along with him. According to Piaget it is
(1) ప్రాకృతిక వాదంNaturalism
(2) సర్వాత్మవాదంAnimism
(3) అహం కేంద్రీకృత వాదంEgo centrism
(4) విపర్యాత్మక వాదంReversiblism
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) అహం కేంద్రీకృత వాదంEgo centrism
పియాజే పూర్వ ప్రచాలక దశ (2 నుంచి 7 ఏళ్లు)లోని ఏ లక్షణం ఈ ఉదాహరణలో ఉందో అడుగుతున్నారు.
అహం కేంద్రీకృతత అంటే ప్రపంచాన్ని తన దృష్టి నుంచి మాత్రమే చూడడం, అంతా తన చుట్టూనే జరుగుతోందని అనుకోవడం. “నేను నడిస్తే చంద్రుడూ నాతో నడుస్తున్నాడు” అనే ఆలోచనలో పిల్లవాడు చంద్రుడి కదలికను తన కదలికతో ముడిపెడుతున్నాడు. చంద్రుడు తన కోసమే వస్తున్నాడనే భావన ఇది. అధికారిక కీ దీన్నే జవాబుగా తీసుకుంది.
ఇక్కడ చాలామంది (2) సర్వాత్మవాదం ఎంచుకుంటారు, ఎందుకంటే చంద్రుడికి ప్రాణం ఉన్నట్టు అనుకోవడం కూడా కనిపిస్తుంది. కానీ ప్రశ్నలో కేంద్రం “తనతో పాటు” అనే మాట, అంటే అంతా తన చుట్టూనే తిరుగుతోందనే భావన. విపర్యయం (reversibility) మూర్త ప్రచాలక దశలో వచ్చే సామర్థ్యం; ప్రాకృతిక వాదం పియాజే పదం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: “బొమ్మకు నొప్పి వేస్తుంది” = సర్వాత్మవాదం; “చంద్రుడు నాతో వస్తున్నాడు, నా చుట్టే అంతా” = అహం కేంద్రీకృతత.
ప్రశ్న 37Question 37
రావెన్స్ స్టాండర్డ్ ప్రోగ్రెసివ్ మాట్రిసిస్ అనునదిRaven’s Standard Progressive Matrices is a / an
(1) సహజ సామర్థ్య మాపనిAptitude test
(2) ప్రజ్ఞా మాపనిIntelligence test
(3) వైఖరి మాపనిAttitude test
(4) మూర్తిమత్వ మాపనిPersonality test
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ప్రజ్ఞా మాపనిIntelligence test
రావెన్స్ ప్రోగ్రెసివ్ మాట్రిసెస్ ఏ రకమైన పరీక్షో అడుగుతున్నారు.
జె.సి. రావెన్ రూపొందించిన ఈ పరీక్షలో అక్షరాలు, పదాలు ఉండవు. బొమ్మల నమూనాల్లో ఒక భాగం ఖాళీగా ఉంటుంది; ఇచ్చిన ముక్కల్లో సరిపోయేదాన్ని ఎంచుకోవాలి. ఇది అశాబ్దిక (non-verbal) ప్రజ్ఞా పరీక్ష, భాషా, సాంస్కృతిక ప్రభావం తక్కువగా ఉండే (culture-fair) పరీక్షగా పేరు. స్పియర్‌మన్ చెప్పిన సామాన్య ప్రజ్ఞ (g కారకం)ను ఇది కొలుస్తుంది.
సహజ సామర్థ్యానికి DAT, వైఖరికి లైకర్ట్ స్కేల్, మూర్తిమత్వానికి రోర్షా, TAT లాంటి పరీక్షలు ఉన్నాయి.
ప్రశ్న 38Question 38
ఒక వ్యక్తికి ఒకేసారి రెండు గొప్ప కంపెనీలలో ఉద్యోగం వచ్చింది. దేనిలో చేరాలనే సందర్భంలో కలిగే సంఘర్షణ.A person got job opportunities in two famous companies at a time. The conflict to join a job in this situation is
(1) ఉపగమ - ఉపగమApproach - approach
(2) పరిహార - పరిహారAvoidance - avoidance
(3) ఉపగమ - పరిహారApproach - avoidance
(4) ద్వి ఉపగమ - పరిహారDual approach - avoidance
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) ఉపగమ - ఉపగమApproach - approach
రెండూ మంచి అవకాశాలే, కానీ ఒక్కటే ఎంచుకోవాలి. ఇది కర్ట్ లెవిన్ చెప్పిన ఏ రకమైన సంఘర్షణో అడుగుతున్నారు.
రెండు ఆకర్షణీయమైన లక్ష్యాల మధ్య ఒకదాన్ని ఎంచుకోవాల్సి వచ్చినప్పుడు కలిగేది ఉపగమ-ఉపగమ సంఘర్షణ. ఇక్కడ రెండు కంపెనీలూ గొప్పవే, రెండింటి వైపూ మనసు లాగుతుంది. ఇది సాధారణంగా తేలికగా తీరే సంఘర్షణ.
రెండూ ఇష్టంలేనివి అయితే పరిహార-పరిహార (ఉదా: చదవాలి లేదా దెబ్బలు తినాలి). ఒకే లక్ష్యంలో మంచీ చెడూ ఉంటే ఉపగమ-పరిహార. రెండు లక్ష్యాల్లో ఒక్కోదానిలో మంచీ చెడూ ఉంటే ద్వి ఉపగమ-పరిహార.
ప్రశ్న 39Question 39
SWOT యొక్క ఎక్రోనింSWOT Acronym
(1) System, Work flow, Operation, Technique
(2) Strategy, Work, Objectives and Targets
(3) Self-awareness, Wisdom on Thinking abstractly
(4) Strength, Weakness, Opportunity, Threat
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) Strength, Weakness, Opportunity, Threat
SWOT అనే సంక్షిప్త పదం పూర్తి రూపం అడుగుతున్నారు.
SWOT = Strengths (బలాలు), Weaknesses (బలహీనతలు), Opportunities (అవకాశాలు), Threats (ప్రమాదాలు). ఒక వ్యక్తి లేదా సంస్థ తనను తాను విశ్లేషించుకోవడానికి వాడే పద్ధతి. ఇందులో బలాలు, బలహీనతలు అంతర్గతమైనవి; అవకాశాలు, ప్రమాదాలు బయటి పరిస్థితుల నుంచి వస్తాయి.
ఉపాధ్యాయుడు తన బోధనను, పాఠశాల తన అభివృద్ధి ప్రణాళికను విశ్లేషించుకోవడానికి SWOT వాడతారు. మిగతా మూడు ఆప్షన్లు ఈ పదానికి ఉన్న ప్రామాణిక విస్తరణలు కావు.
ప్రశ్న 40Question 40
‘థీమాస్’ అనగాThe word ‘Themes’ means
(1) విషయంContent
(2) స్థానంLocation
(3) కథStory
(4) పరిస్థితిSituation
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) కథStory
మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రంలో “థీమాస్ (Themes / Thema)” అనే పదం ఎక్కడ వస్తుందో గుర్తిస్తే ఈ ప్రశ్న అర్థమవుతుంది.
హెన్రీ ముర్రే, మోర్గాన్ రూపొందించిన విషయ ఆత్మీకరణ పరీక్ష (Thematic Apperception Test, TAT)లో అస్పష్టమైన చిత్రాలు చూపిస్తారు. ప్రతి చిత్రం చూసి వ్యక్తి ఒక కథ చెప్పాలి: ముందు ఏం జరిగింది, ఇప్పుడు ఏం జరుగుతోంది, చివరకు ఏమవుతుంది. ఆ కథల్లో వచ్చే ఇతివృత్తాలను (themes) విశ్లేషించి వ్యక్తి అవసరాలు, మూర్తిమత్వం అంచనా వేస్తారు. ఇక్కడ “థీమ్” అంటే వ్యక్తి అల్లిన కథ, అందుకే అధికారిక కీ (3) ఇచ్చింది.
సాధారణ ఇంగ్లీష్‌లో theme అంటే ప్రధాన విషయం అనే అర్థం కూడా ఉంది, అందుకే కొందరు (1) ఎంచుకుంటారు. కానీ ఈ పేపర్ మనోవిజ్ఞాన సెక్షన్ కాబట్టి TAT అర్థాన్నే తీసుకోవాలి. స్థానం, పరిస్థితి ఈ పదానికి అర్థాలు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: TAT = చిత్రం చూసి కథ చెప్పడం; రోర్షా = సిరా మరకలు.
FAQ
ఈ సెక్షన్లో ఎన్ని ప్రశ్నలు, ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి?
AP DSC SGT 2025 (18 జూన్, షిఫ్ట్ 1) పేపర్లో విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం సెక్షన్లో 25 నుంచి 40 వరకు 16 ప్రశ్నలు వచ్చాయి. మొత్తం 8 మార్కులు, ఒక్కో ప్రశ్నకు అర మార్కు.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్స్ వచ్చాయి?
వికాస దశలు, బ్రిడ్జెస్ ఉద్వేగాలు, గిల్ఫర్డ్ ప్రజ్ఞా నమూనా, మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు, పావ్లోవ్ నిబంధనం, సృజనాత్మకత, IQ, ప్రముఖ గ్రంథాలు, సాంఖ్యక శాస్త్రం, ఈడిపస్ కాంప్లెక్స్, పియాజే, రావెన్స్ మాపని, సంఘర్షణలు, SWOT.
ఈ సెక్షన్కు ఎలా ప్రిపేర్ అవ్వాలి?
ఈ సెక్షన్లో సగం ప్రశ్నలు శాస్త్రవేత్తలు, వాళ్ల సిద్ధాంతాలు, గ్రంథాలు, మాపనుల పేర్ల మీదే వచ్చాయి. ఒక్కో శాస్త్రవేత్తకు సిద్ధాంతం, పుస్తకం, ప్రయోగం పట్టిక రాసుకుంటే త్వరగా గుర్తుంటాయి.
Sources
Writes and reviews the AP DSC Papers posts: previous DSC question papers solved step by step in Telugu, checked against the official keys.