AP DSC 2025 TGT తెలుగు (HH) ప్రశ్నపత్రం (6 జూన్, షిఫ్ట్ 1): తెలుగు బోధనా పద్ధతులు ప్రశ్నలు, సమాధానాలు

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) అ, ఇ, ఈ

నిర్మాణాత్మక మూల్యాంకనం (Formative Assessment) గురించి సరైన వాక్యాలు ఏవో అడుగుతున్నారు. ఇది పాఠం జరుగుతున్నప్పుడే, మధ్యమధ్యలో చేసే మూల్యాంకనం. పిల్లలు ఎక్కడ తడబడుతున్నారో చూసి, అప్పటికప్పుడు బోధన సరిచేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. కాబట్టి “అ” సరైనది.

ఇది విద్యార్థి అభ్యసనాన్ని రూపుదిద్దుతుంది కాబట్టి తెలుగు పుస్తకాల్లో దీన్ని రూపణ మూల్యాంకనం అని కూడా అంటారు. అధికారిక కీ “ఈ” (నియత మూల్యాంకనం) వాక్యాన్ని కూడా సరైనదిగా తీసుకుంది. తరగతిలో క్రమం తప్పకుండా, నియమంగా జరిగేది కాబట్టి ఆ పేరూ వాడారు.

ప్రాగుక్తిక మూల్యాంకనం అంటే భవిష్యత్తు సామర్థ్యాన్ని ముందే అంచనా వేసే పరీక్ష (ఉదా: ప్రవేశ పరీక్షలు). దానికి నిర్మాణాత్మక మూల్యాంకనంతో సంబంధం లేదు. “ఆ” ఉన్న (1), (2), (3) ఆప్షన్లు తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: పాఠం జరుగుతూ ఉండగా = నిర్మాణాత్మక; పాఠం/టర్మ్ చివర = సంకలన (Summative).

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) లక్ష్యాలు, అభ్యసనానుభవాలు, మూల్యాంకనం

ఇది బ్లూమ్ ఇచ్చిన మూల్యాంకన త్రిభుజం (Evaluation Triangle) మీద ప్రశ్న. త్రిభుజం మూడు మూలలు: లక్ష్యాలు, అభ్యసనానుభవాలు, మూల్యాంకనం. ఒకదాని మీద ఒకటి ఆధారపడతాయి.

ముందు లక్ష్యాలు నిర్ణయిస్తాం. వాటిని చేరుకోవడానికి అభ్యసనానుభవాలు కల్పిస్తాం. ఆ లక్ష్యాలు ఎంతవరకు నెరవేరాయో మూల్యాంకనం చెబుతుంది. ఆ ఫలితంతో మళ్లీ లక్ష్యాలనూ అనుభవాలనూ సరిచేస్తాం.

(4)లో మూల్యాంకనమే లేదు. (2), (3)లో లక్ష్యాలు లేవు. లక్ష్యాలు లేకుండా మూల్యాంకనం ఆధునికం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: మూల్యాంకన త్రిభుజం = లక్ష్యాలు, అభ్యసనానుభవాలు, మూల్యాంకనం.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) ప్రయత్నం

వర్ణం పుట్టే చోటు స్థానం, దాన్ని పలికించే అవయవం కరణం. స్థానాన్నీ కరణాన్నీ అనుసరించి ఊపిరితిత్తుల నుంచి వచ్చే గాలిని ఏ విధంగా వదులుతామో దాన్ని ఏమంటారని అడుగుతున్నారు.

భాషా శాస్త్రంలో దీన్ని ప్రయత్నం అంటారు. స్పర్శ, ఊష్మ, అంతస్థ లాంటి వర్గీకరణలు, అల్పప్రాణ, మహాప్రాణ తేడాలు అన్నీ ప్రయత్నం మీదే ఆధారపడతాయి.

ఉత్పత్తి అనేది వర్ణం పుట్టడాన్ని చెప్పే సాధారణ మాట. అభ్యంతరం, స్వరసంగమం ఈ అర్థానికి సరిపోవు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ఆ, ఇ

భాష ఎలా పుట్టింది అనే వాదాల్లో డింగ్ డాంగ్ వాదం (Ding-dong Theory) ఒకటి. ప్రతి వస్తువుకూ ఒక సహజ ధ్వని ఉంటుందని, మనిషి ఆ ధ్వనికి స్పందించి మాటలు పలికాడని ఇది చెబుతుంది. అంటే ధ్వనికీ భావానికీ విడదీయరాని (అవినాభావ) సంబంధం ఉందని దీని వాదన. కాబట్టి “ఆ” సరైనది.

ఈ వాదాన్ని మాక్స్ ముల్లర్ ప్రతిపాదించాడు, తర్వాత తానే దాన్ని పక్కన పెట్టాడు. పాఠ్యపుస్తకాలన్నీ దీన్ని ముల్లర్ పేరుతోనే చెబుతాయి. కాబట్టి “ఇ” కూడా సరైనది.

ఛామ్‌స్కీ ప్రతిపాదించింది సహజ భాషా సామర్థ్యం (LAD) గురించి, డింగ్ డాంగ్ వాదం కాదు. ధాతువుల గురించిన “ఈ” వాక్యం ఈ వాదానికి చెందదు. “అ”, “ఈ” ఉన్న ఆప్షన్లు తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: బౌ-వౌ = అనుకరణ, పూ-పూ = ఉద్వేగం, డింగ్ డాంగ్ = ధ్వని, అర్థాల సహజ సంబంధం.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) స్పష్టీకరణలు

లక్ష్యాలను విద్యార్థి ప్రవర్తనలో కనిపించేలా, కొలవగలిగేలా రాసిన రూపాన్ని ఏమంటారని అడుగుతున్నారు.

ఉదాహరణకు “అవగాహన” అనేది లక్ష్యం. “విద్యార్థి పద్యానికి భావం సొంత మాటల్లో రాస్తాడు” అనేది దాని స్పష్టీకరణ (Specification). దీన్ని చూడగలం, కొలవగలం.

అనుషంగికాలు అంటే ప్రధాన లక్ష్యంతో పాటు వచ్చే ఉప ఫలితాలు. సంశ్లేషణ బ్లూమ్ వర్గీకరణలో ఒక స్థాయి. అనుప్రయుక్తాలు ఈ అర్థానికి సరిపోవు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) అ, ఆ, ఇ

సూక్ష్మబోధన (Micro Teaching) అంటే బోధనను చిన్నదిగా కుదించి సాధన చేయడం. ఒక్కసారికి ఒకే నైపుణ్యం (ఉదా: ప్రశ్నించడం, ఉదాహరణలు ఇవ్వడం), కొద్దిమంది విద్యార్థులు, తక్కువ సమయం. కాబట్టి “అ”, “ఆ” సరైనవి.

“ఆ”, “ఈ” ఒకదానికొకటి విరుద్ధం. విద్యార్థుల సంఖ్య పరిమితం అన్నది సరైనది కాబట్టి “ఈ” తప్పు. “ఈ” ఉన్న (1), (3), (4) ఆప్షన్లు పోతాయి.

సమయం గురించి పుస్తకాల్లో తేడాలు ఉన్నాయి. చాలా మంది 5 నుంచి 10 నిమిషాలు అని చెబుతారు, భారతీయ నమూనాలో బోధనకు 6 నిమిషాలు. అయినా మిగిలిన మూడు ఆప్షన్లలో “ఈ” ఉంది కాబట్టి (2) ఒక్కటే నిలుస్తుంది.

గుర్తుంచుకోండి: సూక్ష్మబోధన = ఒక నైపుణ్యం, కొద్దిమంది పిల్లలు, కొద్ది నిమిషాలు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) ఆల్బర్ట్

విద్యాప్రణాళిక (Curriculum) నిర్వచనం ఎవరిదని అడుగుతున్నారు. పాఠ్యపుస్తకాలు మాత్రమే కాదు, పాఠశాల విద్యార్థులకు కల్పించే కార్యక్రమాలన్నీ కలిపితేనే విద్యాప్రణాళిక అని ఈ నిర్వచనం చెబుతుంది.

ఈ నిర్వచనాన్ని పుస్తకాలు ఆల్బర్ట్ (ఆల్బర్టీ) పేరుతో ఇస్తాయి. అధికారిక కీ కూడా ఇదే.

కన్నింగ్‌హామ్ విద్యాప్రణాళికను కళాకారుడి చేతిలోని పనిముట్టుతో పోల్చాడు. ఆ నిర్వచనం వేరు. వించ్, సైమన్ పాటర్ పేర్లు ఈ నిర్వచనంతో ముడిపడవు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) అ - ల, ఆ - వ, ఇ - య, ఈ - ర

పిల్లలు మాట్లాడేటప్పుడు చేసే ఉచ్చారణ తప్పులను (వాగ్దోషాలు) వాటి ఉదాహరణలతో జత చేయాలి. ఒక్కో ఉదాహరణను అసలు పదంతో పోల్చి చూస్తే సులువు.

“సత్యం”లో త్య సంయుక్తాక్షరం; దాన్ని “సత్తెం” అని ద్విత్వంగా పలకడం అ - ల. “పలకడం”లో క బదులు గ వచ్చి “పలగడం” అయింది; వర్ణం మారింది కాబట్టి ఆ - వ. “నీకోసం”కు అదనంగా ర చేర్చి “నీకోసరం” అనడం ఇ - య. “నమస్కారం”లో కా దీర్ఘాన్ని హ్రస్వంగా పలికితే “నమస్కరం”, ఈ - ర.

నాలుగు ఆప్షన్లలోనూ అ - ల ఒకటే, కాబట్టి తేడా మిగతా మూడింటిలోనే. “నీకోసరం”లో అదనపు వర్ణం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది కాబట్టి ఇ - య ఉన్న (2), (4) మిగులుతాయి. (4)లో ఈ - వ తప్పు, ఎందుకంటే “పలగడం”లో దీర్ఘం పోలేదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) స్వీయరచన

తెలుగు పాఠ్యపుస్తకాల్లోని అభ్యాసాలు భాషా సామర్థ్యాల వారీగా ఉంటాయి: వినడం-మాట్లాడడం, చదవడం-రాయడం, స్వీయరచన, సృజనాత్మకత, ప్రశంస, పదజాలం, వ్యాకరణం. ఈ ప్రశ్న ఏ విభాగానికి చెందుతుందని అడుగుతున్నారు.

చదివిన కథను తన సొంత మాటల్లో రాయడం స్వీయరచన. విషయం పాఠంలోనిదే, భాష మాత్రం విద్యార్థిది.

ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు. కానీ సృజనాత్మకత అంటే కొత్తది సృష్టించడం (కథను మార్చి రాయడం, సంభాషణగా రాయడం, కవిత రాయడం). ప్రశంస అంటే ఇతరులను మెచ్చుకునే అభ్యాసం. పదజాలం పదాల అర్థాలు, పర్యాయపదాల మీద ఉంటుంది.

గుర్తుంచుకోండి: “సొంత మాటల్లో” = స్వీయరచన; “కొత్తగా సృష్టించు” = సృజనాత్మకత.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) వచన రచనకు అనుకూలమైనది

గ్రాంథిక భాష కాకుండా వ్యావహారిక భాషను చాలామంది ఎందుకు ఒప్పుకున్నారని అడుగుతున్నారు. గిడుగు రామమూర్తి నడిపిన వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమం ఈ ప్రశ్న వెనక ఉంది.

వ్యావహారిక భాష మనం మాట్లాడే భాషకు దగ్గరగా ఉంటుంది. అందుకే వచనం రాయడానికి, పత్రికలకు, పాఠ్యపుస్తకాలకు అది సహజంగా సరిపోయింది.

మిగతా మూడు ఆప్షన్లు నిజానికి గ్రాంథిక భాష లక్షణాలు. సంస్కృత పదాల ఎక్కువ వాడకం, మాట్లాడే భాషతో పొంతన లేకపోవడం, వ్యాకరణ సూత్రాలకు కచ్చితంగా కట్టుబడడం గ్రాంథికానివే.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) నైపుణ్యం

ఈ వాక్యం ఏ బోధనా లక్ష్యానికి స్పష్టీకరణ అని అడుగుతున్నారు. పటం గీయడం చేతితో చేసే పని.

పటాలు, బొమ్మలు చక్కగా, వేగంగా, కచ్చితంగా గీయడం నైపుణ్యం (Skill) లక్ష్యం కిందకు వస్తుంది. “అందంగా వేస్తాడు” అన్న మాట పని నాణ్యతను చెబుతోంది.

అవగాహన అంటే భావాన్ని అర్థం చేసుకోవడం, వినియోగం అంటే నేర్చుకున్నది కొత్త సందర్భంలో వాడడం. ప్రకల్పన ఒక బోధనా పద్ధతి (Project Method), లక్ష్యం కాదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) పూర్ణపద్ధతి

పద్యం బోధించే పద్ధతుల్లో ఈ రోజుల్లో అనుసరించదగినది ఏదని అడుగుతున్నారు.

పూర్ణపద్ధతిలో ముందు పద్యాన్ని మొత్తంగా రాగయుక్తంగా చదివి వినిపిస్తారు. పిల్లలు పద్యం మొత్తం భావాన్ని, అందాన్ని ఒక్కసారిగా అనుభవిస్తారు. తర్వాతే కఠిన పదాలు, అర్థం చూస్తారు. గెస్టాల్ట్ భావనకు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల దీన్ని ఆధునిక పద్ధతి అంటారు.

ఖండపద్ధతిలో పద్యాన్ని ముక్కలు చేసి ఒక్కో పాదం అర్థం చెబుతారు; పద్యం అందం పోతుంది. తాత్పర్యపద్ధతి అర్థం మీదే, పఠనపద్ధతి చదవడం మీదే దృష్టి పెడతాయి.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) విద్యార్థులలో భాషాభిరుచిని పెంపొందించడం

వ్యాకరణం బోధించే ఉద్దేశాల్లో లేనిది ఏదో గుర్తించాలి. ఇది “కానిది” ప్రశ్న, జాగ్రత్తగా చదవండి.

వ్యాకరణం పదాల స్వరూపం, స్వభావం తెలియజేస్తుంది. సూత్రాలను పరిశీలించి నియమాలు కనుక్కోవడంలో తార్కిక శక్తి పెరుగుతుంది. తప్పులు లేకుండా మాట్లాడడం, రాయడం నేర్పుతుంది. కాబట్టి (1), (3), (4) వ్యాకరణ ఉద్దేశాలే.

భాష మీద అభిరుచి పెంచడం సాహిత్య బోధన (పద్యం, కథ) ఉద్దేశం. వ్యాకరణం పొడిగా ఉంటుందనే అభిప్రాయం ఉంది; దానికి అభిరుచి పెంచడం ప్రధాన లక్ష్యం కాదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ఉద్దేశాలు

లక్ష్యాల స్థాయిలను పోల్చే ప్రశ్న ఇది. గమ్యాలు (Aims) చాలా విశాలమైనవి, దేశ విద్యా విధానం స్థాయిలో ఉంటాయి. వాటిని ఒక్క పాఠశాల సాధించలేదు.

ఉద్దేశాలు (Objectives) పాఠశాల విద్య ద్వారా సాధించాల్సిన ప్రవర్తనా మార్పులు. అవి సాధారణ (స్థూల) రూపంలో ఉంటాయి, ఉదా: జ్ఞానం, అవగాహన, వినియోగం. ప్రశ్నలోని “పాఠశాల విద్య ద్వారా”, “స్థూలమైన” అనే మాటలు ఉద్దేశాలకే సరిపోతాయి.

స్పష్టీకరణలు ఉద్దేశాలను సూక్ష్మంగా, కొలవదగ్గట్టు రాసిన రూపం (ప్రశ్న 145 చూడండి). కాబట్టి “స్థూలమైన” అనే మాటకు అవి సరిపోవు.

గుర్తుంచుకోండి: గమ్యాలు (విశాలం) → ఉద్దేశాలు (స్థూలం) → స్పష్టీకరణలు (సూక్ష్మం).

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) గౌరవాధ్యక్షుడు

పాఠశాల సారస్వత సంఘం (సాహిత్య సంఘం) పిల్లల్లో భాషా, సాహిత్య కార్యక్రమాలు నడుపుతుంది. అందులో ప్రధానోపాధ్యాయుడి స్థానం ఏదని అడుగుతున్నారు.

సంఘం పనులు విద్యార్థులే నడపాలి. అందుకే అధ్యక్షుడు, కార్యదర్శి లాంటి పదవులు విద్యార్థులకు ఇస్తారు. తెలుగు ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శిగా ఉంటాడు. ప్రధానోపాధ్యాయుడు గౌరవాధ్యక్షుడిగా ఉండి ప్రోత్సహిస్తాడు.

ప్రధానోపాధ్యాయుడిని ఉపాధ్యక్షుడిగానో, కార్యదర్శిగానో, మామూలు సభ్యుడిగానో పెడితే పాఠశాల అధిపతి స్థానానికి సరిపోదు. కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) వక్తృత్వ పోటీలు

శ్రవణ లోపం ఉన్న పిల్లల్లో మాట్లాడే నైపుణ్యం (భాషణం), ఆత్మవిశ్వాసం, నాయకత్వం మూడూ ఒకేసారి పెంచే కార్యక్రమం ఏదని అడుగుతున్నారు.

వక్తృత్వ పోటీల్లో విద్యార్థి అందరి ముందు నిలబడి, ఒక విషయం మీద తన ఆలోచనలను మాటల్లో చెబుతాడు. ఇది మాట్లాడే సాధనను ఇస్తుంది, సభ ముందు భయం పోగొట్టి నాయకత్వ లక్షణాలు పెంచుతుంది.

పాటలు, పద్యాలు రాగం, శ్రుతి మీద ఆధారపడతాయి; వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు అవి కష్టం. వ్యాసరచన రాతకు సంబంధించినది, భాషణాభివృద్ధికి కాదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) భాషా పుస్తకాలు

విద్య మొత్తానికి పునాది ఏదని అడుగుతున్నారు. ఏ సబ్జెక్టు నేర్చుకోవాలన్నా భాష ద్వారానే నేర్చుకుంటాం.

చదవడం, రాయడం, అర్థం చేసుకోవడం భాషా పుస్తకాల నుంచే మొదలవుతాయి. అందుకే భాషా పుస్తకాలను విద్యకంతటికీ ప్రాతిపదిక అంటారు.

కృషి పుస్తకం (Workbook) సాధన కోసం, అధ్యాపక దర్శిని (Teacher’s Handbook) ఉపాధ్యాయుడి కోసం. విజ్ఞానశాస్త్ర పుస్తకాలు ఒక్క సబ్జెక్టుకే పరిమితం.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) అనుకరణ పద్ధతి

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు వ్యాసరచన నేర్పడానికి ఏ పద్ధతి సరిపోతుందని అడుగుతున్నారు.

ఈ పిల్లలు భాషను ఎక్కువగా చూసి నేర్చుకుంటారు. అనుకరణ పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు ఒక నమూనా వ్యాసాన్ని చూపిస్తాడు. పిల్లలు దాని నిర్మాణం, వాక్యాల తీరు చూసి అలాగే రాస్తారు. కనిపించే నమూనా వారికి బలమైన ఆధారం.

అభివర్ణన, ఆలోచనాత్మక, విశ్లేషణ పద్ధతులకు విస్తృతమైన పదసంపద, భాష మీద పట్టు కావాలి. వినికిడి లోపం వల్ల భాషా పరిచయం తక్కువగా ఉండే పిల్లలకు మొదట్లో అవి కష్టం.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాథమిక విద్యా పథకం (APPEP)

కృత్యాధార బోధన (Activity Based Teaching) ఆరు సూత్రాలను ఏ పథకం పేరుతో పిలుస్తారని అడుగుతున్నారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాథమిక విద్యా పథకం (APPEP) ఉపాధ్యాయ శిక్షణలో ఆరు బోధనా సూత్రాలను ప్రవేశపెట్టింది. కృత్యాల ద్వారా నేర్చుకోవడం, స్వయంగా చేసి కనుక్కోవడం, వ్యక్తిగత, జట్టు, తరగతి మొత్తం పని, వ్యక్తిగత భేదాలను గుర్తించడం, స్థానిక పరిసరాలను వాడడం, ఆకర్షణీయమైన తరగతి వాతావరణం ఇందులో ఉన్నాయి. అందుకే వీటిని “APPEP సూత్రాలు” అంటారు.

DPEP తర్వాత వచ్చిన జాతీయ పథకం; అది కూడా కృత్యాధార బోధనను వాడింది కానీ ఆరు సూత్రాలు APPEP పేరుతోనే ప్రసిద్ధి. POA అనేది 1986 విద్యా విధానం అమలు కోసం రూపొందించిన కార్యాచరణ ప్రణాళిక. RMEP పేరు ఈ సూత్రాలతో సంబంధం లేనిది.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) భాషాప్రయోగశాల

వినికిడి లోపం ఉన్న విద్యార్థి భాషను పెంచుకోవడానికి ఎక్కువగా ఉపయోగపడే వనరు ఏదని అడుగుతున్నారు.

భాషా ప్రయోగశాల (Language Lab)లో హెడ్‌ఫోన్లు, శబ్దాన్ని పెంచే పరికరాలు, స్పీచ్ ట్రైనర్లు, తెరపై పదాలు, బొమ్మలు ఉంటాయి. ప్రతి విద్యార్థి తన వేగంలో, ఉపాధ్యాయుడి పర్యవేక్షణలో వినడం, ఉచ్చరించడం సాధన చేస్తాడు. వ్యక్తిగత సాధన, దృశ్య-శ్రవణ ఆధారం రెండూ ఒకేచోట దొరుకుతాయి.

రేడియో పూర్తిగా వినికిడి మీద ఆధారపడుతుంది, కాబట్టి పనికిరాదు. టెలివిజన్‌లో బొమ్మలు ఉన్నా, అది ఒకవైపు ప్రసారం; విద్యార్థి సాధన చేయలేడు. గ్రంథాలయం చదవడానికి ఉపయోగపడుతుంది కానీ మాట్లాడే భాషకు సహాయం చేయదు.