AP DSC 2025 SGT ప్రశ్నపత్రం (18 జూన్, షిఫ్ట్ 2): సాంఘిక శాస్త్రం ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
Nookesh Karri ·· 17 min read
AP DSC SGT 2025 social studies questions ఇక్కడ ఉన్నాయి. AP మెగా DSC 2025లో సెకండరీ గ్రేడ్ టీచర్ (SGT) పోస్టుకు 18 జూన్ 2025, షిఫ్ట్ 2లో జరిగిన పరీక్షలో ఎనిమిదో, చివరి సెక్షన్ సాంఘిక శాస్త్రం (Social Studies). ఇందులో 137 నుంచి 160 వరకు 24 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, మొత్తం 12 మార్కులు. మొదటి 16 ప్రశ్నలు భూగోళ, చరిత్ర, పౌర శాస్త్రాల కంటెంట్ నుంచి, చివరి 8 బోధనా పద్ధతుల నుంచి వచ్చాయి. ప్రతి ప్రశ్నను పేపర్లో ఉన్నట్టే తెలుగు, ఇంగ్లీష్‌లో ఇచ్చాం. సమాధానాలు పాఠశాల విద్యాశాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక ఫైనల్ కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ప్రశ్న 158కి కీ (2), (3) రెండు ఆప్షన్లకూ పూర్తి మార్కులు ఇచ్చింది. చరిత్ర ప్రశ్నలు ఈసారి ఎక్కువగా వచ్చాయి, తొమ్మిది.
ఈ సెక్షన్లో వచ్చిన టాపిక్స్
| టాపిక్ | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| భూగోళశాస్త్రం: ఋతుపవనాలు, అర్ధగోళాలు, పర్యావరణ ముప్పులు, ఖనిజాలు | 137, 138, 139, 148 |
| చరిత్ర: ఉపనిషత్తులు, శివాజీ, రెనెల్, హేస్టింగ్స్ అభిశంసన, వియత్నాం, బాంధన్నా, సింధూ నాగరికత, వేదకాలం | 140, 141, 142, 143, 146, 149, 150, 151, 152 |
| పౌరశాస్త్రం: సంకీర్ణ ప్రభుత్వం, పౌర చట్టం, రాష్ట్రపతి | 144, 145, 147 |
| సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు: కమిటీలు, విలువలు, విద్యా ప్రమాణాలు, బోధనోపకరణాలు, ఆధారాలు | 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 160 |
ప్రశ్నలు, వివరణలు
ప్రశ్న 137Question 137
తిరోగమన ఋతుపవనాలకు చెందని అంశంThis is NOT the characteristic of retreating monsoon
(1) ఆకాశం నిర్మలంగా ఉండి, ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుటClear sky and rise in temperature
(2) నేల తేమగా ఉండుటMoist land
(3) గాలిలో తేమ తక్కువగా ఉండడంLow humidity in air
(4) “అక్టోబర్ వేడిమి” కలిగి ఉండుటContains “October heat”
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) గాలిలో తేమ తక్కువగా ఉండడంLow humidity in air
నైరుతి ఋతుపవనాలు అక్టోబర్, నవంబర్‌లో వెనక్కి వెళ్ళే కాలాన్ని తిరోగమన ఋతుపవనాల కాలం అంటారు. ఆ కాలానికి సరిపోని లక్షణం ఏదో అడుగుతున్నారు.
వర్షాలు ఆగిపోవడంతో ఆకాశం నిర్మలంగా మారి పగటి ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది. అప్పటికి నేల ఇంకా తేమగానే ఉంటుంది, గాలిలో కూడా తేమ ఎక్కువే. ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత, ఎక్కువ తేమ కలిసి ఉక్కపోత వస్తుంది. దీన్నే “అక్టోబర్ వేడిమి” (October heat) అంటారు.
అక్టోబర్ వేడిమికి కారణమే గాలిలో ఎక్కువ తేమ. కాబట్టి “తేమ తక్కువ” అనేది ఈ కాలానికి సరిపోదు.
ప్రశ్న 138Question 138
అక్షాంశాలను బట్టి భారతదేశం ఈ అర్ధగోళంలో కలదుBased on latitudes, India is located in this hemisphere
(1) పూర్వార్ధ గోళంEastern Hemisphere
(2) పశ్చిమార్ధ గోళంWestern Hemisphere
(3) ఉత్తరార్ధ గోళంNorthern Hemisphere
(4) దక్షిణార్ధ గోళంSouthern Hemisphere
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) ఉత్తరార్ధ గోళంNorthern Hemisphere
ఇక్కడ కీలక పదం “అక్షాంశాలను బట్టి”. అక్షాంశాలు భూమధ్యరేఖ నుంచి ఉత్తరం, దక్షిణం వైపు కొలుస్తారు. కాబట్టి అవి భూమిని ఉత్తర, దక్షిణ అర్ధగోళాలుగా విభజిస్తాయి.
భారతదేశం దాదాపు 8° ఉత్తర నుంచి 37° ఉత్తర అక్షాంశాల మధ్య ఉంది. అంటే పూర్తిగా భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరాన, ఉత్తరార్ధ గోళంలో ఉంది.
భారతదేశం పూర్వార్ధ గోళంలో కూడా ఉంది, కానీ అది రేఖాంశాలను బట్టి చెప్పే విషయం. ఇక్కడ చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు; ప్రశ్న అక్షాంశాలు అడుగుతోంది కాబట్టి అది సరిపోదు.
ప్రశ్న 139Question 139
పర్యావరణానికి ఇది ఒక ప్రధాన ముప్పు కాదుIt is NOT a major threat to environment
(1) కొండచరియలు విరిగిపడటం, నేలకోతLandslides, Soil erosion
(2) నేలకోత, ఎడారీకరణSoil erosion, Desertification
(3) భూమి క్షీణత, కొండచరియలు విరిగిపడటంLand degradation, Landslides
(4) అడవుల పెంపకం, నేల సంరక్షణAfforestation, Soil Conservation
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) అడవుల పెంపకం, నేల సంరక్షణAfforestation, Soil Conservation
పర్యావరణానికి హాని చేయని జత ఏదో అడుగుతున్నారు.
కొండచరియలు విరిగిపడటం, నేలకోత, ఎడారీకరణ, భూమి క్షీణత అన్నీ నేలను, వృక్షసంపదను నాశనం చేసే ముప్పులు. మొదటి మూడు ఆప్షన్లలో ఇవే రెండేసి కలిపి ఇచ్చారు.
అడవుల పెంపకం, నేల సంరక్షణ ఈ ముప్పులను తగ్గించే పరిష్కారాలు. చెట్ల వేర్లు నేలను పట్టి ఉంచుతాయి, కాబట్టి నేలకోత, కొండచరియలు విరగడం తగ్గుతాయి. అందుకే (4) ముప్పు కాదు.
ప్రశ్న 140Question 140
‘సత్యమేవ జయతే’ - ఈ ఉపనిషత్తు నుంచి గ్రహించబడినది‘Satyameva Jayathe’ is an extract from this Upanishad.
(1) ముండకMundaka
(2) ఐతరేయAitareya
(3) కౌషితకిKaushitaki
(4) ఛాందోగ్యChandogya
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) ముండకMundaka
మన జాతీయ చిహ్నం కింద రాసి ఉండే “సత్యమేవ జయతే” (సత్యమే గెలుస్తుంది) ఏ ఉపనిషత్తు నుంచి తీసుకున్నారో అడుగుతున్నారు.
ఈ వాక్యం ముండకోపనిషత్తులోని ఒక మంత్రం ప్రారంభం. ఇది అథర్వవేదానికి చెందిన ఉపనిషత్తు. భారత ప్రభుత్వం దీన్ని జాతీయ నినాదంగా స్వీకరించింది.
ఐతరేయ, కౌషితకి ఉపనిషత్తులు ఋగ్వేదానికి, ఛాందోగ్యం సామవేదానికి చెందినవి. వీటిలో ఈ నినాదం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: సత్యమేవ జయతే = ముండకోపనిషత్తు.
ప్రశ్న 141Question 141
శివాజీకి సంబంధించి సరికానిదిThis is NOT true regarding Shivaji
(1) దాదాజీ కొండదేవ్ శివాజీకి యుద్ధ విద్యలను బోధించాడు.Dadaji Kondadev taught him the lessons of warfare
(2) శివాజీ ’వ్యాఘ్రనఖం’తో అఫ్జల్‌ఖాన్‌ను సంహరించాడు.Shivaji killed Afzal Khan with ‘Vyaghra Nakha’
(3) ఔరంగజేబు సేనాధిపతి షైస్తాఖాన్ శివాజీని ఓడించాడుAurangzeb’s general, Shaistakhan defeated Shivaji
(4) రాయ్‌గఢ్‌లో శివాజీకి ఛత్రపతి బిరుదును ప్రధానం చేశారు.Shivaji was confessed with the title Chatrapati at Raigarh
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) ఔరంగజేబు సేనాధిపతి షైస్తాఖాన్ శివాజీని ఓడించాడుAurangzeb’s general, Shaistakhan defeated Shivaji
శివాజీ జీవితం గురించిన నాలుగు వాక్యాల్లో తప్పుది ఏదో అడుగుతున్నారు.
షైస్తాఖాన్ శివాజీని ఓడించలేదు. జరిగింది దానికి వ్యతిరేకం. పుణెలో మకాం వేసిన షైస్తాఖాన్ మీద శివాజీ రాత్రివేళ ఆకస్మిక దాడి చేశాడు. షైస్తాఖాన్ వేళ్ళు పోగొట్టుకుని తప్పించుకున్నాడు. కాబట్టి ఈ వాక్యం తప్పు.
మిగతావి పాఠ్యపుస్తకాల్లో ఉన్న వాస్తవాలే. దాదాజీ కొండదేవ్ శివాజీ గురువు, శివాజీ పులిగోర్లు (వ్యాఘ్రనఖం) తో అఫ్జల్‌ఖాన్‌ను చంపాడు, రాయ్‌గఢ్‌లో పట్టాభిషేకం జరిగి ఛత్రపతి బిరుదు పొందాడు.
ప్రశ్న 142Question 142
భారతదేశ మ్యాప్‌లు తయారు చేయమని రెనేల్‌ను అడిగిన బ్రిటిష్ అధికారిThe British officer who asked Rennel to prepare Maps of India was
(1) వారెన్ హేస్టింగ్స్Warren Hastings
(2) రాబర్ట్ క్లైవ్Robert Clive
(3) కార్న్‌వాలీస్Cornwallis
(4) డల్హౌసీDalhousie
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) రాబర్ట్ క్లైవ్Robert Clive
జేమ్స్ రెనెల్ (James Rennel) తో భారతదేశ పటాలు తయారు చేయించిన అధికారి ఎవరో అడుగుతున్నారు.
8వ తరగతి చరిత్ర పాఠం ప్రకారం రాబర్ట్ క్లైవ్ రెనెల్‌ను హిందుస్తాన్ పటాలు తయారు చేయమని అడిగాడు. క్లైవ్ 1767లో రెనెల్‌ను బెంగాల్ ప్రాంతాల సర్వేయర్ జనరల్‌గా నియమించాడు. బ్రిటిష్ వారికి తాము గెలిచిన ప్రాంతాలను పాలించడానికి కచ్చితమైన పటాలు అవసరమయ్యాయి.
వారెన్ హేస్టింగ్స్, కార్న్‌వాలీస్, డల్హౌసీ క్లైవ్ తర్వాత వచ్చిన గవర్నర్ జనరల్స్. రెనెల్ సర్వే మొదలుపెట్టించింది వీళ్ళు కాదు.
ప్రశ్న 143Question 143
1785లో బ్రిటీష్ పార్లమెంటులో వారన్‌హేస్టింగ్స్‌పై అభిశంసన చేపట్టడానికి ప్రధాన బాధ్యుడుHe was mainly responsible for the impeachment of Warren Hastings in the British Parliament in 1785.
(1) వెల్లస్లీWellesley
(2) లార్డ్ హేస్టింగ్స్Lord Hastings
(3) విలియం జోన్స్William Jones
(4) ఎడ్మండ్ బర్క్Edmund Burke
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) ఎడ్మండ్ బర్క్Edmund Burke
బెంగాల్ మొదటి గవర్నర్ జనరల్ వారెన్ హేస్టింగ్స్ మీద బ్రిటిష్ పార్లమెంటులో అభిశంసన (Impeachment) తెచ్చింది ఎవరో అడుగుతున్నారు.
హేస్టింగ్స్ 1785లో ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వెళ్ళాడు. బ్రిటిష్ రాజకీయవేత్త ఎడ్మండ్ బర్క్ అతని మీద బెంగాల్ పాలనలో అవినీతి, అన్యాయాల ఆరోపణలు చేసి అభిశంసన విచారణ నడిపించాడు. చివరికి హేస్టింగ్స్ నిర్దోషిగా బయటపడ్డాడు.
వెల్లస్లీ, లార్డ్ హేస్టింగ్స్ తర్వాతి గవర్నర్ జనరల్స్. విలియం జోన్స్ ఆసియాటిక్ సొసైటీ స్థాపించిన పండితుడు. వీళ్ళకు ఈ అభిశంసనతో సంబంధం లేదు.
ప్రశ్న 144Question 144
సంకీర్ణ ప్రభుత్వానికి సంబంధించి సరియైన వాక్యాన్ని గుర్తించండి.Find out the correct statements about Coalition Government
A. ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడానికి రాజకీయ పార్టీలు సహకరిస్తాయి.Political parties co-operate to form government.
B. ఇది రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పార్టీలు ఉమ్మడి లక్ష్యాలతో ఏర్పాటు చేసుకున్న కూటమిIt is an alliance formed by two or more parties with common goals.
C. ఏ ఒక్క పార్టీ స్పష్టమైన మెజారిటీ సాధించక పోవడమే సంకీర్ణ కూటమికి సాధారణ కారణం.The usual reason for coalition alliance is that no single party has achieved an absolute majority.
(1) A, B
(2) B, C
(3) A, C
(4) A, B, C
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) A, B, C
సంకీర్ణ ప్రభుత్వం (Coalition Government) గురించి మూడు వాక్యాల్లో సరైనవి ఏవో చూడాలి.
ఎన్నికల్లో ఏ ఒక్క పార్టీకి సభలో సగానికి పైగా సీట్లు రాకపోతే, రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పార్టీలు కలిసి కూటమిగా ఏర్పడతాయి. ఉమ్మడి కార్యక్రమం మీద ఒప్పందం చేసుకుని ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేస్తాయి. A సహకారం గురించి, B కూటమి స్వరూపం గురించి, C దానికి కారణం గురించి చెబుతున్నాయి.
మూడూ సరైనవే, కాబట్టి రెండు వాక్యాలే ఉన్న ఆప్షన్లు అసంపూర్తి.
ప్రశ్న 145Question 145
కింది వానిలో పౌర శిక్షాస్మృతి కిందికి వచ్చే కేసుOne of the following cases comes under Civil Law
(1) విడాకుల కేసుDivorce case
(2) దొంగతనం కేసుTheft case
(3) వరకట్నం కేసుDowry case
(4) హత్య కేసుMurder case
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) విడాకుల కేసుDivorce case
పౌర చట్టం (Civil Law) కిందకు వచ్చే కేసు ఏదో అడుగుతున్నారు. (తెలుగు అనువాదంలో “శిక్షాస్మృతి” అని ఉన్నా, ఇంగ్లీష్‌లో Civil Law అని స్పష్టంగా ఉంది.)
పౌర చట్టం వ్యక్తుల హక్కులకు భంగం కలిగిన వివాదాలను చూస్తుంది: విడాకులు, ఆస్తి, భూమి, అద్దె వివాదాలు. బాధితుడు కోర్టులో పిటిషన్ వేస్తాడు, కోర్టు పరిహారం లేదా పరిష్కారం ఇస్తుంది.
దొంగతనం, వరకట్నం, హత్య నేరాలు. ఇవి క్రిమినల్ చట్టం (Criminal Law) కిందకు వస్తాయి. ముందు పోలీసు FIR నమోదవుతుంది, నేరం రుజువైతే జైలు శిక్ష లేదా జరిమానా పడుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: సివిల్ = హక్కుల వివాదం, పిటిషన్; క్రిమినల్ = నేరం, FIR.
ప్రశ్న 146Question 146
1961-71 మధ్యకాలంలో అమెరికా, వియత్నాంలోని అడవులు, పొలాలపై చల్లిన విషరసాయనంThe poisonous chemical sprayed on agriculture fields and forests of Vietnam by America in between 1961-71
(1) మిథైల్ ఐసోసైనైడ్Methyl isocyanide
(2) ఏజెంట్ ఆరెంజ్Agent orange
(3) నైట్రిక్ ఆక్సైడ్Nitric oxide
(4) మెర్క్యురిక్ క్లోరైడ్Mercuric chloride
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ఏజెంట్ ఆరెంజ్Agent orange
వియత్నాం యుద్ధ కాలంలో అమెరికా వియత్నాం అడవులు, పొలాల మీద చల్లిన రసాయనం పేరు అడుగుతున్నారు.
ఏజెంట్ ఆరెంజ్ ఒక కలుపు నాశిని (Herbicide). అడవుల్లో దాక్కున్న వియత్నాం సైనికులు కనిపించేలా ఆకులు రాల్చడానికి, వారికి ఆహారం అందకుండా పంటలు నాశనం చేయడానికి అమెరికా దీన్ని విమానాల నుంచి చల్లింది. దీని ప్రభావం వల్ల తర్వాతి తరాల్లో కూడా పుట్టుకతో లోపాలు వచ్చాయి. దీని డబ్బాల మీద ఉన్న నారింజ రంగు పట్టీ వల్ల ఆ పేరు వచ్చింది.
మిగతా రసాయనాలకు ఈ సంఘటనతో సంబంధం లేదు. ఇక్కడ మిథైల్ ఐసోసైనైడ్ పేరు భోపాల్ దుర్ఘటన వాయువు మిథైల్ ఐసోసైనేట్‌ను గుర్తుకు తెచ్చి తికమక పెడుతుంది.
ప్రశ్న 147Question 147
భారతదేశానికి 11వ రాష్ట్రపతి11th President of India
(1) శ్రీమతి ప్రతిభా పాటిల్Smt. Prathibha Patil
(2) శ్రీ రామ్‌నాథ్ కోవింద్Sri Ramnath Kovind
(3) డాక్టర్ APJ అబ్దుల్ కలామ్Dr. APJ Abdul Kalam
(4) శ్రీ ప్రణబ్ ముఖర్జీSri Pranab Mukherjee
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) డాక్టర్ APJ అబ్దుల్ కలామ్Dr. APJ Abdul Kalam
భారతదేశ 11వ రాష్ట్రపతి ఎవరో అడుగుతున్నారు.
డా. ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం 2002 నుంచి 2007 వరకు 11వ రాష్ట్రపతిగా ఉన్నారు. ఆయనను “మిస్సైల్ మ్యాన్” అని, “ప్రజల రాష్ట్రపతి” అని పిలుస్తారు.
ఆయన తర్వాత ప్రతిభా పాటిల్ 12వ, ప్రణబ్ ముఖర్జీ 13వ, రామ్‌నాథ్ కోవింద్ 14వ రాష్ట్రపతులు. ఈ వరుస గుర్తుంటే ఇలాంటి ప్రశ్నలు సులువు.
ప్రశ్న 148Question 148
లోహ ఖనిజాన్ని గుర్తించండి.Identify the metallic mineral
(1) మైకాMica
(2) జిప్సంGypsum
(3) సీసంLead
(4) సున్నపురాయిLimestone
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) సీసంLead
ఖనిజాలను లోహ (Metallic), అలోహ (Non-metallic) ఖనిజాలుగా విభజిస్తారు. ఈ నాలుగింటిలో లోహ ఖనిజం ఏదో అడుగుతున్నారు.
సీసం ఒక లోహం. దాన్ని గలీనా అనే ఖనిజం నుంచి తీస్తారు. ఇనుము, రాగి, బాక్సైట్ లాంటివాటిలాగే సీసం కూడా లోహ ఖనిజాల జాబితాలో వస్తుంది.
మైకా, జిప్సం, సున్నపురాయి అలోహ ఖనిజాలు. వీటి నుంచి లోహం రాదు. మైకా విద్యుత్ పరికరాల్లో, జిప్సం, సున్నపురాయి సిమెంట్ తయారీలో వాడతారు.
ప్రశ్న 149Question 149
20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో బాంధన్నా నమూనాలు ఎక్కువగా ఉత్పత్తి చేయబడిన ప్రాంతాలుDuring the early 20th century, Bandanna patterns were mostly produced in
(1) జమ్ము కాశ్మీర్, హిమాచల్ ప్రదేశ్Jammu Kashmir, Himachal Pradesh
(2) రాజస్థాన్, గుజరాత్Rajastan, Gujarat
(3) ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్Uttarpradesh, Bihar
(4) మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకMaharashtra, Karnataka
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) రాజస్థాన్, గుజరాత్Rajastan, Gujarat
బాంధన్నా (Bandanna) అనేది మెడ, తల మీద కట్టుకునే రంగుల ముద్రిత వస్త్రం. ఈ నమూనాలు ఎక్కడ ఎక్కువగా తయారయ్యాయో అడుగుతున్నారు.
“బాంధన్నా” అనే పదం హిందీ “బాంధ్నా” (కట్టడం) నుంచి వచ్చింది. బట్టను అక్కడక్కడ దారంతో కట్టి రంగులో ముంచే టై అండ్ డై (బాంధనీ) పద్ధతిలో ఈ నమూనాలు వస్తాయి. 8వ తరగతి చరిత్ర పాఠం ప్రకారం 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఇవి ఎక్కువగా రాజస్థాన్, గుజరాత్‌లో తయారయ్యాయి. ఇప్పటికీ కచ్, సౌరాష్ట్ర, రాజస్థాన్ బాంధనీకి ప్రసిద్ధి.
మిగతా ప్రాంతాలు శాలువాలు (కాశ్మీర్), ఇతర నేత పనులకు పేరుపొందాయి కానీ బాంధనీ కేంద్రాలు కావు.
ప్రశ్న 150Question 150
‘సింధూ లోయ నాగరికత’ ప్రదేశాలు బయల్పడిన దేశాలుThe sites of ‘Indus Valley Civilization’ were found in these countries
A. భారతదేశంIndia
B. పాకిస్థాన్Pakistan
C. ఆఫ్ఘనిస్థాన్Afghanistan
(1) A, B
(2) B
(3) A, B, C
(4) B, C
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) A, B, C
సింధూ లోయ (హరప్పా) నాగరికత స్థలాలు ఏ దేశాల్లో దొరికాయో అడుగుతున్నారు.
హరప్పా, మొహెంజొదారో ఇప్పటి పాకిస్థాన్‌లో ఉన్నాయి. లోథాల్, ధోలావీర, కాలీబంగన్, రాఖీగఢీ భారతదేశంలో ఉన్నాయి. ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో షోర్టుగై (Shortughai) అనే హరప్పా స్థలం బయటపడింది.
కాబట్టి మూడు దేశాలూ సరైనవే. చాలామంది ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌ను మర్చిపోయి (1) ఎంచుకుంటారు.
ప్రశ్న 151Question 151
తొలివేదకాలంలో యుద్ధఖైదీలను ఈ విధంగా పిలిచేవారుThe prisoners of war in Early Vedic Period were called as
(1) రాజద్రోహులుRajadrohas
(2) దాసులుDasas
(3) అన్యులుAnyulu
(4) శత్రువులుSathruvulu
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) దాసులుDasas
ఋగ్వేద కాలంలో యుద్ధంలో పట్టుబడినవారిని ఏమని పిలిచేవారో అడుగుతున్నారు.
ఋగ్వేదంలో ఆర్యులు తమ ప్రత్యర్థులను దాసులు లేదా దస్యులు అని పిలిచారు. తర్వాతి కాలంలో యుద్ధంలో పట్టుబడినవారిని దాసులుగా (బానిసలుగా) చేసి పనులు చేయించేవారు. అలా “దాసుడు” అనే మాట బానిస అనే అర్థం తెచ్చుకుంది.
రాజద్రోహులు, అన్యులు, శత్రువులు సాధారణ పదాలు మాత్రమే. వేదకాలంలో యుద్ధఖైదీలకు వాడిన ప్రత్యేక పదం దాసులు.
ప్రశ్న 152Question 152
సింధూలోయ నాగరికత లక్షణం కానిదిThis is NOT a characteristic of Indus Valley Civilisation
(1) ప్రణాళికాబద్ధమైన నగరాలుWell planned cities
(2) భూగర్భ మురుగు నీటి పారుదల వ్యవస్థUnderground drainage system
(3) భారతదేశం అంతటా విస్తరించి ఉండటంExpanded throughout India
(4) కాల్చిన ఇటుకలను వాడటంUsed baked bricks
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) భారతదేశం అంతటా విస్తరించి ఉండటంExpanded throughout India
హరప్పా నాగరికతకు సరిపోని లక్షణం ఏదో అడుగుతున్నారు.
హరప్పా నగరాలు గ్రిడ్ పద్ధతిలో ప్రణాళికాబద్ధంగా కట్టారు, వీధుల కింద కప్పు ఉన్న మురుగు కాలువలు ఉండేవి, ఇళ్ళు కాల్చిన ఇటుకలతో కట్టారు. ఈ మూడూ ఈ నాగరికత ప్రత్యేకతలు.
కానీ ఈ నాగరికత వాయవ్య భారతం, సింధూ, ఘగ్గర్ నదుల పరివాహక ప్రాంతాలు, గుజరాత్ వరకే విస్తరించింది. దక్షిణ, తూర్పు భారతదేశమంతా లేదు. కాబట్టి “భారతదేశం అంతటా” అనేది తప్పు.
ప్రశ్న 153Question 153
“పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసుకొని బయటికి వచ్చే నాటికి ప్రతీ పిల్లవాడు భారతీయ సంస్కృతి, సంప్రదాయం, వారసత్వం గురించిన విజ్ఞానం పొందాలి,” అని చెప్పినది“Every child should have the knowledge of Indian culture, tradition and heritage by the time he/she completes school education and come out of a school,” - stated by
(1) కొఠారి కమీషన్Kothari Commission
(2) ఈశ్వర్ భాయ్ పటేల్ కమిటిIswar Bhai Patel Committee
(3) జానార్ధన్ రెడ్డి కమీషన్Janardhan Reddy Commission
(4) NEP - 1986
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ఈశ్వర్ భాయ్ పటేల్ కమిటిIswar Bhai Patel Committee
పాఠశాల విద్య పూర్తయ్యేసరికి ప్రతి విద్యార్థికి భారతీయ సంస్కృతి, వారసత్వం మీద అవగాహన ఉండాలని చెప్పిన సంఘం ఏదో అడుగుతున్నారు.
ఈశ్వర్‌భాయ్ పటేల్ కమిటీ 1977లో పదేళ్ళ పాఠశాల పాఠ్యప్రణాళికను సమీక్షించడానికి ఏర్పాటైంది. సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతుల పుస్తకాల్లో ఈ వాక్యం ఈ కమిటీ సిఫారసుగా వస్తుంది, అధికారిక కీ కూడా ఇదే ఇచ్చింది.
కొఠారి కమిషన్ (1964-66) విద్య, జాతీయాభివృద్ధి మీద, జనార్దన్ రెడ్డి కమిటీ (1992) NEP 1986 సమీక్ష మీద దృష్టి పెట్టాయి. ఈ ప్రశ్నలో NEP 1986 కూడా సాంస్కృతిక వారసత్వం గురించి చెప్పినందున తికమక పెట్టే ఆప్షన్.
ప్రశ్న 154Question 154
‘భిన్నత్వంలో ఏకత్వం’ అనే భావన ఒకThe concept of ‘Unity in Diversity’ is a
(1) వృత్తి విలువProfessional value
(2) రాజకీయ విలువPolitical value
(3) జాతీయ విలువNational value
(4) సృజనాత్మక విలువCreative value
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) జాతీయ విలువNational value
“భిన్నత్వంలో ఏకత్వం” ఏ రకమైన విలువ కిందకు వస్తుందో అడుగుతున్నారు.
భారతదేశంలో భాషలు, మతాలు, ఆహారం, వేషధారణ వేరువేరుగా ఉన్నా ప్రజలంతా ఒకే దేశంగా కలిసి ఉంటారు. ఈ భావన జాతీయ సమైక్యతను పెంచుతుంది. అందుకే దీన్ని జాతీయ విలువగా చెబుతారు. సాంఘిక శాస్త్రం బోధించే ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఇది ఒకటి.
వృత్తి విలువ ఉద్యోగ నైతికతకు, సృజనాత్మక విలువ కొత్తగా ఆలోచించే సామర్థ్యానికి సంబంధించినవి. రాజకీయ విలువ పాలన, ఓటు హక్కు లాంటి అంశాలకు సంబంధించింది.
ప్రశ్న 155Question 155
పరిసరాల విజ్ఞానానికి సంబంధించి ఈశ్వరీభాయి పటేల్ చేసిన ప్రతిపాదనలుRecommendation of Eswarbhai Patel regarding Environmental studies
a. 1, 2 తరగతులలో ఉపాధ్యాయ కరదీపికల ద్వారా బోధించాలిFor 1, 2 Classes teach through Teacher handbooks
b. పరిసరాల విజ్ఞానం I, IIలు మిళితం చేసి బోధించాలిTeach Environmental studies I, II in integrated manner
c. 3, 4, 5 తరగతులలో పాఠ్యపుస్తకాల ద్వారా బోధించాలిFor classes 3, 4, 5 through Textbooks
d. పరిసరాల విజ్ఞానం I, IIలను విడి విడిగా బోధించాలి.Teach Environmental studies I, II separately
(1) a, b, c
(2) a, c, d
(3) b, c, d
(4) a, b, d
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) a, c, d
పరిసరాల విజ్ఞానం (Environmental Studies) బోధన గురించి ఈశ్వర్‌భాయ్ పటేల్ కమిటీ (1977) చేసిన సూచనలు ఏవో గుర్తించాలి. ఇక్కడ b, d ఒకదానికొకటి వ్యతిరేకం, కాబట్టి వాటిలో ఒకటే సరైనది.
అధికారిక కీ ప్రకారం కమిటీ సూచనలు ఇవి: 1, 2 తరగతుల్లో పాఠ్యపుస్తకం లేకుండా ఉపాధ్యాయ కరదీపికల (Teacher handbooks) సాయంతో బోధించాలి; 3, 4, 5 తరగతుల్లో పాఠ్యపుస్తకాలు వాడాలి; పరిసరాల విజ్ఞానం I (సాంఘిక శాస్త్రం), పరిసరాల విజ్ఞానం II (సైన్స్) విడివిడిగా బోధించాలి.
b (మిళితం చేసి బోధించాలి) d కి వ్యతిరేకం, కాబట్టి b ఉన్న (1), (3), (4) తప్పు. “మిళితం” అనే మాట ఆకర్షణీయంగా ఉండటంతో ఇక్కడ చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు; ప్రశ్న అడిగింది 1977 పటేల్ కమిటీ సూచన గురించి మాత్రమే.
గుర్తుంచుకోండి: పటేల్ కమిటీ: 1, 2 తరగతులు = కరదీపికలు; 3-5 = పాఠ్యపుస్తకాలు; EVS I, II విడివిడిగా.
ప్రశ్న 156Question 156
ఇచ్చిన గ్రాఫ్‌ని చూసి పట్టిక తయారు చేయగలగడం అనే సామర్థ్యం దీని కిందకి వస్తుంది.The ability to make a table by observing a given graph comes under
(1) సమాచార నైపుణ్యంInformation skills
(2) పట నైపుణ్యంMapping skills
(3) విషయావగాహనConceptual Understanding
(4) ప్రశంస మరియు సున్నితత్వంAppreciation and Sensitivity
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) సమాచార నైపుణ్యంInformation skills
గ్రాఫ్ చూసి పట్టిక తయారు చేయడం సాంఘిక శాస్త్రంలోని ఏ విద్యా ప్రమాణం కిందకు వస్తుందో అడుగుతున్నారు.
సమాచార నైపుణ్యాల్లో సమాచారం సేకరించడం, గ్రాఫ్‌లు, పట్టికలు చదవడం, ఒక రూపం నుంచి మరో రూపంలోకి మార్చడం, విశ్లేషించడం ఉంటాయి. గ్రాఫ్‌లోని అంకెలను పట్టికలోకి మార్చడం సరిగ్గా ఇదే.
పట నైపుణ్యం భౌగోళిక పటాలు (Maps) చదవడం, గీయడానికి సంబంధించింది, గ్రాఫ్‌లకు కాదు. విషయావగాహన భావనలను అర్థం చేసుకోవడం, ప్రశంస, సున్నితత్వం విలువలు, భావోద్వేగాలకు సంబంధించినవి.
ప్రశ్న 157Question 157
ఒక సామ్రాజ్యం యొక్క ఆవిర్భావం, పతనం గురించి బోధించడానికి ఉపయోగించే బోధనోపకరణంA teaching tool used to teach about the rise and fall of an empire is
(1) వంశవృక్ష చార్టులుFamily Tree Charts
(2) బార్ గ్రాఫ్‌లుBar graphs
(3) పై గ్రాఫ్‌లుPie graphs
(4) వెన్ గ్రాఫ్‌లుVen Graphs
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) వంశవృక్ష చార్టులుFamily Tree Charts
ఒక రాజవంశం ఎలా మొదలై, ఎలా ముగిసిందో చూపించడానికి సరైన బోధనోపకరణం ఏదో అడుగుతున్నారు.
వంశవృక్ష చార్టు (Genealogical chart) వంశ స్థాపకుడి నుంచి చివరి రాజు వరకు ఎవరి తర్వాత ఎవరు పాలించారో వరుసగా చూపిస్తుంది. ఉదాహరణకు మొఘల్ వంశం బాబర్ నుంచి బహదూర్ షా జఫర్ వరకు. దీంతో సామ్రాజ్య ఆవిర్భావం, పతనం ఒకే చూపులో అర్థమవుతాయి.
బార్ గ్రాఫ్‌లు పరిమాణాల పోలికకు, పై గ్రాఫ్‌లు మొత్తంలో భాగాల శాతాలకు, వెన్ చిత్రాలు సమితుల మధ్య సంబంధాలకు వాడతారు. వరుస క్రమం చూపించడానికి ఇవి పనికిరావు.
ప్రశ్న 158Question 158
శిలా శాసనాలు అనేవిRock inscriptions are
అధికారిక నోట్: ఈ ప్రశ్న/సమాధానాల్లో అస్పష్టత ఉంది. సరైన ఆప్షన్లలో దేనిని గుర్తించినా అభ్యర్థికి పూర్తి మార్కులు వస్తాయి.
(1) సహజ వనరులుNatural Resources
(2) భౌతిక వనరులుPhysical Resources
(3) లిఖిత వనరులుWritten Resources
(4) అలిఖిత వనరులుUnwritten Resources
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2), (3) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
చరిత్ర తెలుసుకోవడానికి వాడే ఆధారాల్లో (Sources) శిలా శాసనాలు ఏ రకం కిందకు వస్తాయో అడుగుతున్నారు.
శిలా శాసనం రాతి మీద చెక్కిన రాత. రాత ఉంది కాబట్టి అది లిఖిత ఆధారం. అదే సమయంలో అది తాకి చూడగల రాయి, పురావస్తు వస్తువు కాబట్టి భౌతిక ఆధారం కూడా అవుతుంది. చాలా పుస్తకాలు శాసనాలను పురావస్తు ఆధారాల్లో పెడతాయి, మరికొన్ని లిఖిత ఆధారాల్లో పెడతాయి. ఈ రెండు వర్గీకరణలూ వాడుకలో ఉండటం వల్లే కీ (2), (3) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది.
రెండింటిలో మరింత బలమైనది (3) లిఖిత వనరులు, ఎందుకంటే శాసనం విలువ దానిలోని రాతలోనే ఉంది. సహజ వనరులు (నీరు, నేల) చరిత్ర ఆధారాలు కావు. అలిఖిత వనరులు అంటే రాత లేని కుండలు, పనిముట్లు లాంటివి.
ప్రశ్న 159Question 159
పాఠశాల విద్యా ప్రణాళికలో సాంఘిక శాస్త్రం ఒక ప్రధాన విషయంగా ఈ సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టబడింది.Social Studies was introduced as a major subject in the school curriculum in this year
(1) 1950
(2) 1952
(3) 1956
(4) 1960
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) 1952
భారత పాఠశాల విద్యా ప్రణాళికలో సాంఘిక శాస్త్రాన్ని ప్రధాన విషయంగా ఎప్పుడు చేర్చారో అడుగుతున్నారు.
1952లో ఏర్పాటైన మాధ్యమిక విద్యా కమిషన్ (మొదలియార్ కమిషన్, 1952-53) మిడిల్, హైస్కూల్ దశల్లో అందరూ చదవాల్సిన విషయాల్లో (Core curriculum) సాంఘిక శాస్త్రాన్ని చేర్చింది. అప్పటి వరకు చరిత్ర, భూగోళం వేర్వేరుగా ఉండేవి. బోధనా పద్ధతుల పుస్తకాలు 1952ను సాంఘిక శాస్త్రం ప్రవేశించిన సంవత్సరంగా చెబుతాయి.
మిగతా సంవత్సరాలకు ఈ నిర్ణయంతో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: మొదలియార్ కమిషన్ 1952 = సాంఘిక శాస్త్రం కోర్ సబ్జెక్టు.
ప్రశ్న 160Question 160
పాఠ్యాంశం ప్రారంభించడానికి ముందు వాడే బోధనాభ్యసన సామాగ్రిThe TLM used before starting of a lesson is
(1) అనక్డోటల్ రికార్డుAnecdotal record
(2) కాన్సెప్ట్ మ్యాప్Concept map
(3) గౌణ వనరులుSecondary resources
(4) నైపుణ్యమాపనిSkill test
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) కాన్సెప్ట్ మ్యాప్Concept map
పాఠం మొదలుపెట్టే ముందు ఉపాధ్యాయుడు వాడే బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) ఏదో అడుగుతున్నారు.
కాన్సెప్ట్ మ్యాప్ (భావనా పటం) లో ప్రధాన భావన మధ్యలో, దానికి సంబంధించిన ఉప భావనలు చుట్టూ ఉంటాయి. పాఠం మొదట్లో దీన్ని వాడితే పిల్లలకు ఇప్పటికే ఏమి తెలుసో బయటకు వస్తుంది, కొత్త పాఠం పాత జ్ఞానంతో ముడిపడుతుంది.
అనక్డోటల్ రికార్డు పిల్లల ప్రవర్తనను నమోదు చేసే మూల్యాంకన సాధనం. నైపుణ్యమాపని కూడా మూల్యాంకనం కోసం, సాధారణంగా పాఠం తర్వాత వాడతారు. గౌణ వనరులు (పుస్తకాలు, వ్యాసాలు) పాఠం మధ్యలో, ప్రాజెక్టు పనిలో ఉపయోగపడతాయి.
FAQ
ఈ సెక్షన్లో ఎన్ని ప్రశ్నలు, ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి?
AP DSC SGT 2025 (18 జూన్, షిఫ్ట్ 2) పేపర్లో సాంఘిక శాస్త్రం సెక్షన్లో 137 నుంచి 160 వరకు 24 ప్రశ్నలు వచ్చాయి. మొత్తం 12 మార్కులు, ఒక్కో ప్రశ్నకు అర మార్కు. చివరి 8 ప్రశ్నలు బోధనా పద్ధతుల నుంచి వచ్చాయి.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్స్ వచ్చాయి?
భూగోళశాస్త్రం (తిరోగమన ఋతుపవనాలు, అర్ధగోళాలు, లోహ ఖనిజాలు), చరిత్ర (సింధూ నాగరికత, తొలివేదకాలం, శివాజీ, రెనెల్, వారన్ హేస్టింగ్స్, బాంధన్నా), పౌరశాస్త్రం (సంకీర్ణ ప్రభుత్వం, పౌర చట్టం, 11వ రాష్ట్రపతి), వియత్నాం యుద్ధం. బోధనా పద్ధతుల్లో విలువలు, విద్యా ప్రమాణాలు, కమిటీలు, బోధనోపకరణాలు వచ్చాయి.
శిలా శాసనాల ప్రశ్న (Q158)కి అధికారిక కీ ఏమిచ్చింది?
శిలా శాసనం రాతి మీద ఉండే భౌతిక ఆధారం, అదే సమయంలో లిఖిత ఆధారం కూడా. అందుకే అధికారిక కీ అస్పష్టత ఉందని ప్రకటించి (2) భౌతిక వనరులు, (3) లిఖిత వనరులు రెండింటికీ పూర్తి మార్కులు ఇచ్చింది.
Sources
Writes and reviews the AP DSC Papers posts: previous DSC question papers solved step by step in Telugu, checked against the official keys.