AP DSC 2025 SGT ప్రశ్నపత్రం (18 జూన్, షిఫ్ట్ 1): సాంఘిక శాస్త్రం ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
Nookesh Karri ·· 18 min read
AP DSC SGT 2025 social studies ప్రశ్నలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. AP మెగా DSC 2025లో సెకండరీ గ్రేడ్ టీచర్ (SGT) పోస్టుకు 18 జూన్ 2025, షిఫ్ట్ 1లో జరిగిన పరీక్షలో ఎనిమిదో (చివరి) సెక్షన్ సాంఘిక శాస్త్రం. ఇందులో 137 నుంచి 160 వరకు 24 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, మొత్తం 12 మార్కులు. ప్రశ్నలను పేపర్లో ఉన్నట్టే తెలుగు, ఇంగ్లీష్‌లో ఇచ్చాం. సమాధానాలు పాఠశాల విద్యాశాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక ఫైనల్ కీ నుంచి తీసుకున్నాం, ప్రతి ప్రశ్న కింద వివరణ ఉంది. ప్రశ్న 155 (RTE సెక్షన్ 29)కి కీ రెండు ఆప్షన్లకు మార్కులు ఇచ్చింది. 16 ప్రశ్నలు కంటెంట్, 8 సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతుల మీద వచ్చాయి.
ఈ సెక్షన్లో వచ్చిన టాపిక్స్
| టాపిక్ | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| భూగోళం, జనాభా | 137, 138, 139, 148 |
| చరిత్ర (ప్రాచీన, మధ్యయుగ, ఆధునిక) | 140, 141, 142, 143, 147, 149, 151, 152 |
| పౌరశాస్త్రం, సమకాలీన అంశాలు | 144, 145, 146, 150 |
| సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు, RTE, విద్యా ప్రమాణాలు | 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 160 |
ప్రశ్నలు, వివరణలు
ప్రశ్న 137Question 137
భారతదేశ ప్రామాణిక రేఖాంశం ఈ ప్రాంతం గుండా వెళుతుంది.Standard Meridian of India passes through this place
(1) భోపాల్, మధ్యప్రదేశ్Bhopal, Madhya Pradesh
(2) మీర్జాపూర్, ఉత్తరప్రదేశ్Mirzapur, Uttar Pradesh
(3) చెన్నై, తమిళనాడుChennai, Tamil Nadu
(4) సిలిగురి, పశ్చిమ బెంగాల్Siliguri, West Bengal
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) మీర్జాపూర్, ఉత్తరప్రదేశ్Mirzapur, Uttar Pradesh
భారత ప్రామాణిక కాలం (IST) నిర్ణయించే రేఖాంశం ఏ ప్రాంతం గుండా వెళ్తుందో అడుగుతున్నారు.
భారత ప్రామాణిక రేఖాంశం 82½° తూర్పు రేఖాంశం. ఇది ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీర్జాపూర్ (ప్రయాగ్‌రాజ్ దగ్గర) గుండా వెళ్తుంది. దీని ఆధారంగా IST గ్రీన్‌విచ్ సమయం కంటే 5 గంటల 30 నిమిషాలు ముందు ఉంటుంది (82.5 × 4 నిమిషాలు = 330 నిమిషాలు).
ఈ రేఖాంశం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కాకినాడ దగ్గర నుంచి కూడా వెళ్తుంది, కానీ ఆప్షన్లలో ఉన్నది మీర్జాపూర్. భోపాల్, చెన్నై, సిలిగురి ఈ రేఖాంశం మీద లేవు.
గుర్తుంచుకోండి: 82½° తూ. = మీర్జాపూర్ = IST (GMT + 5:30).
ప్రశ్న 138Question 138
“అలకనంద” నది జన్మస్థలంBirth place of “Alakananda” River is
(1) గంగోత్రిGangotri
(2) సతోపంథ్Satopanth
(3) మానస సరోవర్Manasa sarovar
(4) కైలాష్ శ్రేణిKailash range
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) సతోపంథ్Satopanth
గంగానదికి ముఖ్య ఉపనది అయిన అలకనంద ఎక్కడ పుడుతుందో అడుగుతున్నారు.
అలకనంద ఉత్తరాఖండ్‌లోని సతోపంథ్, భగీరథ ఖరక్ హిమానీనదాల ప్రాంతంలో పుడుతుంది. అది బదరీనాథ్ మీదుగా ప్రవహించి దేవప్రయాగ వద్ద భాగీరథితో కలుస్తుంది. అక్కడి నుంచే నదిని “గంగ” అంటారు.
గంగోత్రి (గోముఖ్) భాగీరథి జన్మస్థలం. మానస సరోవర్, కైలాష్ ప్రాంతాల్లో సింధు, సట్లెజ్, బ్రహ్మపుత్ర పుడతాయి. ఇక్కడ చాలామంది గంగోత్రి ఎంచుకుంటారు.
గుర్తుంచుకోండి: భాగీరథి = గంగోత్రి; అలకనంద = సతోపంథ్; రెండూ కలిసేది దేవప్రయాగ.
ప్రశ్న 139Question 139
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మన దేశంలో అత్యధిక, అత్యల్ప జనాభా గల రాష్ట్రాలుAccording to the 2011 Census the states with the highest and lowest population in our country
(1) పశ్చిమ బెంగాల్ - గోవాWest Bengal - Goa
(2) ఉత్తరప్రదేశ్ - సిక్కింUttar Pradesh - Sikkim
(3) బీహార్ - గోవాBihar - Goa
(4) బీహార్ - సిక్కింBihar - Sikkim
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ఉత్తరప్రదేశ్ - సిక్కింUttar Pradesh - Sikkim
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభాలో అతి పెద్ద, అతి చిన్న రాష్ట్రాలు ఏవో అడుగుతున్నారు.
ఉత్తరప్రదేశ్ దేశంలో అత్యధిక జనాభా గల రాష్ట్రం (సుమారు 20 కోట్లు). సిక్కిం అత్యల్ప జనాభా గల రాష్ట్రం (సుమారు 6 లక్షలు).
బిహార్ జనాభాలో మూడో స్థానం, జనసాంద్రతలో మొదటి స్థానం; అందుకే చాలామంది బిహార్‌ను ఎంచుకుంటారు. గోవా విస్తీర్ణంలో అతి చిన్న రాష్ట్రం, జనాభాలో కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: జనాభా: UP ఎక్కువ, సిక్కిం తక్కువ; జనసాంద్రత: బిహార్ ఎక్కువ; విస్తీర్ణం: గోవా చిన్నది.
ప్రశ్న 140Question 140
కొత్తరాతి యుగం కాలంThe period of Neolithic Age was
(1) BCE 10000 సం॥ల నుండి BCE 8000 వరకు10000 BCE to 8000 BCE
(2) BCE 8000 సం॥ల నుండి BCE 5000 వరకు8000 BCE to 5000 BCE
(3) BCE 8000 సం॥ల నుండి BCE 3000 వరకు8000 BCE to 3000 BCE
(4) BCE 10000 సం॥ల నుండి BCE 6000 వరకు10000 BCE to 6000 BCE
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) BCE 8000 సం॥ల నుండి BCE 3000 వరకు8000 BCE to 3000 BCE
కొత్త రాతి యుగం (నవీన శిలాయుగం) ఏ కాలంలో ఉందో అడుగుతున్నారు.
పాఠ్యపుస్తకాల ప్రకారం కొత్త రాతి యుగం సుమారు క్రీ.పూ. 8000 నుంచి క్రీ.పూ. 3000 వరకు. ఈ కాలంలోనే మనుషులు వ్యవసాయం మొదలుపెట్టారు, జంతువులను మచ్చిక చేశారు, ఒక చోట స్థిరపడి గ్రామాలు ఏర్పరచుకున్నారు, మెరుగుపెట్టిన రాతి పనిముట్లు, మట్టి పాత్రలు వాడారు.
క్రీ.పూ. 3000 తర్వాత లోహాల (రాగి, కంచు) వాడకం పెరిగి తామ్ర శిలాయుగం, సింధు నాగరికత వచ్చాయి. కాబట్టి కొత్త రాతి యుగం ముగింపు 3000గా ఉన్న (3) సరైనది. (1), (4) దాదాపు మధ్య రాతి యుగ కాలాన్ని సూచిస్తాయి.
ప్రశ్న 141Question 141
‘మహామండలేశ్వర’ అనే బిరుదు కలిగిన కాకతీయ పాలకుడుThe Kakatiya ruler who had the title ‘Mahamandaleswara’ was
(1) రుద్రదేవుడుRudradeva
(2) మహాదేవుడుMahadeva
(3) ప్రతాపరుద్రుడుPratapa Rudra
(4) గణపతిదేవుడుGanapatideva
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) గణపతిదేవుడుGanapatideva
“మహామండలేశ్వర” బిరుదు ఉన్న కాకతీయ పాలకుడు ఎవరో అడుగుతున్నారు.
మహామండలేశ్వరుడు అంటే పెద్ద ప్రాంతానికి (మండలానికి) అధిపతి. కాకతీయులు మొదట కళ్యాణి చాళుక్యుల సామంతులు; వారి శాసనాల్లో ఈ బిరుదు కనిపిస్తుంది. అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ ప్రశ్నకు జవాబు గణపతిదేవుడు. ఆయన కాకతీయ రాజుల్లో అత్యంత దీర్ఘకాలం (సుమారు 60 ఏళ్లు) పాలించాడు, రాజ్యాన్ని తెలుగు ప్రాంతమంతా విస్తరించాడు, మోటుపల్లి రేవు నుంచి విదేశీ వ్యాపారాన్ని ప్రోత్సహించాడు.
రుద్రదేవుడు కాకతీయులను స్వతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటించిన పాలకుడు; మహాదేవుడు ఆయన తమ్ముడు; ప్రతాపరుద్రుడు చివరి కాకతీయ పాలకుడు. ఈ ప్రశ్నకు ఆంధ్రప్రదేశ్ పాఠ్యపుస్తకంలోని కాకతీయుల పాఠాన్ని ఆధారంగా తీసుకున్నట్టు కనిపిస్తుంది.
ప్రశ్న 142Question 142
ఈ తెగ వారు సాల్, మహువా వృక్షాల విత్తనాల నుండి తీసిన నూనెతో ఆహారం వండుకునేవారు.This tribe cooked food with the oil that was extracted from the seeds of Sal and Mahua trees.
(1) ఖోండులుKhonds
(2) బైగాలుBaigas
(3) ముండాలుMundas
(4) సంతాలులుSanthals
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) ఖోండులుKhonds
అడవి వనరులపై ఆధారపడి జీవించిన ఏ గిరిజన తెగ గురించి ఈ వర్ణన ఉందో అడుగుతున్నారు.
ఒడిశా అడవుల్లో నివసించే ఖోండులు సమూహాలుగా వేటకు వెళ్లేవారు, అడవి పండ్లు, దుంపలు సేకరించేవారు. సాల్ (వేగి), మహువా (ఇప్ప) చెట్ల విత్తనాల నుంచి తీసిన నూనెతో ఆహారం వండుకునేవారు. అడవి మొక్కలను మందులుగా వాడేవారు. ఈ వర్ణన పాఠశాల చరిత్ర పుస్తకాల్లో “గిరిజనులు, దికులు” పాఠంలో వస్తుంది.
బైగాలు మధ్య భారతంలో అడవి ఉత్పత్తులు సేకరించే, పోడు వ్యవసాయం చేసే తెగ. ముండాలు, సంతాలులు బిర్సా ముండా, సంతాల్ తిరుగుబాటుతో ప్రసిద్ధి.
ప్రశ్న 143Question 143
స్వదేశీ ఉద్యమాన్ని ఇక్కడ వందేమాతరం ఉద్యమమని పిలిచారు.Swadeshi Movement was known as Vandemataram movement in this area
(1) తీరప్రాంత తమిళనాడుCoastal Tamil Nadu
(2) కోస్తా ఆంధ్రDeltaic Andhra
(3) మహారాష్ట్రMaharashtra
(4) కేరళKerala
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) కోస్తా ఆంధ్రDeltaic Andhra
బెంగాల్ విభజన (1905) తర్వాత వచ్చిన స్వదేశీ ఉద్యమాన్ని ఏ ప్రాంతంలో “వందేమాతరం ఉద్యమం” అని పిలిచారో అడుగుతున్నారు.
ఆంధ్రలో, ముఖ్యంగా గోదావరి, కృష్ణా డెల్టా ప్రాంతాల్లో స్వదేశీ ఉద్యమాన్ని వందేమాతరం ఉద్యమం అన్నారు. 1907లో బిపిన్ చంద్రపాల్ రాజమండ్రి, కాకినాడ, మచిలీపట్నం లాంటి పట్టణాల్లో ఇచ్చిన ఉపన్యాసాలు ఉద్యమానికి ఊపునిచ్చాయి. విద్యార్థులు “వందేమాతరం” నినాదంతో, బ్యాడ్జీలతో నిరసనలు చేశారు; విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించారు.
తమిళనాడు, మహారాష్ట్ర, కేరళలోనూ స్వదేశీ ఉద్యమం జరిగింది, కానీ ఈ ప్రత్యేక పేరు ఆంధ్ర ప్రాంతానికే.
ప్రశ్న 144Question 144
గవర్నర్ కి సంబంధించి సరియైన వాక్యాలను గుర్తించండి.Find out the correct statements regarding the Governor
A. భారతదేశంలో ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నర్ ఉంటారు.Every State in India has a Governor
B. ప్రధాన మంత్రి సలహా మేరకు రాష్ట్రపతి గవర్నర్‌ను నియమిస్తారు.The President of India nominates the Governor on the recommendations of the Prime minister
C. కొన్నిసార్లు రెండు లేదా మూడు రాష్ట్రాలకు ఒకే గవర్నర్ ఉంటారు.Sometimes two or more States can have a single Governor.
(1) A, B
(2) B, C
(3) C
(4) A, B, C
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) A, B, C
రాష్ట్ర గవర్నర్ గురించి ఇచ్చిన మూడు వాక్యాలూ సరైనవేనా అని చూడాలి.
A: రాజ్యాంగ ప్రకరణం 153 ప్రకారం ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నర్ ఉంటారు. సరైనది. B: ప్రకరణం 155 ప్రకారం గవర్నర్‌ను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. రాష్ట్రపతి ప్రధానమంత్రి నేతృత్వంలోని కేంద్ర మంత్రిమండలి సలహా మేరకు పనిచేస్తారు కాబట్టి ఆచరణలో ఇది ప్రధానమంత్రి సిఫార్సుతోనే జరుగుతుంది. సరైనది.
C: 7వ రాజ్యాంగ సవరణ (1956) ప్రకారం ఒకే వ్యక్తిని రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా నియమించవచ్చు. సరైనది. మూడూ సరైనవి కాబట్టి (4).
ప్రశ్న 145Question 145
భారతదేశంలో న్యాయస్థానాల నిర్మాణానికి సంబంధించి సరికాని వాక్యాన్ని గుర్తించండి.Find out the incorrect statements about the structure of courts in India
(1) దేశంలో సుప్రీంకోర్టు అత్యున్నత న్యాయస్థానం.Supreme Court is the highest court of the Country.
(2) మనదేశంలో నాలుగు స్థాయిలలో న్యాయస్థానాలు ఉన్నాయి.There are four different levels of courts in our Country.
(3) సుప్రీంకోర్టు తీర్పులకు భారత దేశంలో అన్ని న్యాయస్థానాలు కట్టుబడి ఉండాలి.All other courts in India abide to the decisions made by the Supreme Court.
(4) హైకోర్టు రాష్ట్ర స్థాయిలో అత్యున్నత న్యాయస్థానం.High Court is the highest court at the State level.
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) మనదేశంలో నాలుగు స్థాయిలలో న్యాయస్థానాలు ఉన్నాయి.There are four different levels of courts in our Country.
భారత న్యాయ వ్యవస్థ నిర్మాణం గురించి తప్పు వాక్యం ఏదో అడుగుతున్నారు.
పాఠ్యపుస్తకాల ప్రకారం మన దేశంలో న్యాయస్థానాలు మూడు స్థాయిల్లో ఉంటాయి: జాతీయ స్థాయిలో సుప్రీంకోర్టు, రాష్ట్ర స్థాయిలో హైకోర్టు, జిల్లా స్థాయిలో జిల్లా కోర్టులు (వాటి కింద సబార్డినేట్ కోర్టులు). కాబట్టి “నాలుగు స్థాయిలు” అనే (2) తప్పు.
మిగతా మూడు సరైనవి: సుప్రీంకోర్టు అత్యున్నత న్యాయస్థానం, దాని తీర్పులు దేశంలోని అన్ని కోర్టులకు కట్టుబాటు (ప్రకరణం 141), రాష్ట్రంలో అత్యున్నత కోర్టు హైకోర్టు.
ప్రశ్న 146Question 146
భారత రాజ్యాంగ పరిషత్ అధ్యక్షులుThe President of the Constituent Assembly was
(1) డాక్టర్ బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్Dr. Babu Rajendra Prasad
(2) డాక్టర్ బి.ఆర్ అంబేద్కర్Dr. B.R. Ambedkar
(3) సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్Sarvepalli Radhakrishnan
(4) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూJawaharlal Nehru
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) డాక్టర్ బాబూ రాజేంద్రప్రసాద్Dr. Babu Rajendra Prasad
రాజ్యాంగ పరిషత్ (రాజ్యాంగ సభ) శాశ్వత అధ్యక్షుడు ఎవరో అడుగుతున్నారు.
రాజ్యాంగ పరిషత్ మొదటి సమావేశం 9 డిసెంబర్ 1946న జరిగింది; అప్పుడు సచ్చిదానంద సిన్హా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు. 11 డిసెంబర్ 1946న డా. రాజేంద్రప్రసాద్ శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. తర్వాత ఆయనే స్వతంత్ర భారత తొలి రాష్ట్రపతి అయ్యారు.
డా. అంబేద్కర్ ముసాయిదా కమిటీ (Drafting Committee) అధ్యక్షుడు; ఇక్కడ చాలామంది ఆ రెండు పదవులను కలిపేస్తారు. నెహ్రూ లక్ష్యాల తీర్మానం (Objectives Resolution) ప్రవేశపెట్టారు.
గుర్తుంచుకోండి: పరిషత్ అధ్యక్షుడు = రాజేంద్రప్రసాద్; ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడు = అంబేద్కర్.
ప్రశ్న 147Question 147
రాజారామ్మోహన్‌రాయ్ బ్రహ్మసభను ఈ నగరంలో స్థాపించారు.Raja Rammohan Roy founded the Brahma Sabha in this city
(1) బొంబాయిBombay
(2) మద్రాస్Madras
(3) కలకత్తాCalcutta
(4) కటక్Cuttuck
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) కలకత్తాCalcutta
రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ బ్రహ్మసభను ఎక్కడ స్థాపించారో అడుగుతున్నారు.
రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ 1828లో కలకత్తాలో బ్రహ్మసభను స్థాపించారు; అదే తర్వాత బ్రహ్మసమాజంగా మారింది. విగ్రహారాధన, సతీసహగమనం, బాల్య వివాహాలను వ్యతిరేకించారు. ఆయన కృషి వల్లే 1829లో సతీ నిషేధ చట్టం వచ్చింది.
బొంబాయిలో ప్రార్థనా సమాజం (1867) వచ్చింది. మద్రాసు, కటక్‌కు బ్రహ్మసభ స్థాపనతో సంబంధం లేదు.
ప్రశ్న 148Question 148
సూడాన్ జనాభా సంఖ్య తగ్గడానికి కారణంSudan experienced a population loss due to
(1) సహజ మరణాల సంఖ్య పెరగడంIncrease in natural deaths
(2) అంటువ్యాధులుEpidemics
(3) ప్రజలు వలసపోవడంEmigration
(4) విపత్తులుCalamities
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) ప్రజలు వలసపోవడంEmigration
సూడాన్ జనాభా తగ్గడానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటో అడుగుతున్నారు.
ఒక దేశ జనాభా మారడానికి మూడు కారణాలు: జననాలు, మరణాలు, వలసలు. సూడాన్‌లో దీర్ఘకాల అంతర్యుద్ధం, సంఘర్షణల వల్ల లక్షలాది మంది ప్రజలు పొరుగు దేశాలకు శరణార్థులుగా వలసపోయారు. ఇలా బయటికి వెళ్లే వలస (emigration) వల్ల జనాభా తగ్గింది. పాఠ్యపుస్తకాల్లో జనాభా మార్పుకు వలస ఉదాహరణగా సూడాన్‌ను చూపిస్తారు.
అంటువ్యాధులు, విపత్తులు, మరణాలు జనాభాను ప్రభావితం చేస్తాయి కానీ ఇక్కడ ప్రశ్న ఉదాహరణగా చెప్పిన కారణం వలసే.
ప్రశ్న 149Question 149
ఈ కింద పేర్కొనబడిన వాటి నుండి సరైన సమాధానము కనుగొనండి.Identify the correct answer from the given below
| పదం | అర్థం | ||
|---|---|---|---|
| i. | రాచ పొలంRacha polam | a. | నీటి వసతి కలిగిన భూమిThe land with Irrigation facilities |
| ii. | తోట పొలంThota polam | b. | ప్రభుత్వ భూమిGovernment land |
| iii. | వెలి పొలంVeli polam | c. | వివిధ రకాల పండ్ల చెట్లతో కూడిన భూమిLand related to orchads |
| iv. | అడ్డ పట్టు సుంకంAdda pattu sunkam | d. | గొర్రెల మందపై విధించే సుంకంTax imposed upon flock |
(1) i-a, ii-c, iii-d, iv-b
(2) i-b, ii-c, iii-a, iv-d
(3) i-b, ii-a, iii-c, iv-d
(4) i-a, ii-c, iii-b, iv-d
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) i-b, ii-c, iii-a, iv-d
ఇవి కాకతీయుల కాలం నాటి భూముల రకాలు, పన్నుల పేర్లు. శాసనాల్లో కనిపించే ఈ పదాల అర్థాలు జత చేయాలి.
రాచ పొలం అంటే రాజుకు (ప్రభుత్వానికి) చెందిన భూమి (i-b). తోట పొలం పండ్ల తోటల భూమి (ii-c). వెలి పొలం చెరువులు, కాలువల నీటి వసతి ఉన్న భూమి (iii-a). అడ్డ పట్టు సుంకం గొర్రెల మందలపై వేసిన పన్ను (iv-d).
“రాచ” అనే మాటే రాజు భూమిని సూచిస్తుంది కాబట్టి i-b ఉన్న (2), (3)ల మధ్యే ఎంపిక. (3) వెలి పొలాన్ని పండ్ల తోటగా, తోట పొలాన్ని నీటి భూమిగా చెబుతోంది; “తోట” అనే పేరు చూస్తే అది తప్పని తెలిసిపోతుంది.
ప్రశ్న 150Question 150
ప్రముఖ సామాజిక ఉద్యమకారుడైన బెజవాడ విల్సన్‌గారు పొందిన అవార్డుBezawada Wilson, a famous social reformer received this award
(1) సరస్వతీ సమ్మాన్Saraswathi Samman
(2) పద్మ భూషణ్Padma Bhushan
(3) రామన్ మెగసేసేRaman Magsaysay
(4) పద్మశ్రీPadmasri
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) రామన్ మెగసేసేRaman Magsaysay
పారిశుద్ధ్య కార్మికుల హక్కుల ఉద్యమకారుడు బెజవాడ విల్సన్ పొందిన అవార్డు ఏదో అడుగుతున్నారు.
బెజవాడ విల్సన్ (కర్ణాటకలోని కోలార్ గోల్డ్ ఫీల్డ్స్‌లో తెలుగు దళిత కుటుంబంలో పుట్టారు) చేతులతో మలాన్ని ఎత్తివేసే అమానుష పద్ధతి (manual scavenging) నిర్మూలన కోసం “సఫాయి కర్మచారి ఆందోళన్” స్థాపించారు. ఈ కృషికి 2016లో ఆయనకు రామన్ మెగసేసే అవార్డు వచ్చింది. దాన్ని “ఆసియా నోబెల్” అంటారు.
సరస్వతీ సమ్మాన్ సాహిత్య పురస్కారం, సామాజిక సేవకు ఇచ్చేది కాదు. పద్మ పురస్కారాలు భారత ప్రభుత్వం ఇచ్చేవి; ఈ ప్రశ్నలో ఆయన పేరుతో ప్రసిద్ధమైనది మెగసేసే.
ప్రశ్న 151Question 151
తెలుగు కుటుంబానికి చెందిన వీరు భక్తి ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.He hailed from a Telugu family and was associated with the Bhakti Movement
(1) సంత్ జ్ఞానేశ్వర్Sant Jnaneswar
(2) రామానందRamananda
(3) వల్లభాచార్యులుVallabhacharya
(4) మధ్వాచార్యులుMadwacharya
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) వల్లభాచార్యులుVallabhacharya
తెలుగు కుటుంబంలో పుట్టిన భక్తి ఉద్యమ నాయకుడు ఎవరో అడుగుతున్నారు.
వల్లభాచార్యులు (15-16 శతాబ్దాలు) తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబానికి చెందినవారు; వారి పూర్వీకులు గోదావరి తీర ప్రాంతానికి చెందినవారు. ఆయన శుద్ధాద్వైత సిద్ధాంతం, కృష్ణ భక్తిని ప్రచారం చేసే పుష్టిమార్గాన్ని స్థాపించారు. ఉత్తర భారతంలో కృష్ణ భక్తి ఉద్యమానికి ఆయన ముఖ్య ఆచార్యుడు.
జ్ఞానేశ్వర్ మహారాష్ట్ర సంతు. రామానంద ఉత్తర భారత రామభక్తి ఆచార్యుడు (కబీర్ గురువు). మధ్వాచార్యులు కర్ణాటకకు చెందిన ద్వైత సిద్ధాంత కర్త.
ప్రశ్న 152Question 152
తొలివేద కాలముThe Early Vedic Period was
(1) క్రీ.పూ. 3500 - 25003500 - 2500 BC
(2) క్రీ.పూ. 2500 - 15002500 - 1500 BC
(3) క్రీ.పూ. 1500 - 10001500 - 1000 BC
(4) క్రీ.పూ. 1000 - 6001000 - 600 BC
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) క్రీ.పూ. 1500 - 10001500 - 1000 BC
తొలి (ఋగ్) వేద కాలం ఏ కాలంలో ఉందో అడుగుతున్నారు.
తొలి వేద కాలం క్రీ.పూ. 1500 నుంచి 1000 వరకు. ఈ కాలంలో ఋగ్వేదం రచించారు; ఆర్యులు సప్తసింధు ప్రాంతంలో పశుపోషణ ప్రధాన వృత్తిగా జీవించారు.
క్రీ.పూ. 1000 నుంచి 600 వరకు మలి వేద కాలం (4); అప్పుడు సామ, యజుర్, అథర్వ వేదాలు, వ్యవసాయ విస్తరణ వచ్చాయి. క్రీ.పూ. 2500-1500 హరప్పా నాగరికత పరిణత దశకు దగ్గరగా ఉంటుంది.
గుర్తుంచుకోండి: తొలి వేద కాలం 1500-1000; మలి వేద కాలం 1000-600 (క్రీ.పూ.).
ప్రశ్న 153Question 153
’ప్రత్యేక విషయాల నుండి సాధారణ సూత్రాల’ను రూపొందించే పద్ధతిThe method in which ‘general principles are formulated from specific things’ is
(1) నిగమనDeductive
(2) ఆగమనInductive
(3) విశ్లేషణAnalytic
(4) సంశ్లేషణSynthetic
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ఆగమనInductive
ప్రత్యేక ఉదాహరణల నుంచి సాధారణ సూత్రానికి వెళ్లే బోధనా పద్ధతి పేరు అడుగుతున్నారు.
ఆగమన పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు ముందు కొన్ని ఉదాహరణలు, సంఘటనలు ఇస్తాడు; పిల్లలు వాటిని పరిశీలించి సాధారణ సూత్రం లేదా నియమం రాబడతారు. అంటే ప్రత్యేకం → సాధారణం, మూర్తం → అమూర్తం. ఉదా: కొన్ని నదీ తీర నగరాలను చూపి, “నాగరికతలు నదీ తీరాల్లో వికసించాయి” అని పిల్లలే నిర్ణయించడం.
నిగమన పద్ధతి దీనికి వ్యతిరేకం: సాధారణ సూత్రం → ప్రత్యేక ఉదాహరణలు. విశ్లేషణ అంటే తెలియని దాని నుంచి తెలిసినదానికి విభజిస్తూ వెళ్లడం, సంశ్లేషణ అంటే తెలిసిన భాగాలను కలిపి తెలియని దాన్ని నిర్మించడం.
ప్రశ్న 154Question 154
వాస్తవమైన యదార్థతతో కూడిన ప్రశ్నలను లేవనెత్తటం, వనరుల గురించి విచారించి కనుగొనటం, సమాచారాన్ని వ్యాఖ్యానించటం తెలుసుకొనిన అంశాల గురించి నివేదిక సమర్పించటం వంటివి దీని సోపానాలుRising genuine and realistic questions, Inquiring and finding resources, Interpreting information and submission of report on known concepts are the steps of
(1) వాద - సంవాద పద్ధతిDebate Method
(2) చర్చా పద్ధతిDiscussion Method
(3) విచారణాధార ఉపగమంInquiry Based Approach
(4) కృత్యాధార ఉపగమంActivity Based Approach
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) విచారణాధార ఉపగమంInquiry Based Approach
ఇచ్చిన సోపానాలు ఏ బోధనా ఉపగమానికి చెందినవో అడుగుతున్నారు.
విచారణాధార అభ్యసనంలో పిల్లలే నిజమైన ప్రశ్నలు అడుగుతారు, వాటికి జవాబుల కోసం పుస్తకాలు, మనుషులు, ఇంటర్నెట్ లాంటి వనరుల్లో వెతుకుతారు, సేకరించిన సమాచారాన్ని విశ్లేషించి అర్థం చేసుకుంటారు, చివరకు తాము కనుగొన్నదాన్ని నివేదికగా సమర్పిస్తారు. ప్రశ్న → విచారణ → వ్యాఖ్యానం → నివేదిక అనేది ఈ ఉపగమం క్రమం.
వాద-సంవాదంలో రెండు పక్షాలు వాదిస్తాయి; చర్చలో ఒక అంశం మీద అభిప్రాయాలు పంచుకుంటారు; కృత్యాధారంలో కృత్యాలే కేంద్రం. వీటిలో “ప్రశ్న లేవనెత్తి వనరులు వెతకడం” అనే క్రమం లేదు.
ప్రశ్న 155Question 155
RTE – 2009 లోని సెక్షన్ 29 సబ్ సెక్షన్ (1) ప్రకారం సంబంధిత ప్రభుత్వం ప్రకటన ద్వారా అధీకృతం చేసిన ఎలిమెంటరీ విద్యకు ఈ అకడమిక్ సంస్థ విద్యాప్రణాళిక రూపొందించాలి.This academic institution is authorized to give notification of the concerned government to formulate the education plan for elementary education under the section 29 sub-section (1) of RTE - 2009
అధికారిక నోట్: ఈ ప్రశ్న లేదా జవాబులో అస్పష్టత ఉంది. సరైన ఆప్షన్లలో దేనిని ఎంచుకున్నా అభ్యర్థికి పూర్తి మార్కులు వస్తాయి.
(1) SCERT
(2) NCERT
(3) DIET
(4) SSC Board
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1), (2) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
RTE చట్టం సెక్షన్ 29(1) ప్రకారం ప్రాథమిక విద్యకు పాఠ్య ప్రణాళిక, మూల్యాంకన విధానాన్ని ఏ అకడమిక్ సంస్థ నిర్ణయిస్తుందో అడుగుతున్నారు.
సెక్షన్ 29(1) ప్రకారం “సంబంధిత ప్రభుత్వం” (appropriate Government) నోటిఫికేషన్ ద్వారా ఒక అకడమిక్ అథారిటీని నిర్దేశిస్తుంది; ఆ సంస్థ ఎలిమెంటరీ విద్యకు పాఠ్య ప్రణాళిక, మూల్యాంకన విధానాన్ని రూపొందిస్తుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోని పాఠశాలలకు ఆ అథారిటీ NCERT; రాష్ట్రాలకు ఆయా రాష్ట్రాలు నోటిఫై చేసిన SCERT.
“సంబంధిత ప్రభుత్వం” అనే మాట కేంద్రానికీ రాష్ట్రానికీ వర్తిస్తుంది కాబట్టి రెండు సంస్థలూ సరైనవే. అందుకే అధికారిక కీ (1), (2) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. రాష్ట్ర DSC పరీక్ష కాబట్టి (1) SCERT ఎక్కువ సందర్భోచితమైన జవాబు. DIET జిల్లా స్థాయి శిక్షణ సంస్థ, SSC బోర్డు పదో తరగతి పరీక్షల సంస్థ.
ప్రశ్న 156Question 156
ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృత బోధనా పద్ధతిA Teacher centered teaching method is
(1) చర్చాపద్ధతిDiscussion method
(2) ప్రకల్పనా పద్ధతిProject method
(3) కథా పద్ధతిStory method
(4) కృత్యాధార పద్ధతిActivity method
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) కథా పద్ధతిStory method
ఉపాధ్యాయుడే కేంద్రంగా ఉండే బోధనా పద్ధతి ఏదో అడుగుతున్నారు.
కథా పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు చారిత్రక సంఘటనలను, వ్యక్తుల జీవితాలను ఆసక్తికరమైన కథలుగా చెబుతాడు; పిల్లలు ప్రధానంగా వింటారు. బోధన అంతా ఉపాధ్యాయుడి చుట్టూనే జరుగుతుంది కాబట్టి ఇది ఉపాధ్యాయ కేంద్రిత పద్ధతి. ప్రాథమిక తరగతుల్లో చరిత్ర బోధనకు ఇది బాగా పనికొస్తుంది.
చర్చా, ప్రకల్పనా (ప్రాజెక్ట్), కృత్యాధార పద్ధతుల్లో పిల్లలు చురుకుగా పాల్గొంటారు; ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శి మాత్రమే. ఇవి శిశు కేంద్రిత పద్ధతులు.
ప్రశ్న 157Question 157
మిశ్రమ సామర్థ్యం గల విద్యార్థులను సమూహాలుగా ఏర్పరచి, ఒకే తరగతిగదిలో వివిధ సమూహాలకు ఒకే అంశాన్ని వివిధ ఉపాధ్యాయులు వారి వారి సామర్థ్యాల మేరకు బోధించటం అనేదిOrganising heterogeneous students groups and teaching the same subject to different groups in the same classroom by different teachers based to their abilities is
(1) ప్రత్యామ్నాయ బోధనAlternative Teaching
(2) సమాంతర బోధనParallel Teaching
(3) వ్యక్తిగత బోధనIndividualized Teaching
(4) పరస్పర బోధనMutual Teaching
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) సమాంతర బోధనParallel Teaching
సహ బోధన (co-teaching) రకాల్లో ఈ వర్ణన దేనికి సరిపోతుందో అడుగుతున్నారు.
సమాంతర బోధనలో తరగతిని రెండు లేదా ఎక్కువ మిశ్రమ సమూహాలుగా విభజిస్తారు. ఒకే గదిలో, ఒకే సమయంలో ఇద్దరు ఉపాధ్యాయులు ఒకే అంశాన్ని తమ తమ సమూహాలకు వేర్వేరుగా బోధిస్తారు. చిన్న సమూహాలు కావడంతో ప్రతి పిల్లవాడిపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టవచ్చు.
ప్రత్యామ్నాయ బోధనలో ఒక ఉపాధ్యాయుడు పెద్ద సమూహానికి, మరొకరు ప్రత్యేక సహాయం కావాల్సిన చిన్న సమూహానికి వేరే పని ఇస్తారు. వ్యక్తిగత బోధనలో ఒక్కో పిల్లవాడికి విడిగా బోధిస్తారు. పరస్పర బోధనలో పిల్లలే ఒకరికొకరు నేర్పుతారు.
ప్రశ్న 158Question 158
గణితం, సామాన్యశాస్త్రంతోపాటు సాంఘికశాస్త్రం తప్పని సరిగా బోధించాలని నిర్ధారించిన విద్యా కమీషన్This Education commission recommended that Social Studies must be taught along with Mathematics and General Science
(1) సెకండరీ విద్యాకమీషన్ 1952Secondary Education Commission - 1952
(2) కొఠారి కమీషన్Kothari Commission
(3) ఈశ్వరీభాయ్ పటేల్ కమిటిIshwari Bhai Patel Committee
(4) NEP - 1986
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) సెకండరీ విద్యాకమీషన్ 1952Secondary Education Commission - 1952
సాంఘిక శాస్త్రాన్ని గణితం, సామాన్య శాస్త్రంతో పాటు కోర్ (తప్పనిసరి) సబ్జెక్టుగా చేయాలని సిఫార్సు చేసిన కమిషన్ ఏదో అడుగుతున్నారు.
డా. ఎ. లక్ష్మణస్వామి మొదలియార్ అధ్యక్షతన వచ్చిన సెకండరీ విద్యా కమిషన్ (1952-53) మాధ్యమిక విద్యలో భాషలు, సాంఘిక శాస్త్రం, సామాన్య శాస్త్రం, గణితం, కళలు లాంటి కోర్ సబ్జెక్టులను అందరికీ తప్పనిసరి చేయాలని సూచించింది. చరిత్ర, భూగోళం, పౌరశాస్త్రాన్ని విడివిడిగా కాకుండా “సాంఘిక శాస్త్రం”గా కలిపి బోధించాలనే భావన కూడా దీనితో బలపడింది.
కొఠారి కమిషన్ (1964-66) 10+2+3 విధానం, సాధారణ పాఠశాల వ్యవస్థను సూచించింది. ఈశ్వరీభాయ్ పటేల్ కమిటీ (1977) 10 ఏళ్ల పాఠశాల పాఠ్య ప్రణాళిక సమీక్ష, సామాజికంగా ఉపయోగకరమైన ఉత్పాదక పని (SUPW)కి ప్రసిద్ధి.
ప్రశ్న 159Question 159
వర్గీకరించడం, పోలికలు - భేదాలు చెప్పడం వంటి సామర్థ్యాలు ఈ విద్యా ప్రమాణం కిందికి వస్తాయి.The abilities like classification, similarities – differences comes under this Academic Standard
(1) విషయావగాహనConceptual Understanding
(2) సమాచారనైపుణ్యాలుInformation Skills
(3) పటనైపుణ్యాలుMapping Skills
(4) ప్రశంస మరియు సున్నితత్వంAppreciation and Sensitivity
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) విషయావగాహనConceptual Understanding
సాంఘిక శాస్త్ర విద్యా ప్రమాణాల్లో వర్గీకరణ, పోలికలు-భేదాలు ఏ ప్రమాణం కిందకు వస్తాయో అడుగుతున్నారు.
సాంఘిక శాస్త్రంలో ఆరు విద్యా ప్రమాణాలు ఉన్నాయి: విషయావగాహన, పాఠ్యాంశాన్ని చదివి అర్థం చేసుకుని వ్యాఖ్యానించడం, సమాచార నైపుణ్యాలు, సమకాలీన అంశాలపై ప్రతిస్పందన-ప్రశ్నించడం, పట నైపుణ్యాలు, ప్రశంస-సున్నితత్వం. విషయావగాహనలో భావనలను సొంత మాటల్లో వివరించడం, ఉదాహరణలు ఇవ్వడం, వర్గీకరించడం, పోలికలు-భేదాలు చెప్పడం, కారణాలు చెప్పడం ఉంటాయి.
సమాచార నైపుణ్యాలు పట్టికలు, గ్రాఫుల నుంచి సమాచారం సేకరించడం, విశ్లేషించడం. పట నైపుణ్యాలు పటాలు చదవడం, గీయడం. ప్రశంస-సున్నితత్వం విలువలు, సమాజం పట్ల స్పందనకు సంబంధించినది.
ప్రశ్న 160Question 160
చారిత్రాత్మక సంఘటనలను వ్యక్తీకరించడానికి బాగా అనువైన పద్ధతిThe most suitable method for expressing historical events is
(1) పానెల్ చర్చPanel discussion
(2) నాటకీకరణDramatization
(3) సింపోజియంSymposium
(4) సెమినార్Seminar
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) నాటకీకరణDramatization
చారిత్రక సంఘటనలను పిల్లలకు సజీవంగా చూపించడానికి ఏ పద్ధతి బాగా పనికొస్తుందో అడుగుతున్నారు.
నాటకీకరణలో పిల్లలు చారిత్రక పాత్రలను ధరించి, ఆ సంఘటనలను నాటకంగా ప్రదర్శిస్తారు. ఉదా: దండి యాత్ర, అశోకుడి కళింగ యుద్ధం తర్వాతి మార్పు. చూస్తూ, నటిస్తూ నేర్చుకోవడం వల్ల సంఘటనలు, తేదీలు, వ్యక్తులు బాగా గుర్తుంటాయి; ఆ కాలపు భావోద్వేగాలు అర్థమవుతాయి. ప్రాథమిక తరగతులకు ఇది చాలా అనువైనది.
పానెల్ చర్చ, సింపోజియం, సెమినార్ నిపుణులు లేదా పెద్ద విద్యార్థులు ఒక అంశంపై అభిప్రాయాలు, పత్రాలు సమర్పించే పద్ధతులు. ఇవి విశ్లేషణకు పనికొస్తాయి కానీ సంఘటనను “వ్యక్తీకరించడానికి” కాదు.
FAQ
ఈ సెక్షన్లో ఎన్ని ప్రశ్నలు, ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి?
AP DSC SGT 2025 (18 జూన్, షిఫ్ట్ 1) పేపర్లో సాంఘిక శాస్త్రం సెక్షన్లో 137 నుంచి 160 వరకు 24 ప్రశ్నలు వచ్చాయి. మొత్తం 12 మార్కులు, ఒక్కో ప్రశ్నకు అర మార్కు.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్స్ వచ్చాయి?
ప్రామాణిక రేఖాంశం, అలకనంద, 2011 జనాభా లెక్కలు, కొత్త రాతి యుగం, కాకతీయులు, ఖోండులు, వందేమాతరం ఉద్యమం, గవర్నర్, న్యాయస్థానాలు, రాజ్యాంగ పరిషత్, బ్రహ్మసభ, సూడాన్ వలసలు, భూముల రకాలు, బెజవాడ విల్సన్, భక్తి ఉద్యమం, వేద కాలం, సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు, RTE సెక్షన్ 29, విద్యా ప్రమాణాలు.
ఈ సెక్షన్‌కు ఎలా ప్రిపేర్ అవ్వాలి?
24లో 16 ప్రశ్నలు 6 నుంచి 8 తరగతుల సాంఘిక శాస్త్ర పుస్తకాల్లోని భూగోళం, చరిత్ర, పౌరశాస్త్రం నుంచి వచ్చాయి. మిగతా 8 బోధనా పద్ధతులు, సహ బోధన రకాలు, విద్యా ప్రమాణాలు, RTE మీద వచ్చాయి. పాఠ్యపుస్తకాల్లోని తేదీలు, పేర్లు జాగ్రత్తగా చదవండి.
Sources
Writes and reviews the AP DSC Papers posts: previous DSC question papers solved step by step in Telugu, checked against the official keys.