AP DSC 2025 SGT ప్రశ్నపత్రం (13 జూన్, షిఫ్ట్ 2): సాంఘిక శాస్త్రం ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
AP DSC SGT 2025 Social Studies ప్రశ్నలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. AP మెగా DSC 2025లో సెకండరీ గ్రేడ్ టీచర్ (SGT) పోస్టుకు 13 జూన్ 2025, షిఫ్ట్ 2లో జరిగిన పేపర్లో ఎనిమిదో, చివరి సెక్షన్ సాంఘిక శాస్త్రం (Social Studies). ఇందులో 137 నుంచి 160 వరకు 24 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, మొత్తం 12 మార్కులు. మొదటి 16 ప్రశ్నలు భూగోళం, చరిత్ర, పౌరశాస్త్రం, అర్థశాస్త్రం కంటెంట్ నుంచి వచ్చాయి. చివరి 8 బోధనా పద్ధతులు (Methodology) మీద. ప్రతి ప్రశ్నను పేపర్లో ఉన్నట్టే తెలుగు, ఇంగ్లీష్లో ఇచ్చాం. సమాధానాలు పాఠశాల విద్యాశాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక ఫైనల్ కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ప్రతి ప్రశ్న కింద దశలవారీ వివరణ ఉంది: ప్రశ్న ఏం అడుగుతోంది, ఏ భావన కావాలి, మిగతా ఆప్షన్లు ఎందుకు తప్పు. ప్రశ్నలు ఎక్కువగా AP పాఠ్యపుస్తకాల స్థాయిలోనే ఉన్నాయి, కానీ ఆప్షన్లు దగ్గరగా ఉండి తికమకపెడతాయి.
ఈ సెక్షన్లో వచ్చిన టాపిక్స్
| టాపిక్ | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| భూగోళశాస్త్రం (దిక్కులు, గ్రహాలు, వనరులు) | 137, 138, 159 |
| చరిత్ర (ఆదిమ మానవులు, ఢిల్లీ సుల్తానులు, భక్తి ఉద్యమం, యూరోపియన్ వర్తకం) | 139, 140, 141, 150, 152 |
| జాతీయోద్యమం, బ్రిటిష్ విద్యా విధానం | 142, 143 |
| పౌరశాస్త్రం (రాజ్యాంగం, ప్రజాస్వామ్యం, చట్టాలు) | 144, 145, 146, 147, 151 |
| అర్థశాస్త్రం (ప్రపంచ బ్యాంకు, మార్కెట్ల గొలుసు) | 148, 149 |
| సాంఘిక శాస్త్ర స్వభావం, నిర్వచనాలు | 153, 154 |
| బోధనా లక్ష్యాలు, పద్ధతులు, సూక్ష్మబోధన | 155, 156, 158 |
| విద్యా ప్రణాళిక, విద్యా ప్రమాణాలు, మూల్యాంకనం | 157, 160 |
ప్రశ్నలు, వివరణలు
ప్రశ్న 137
అన్ని దిక్కులు సాధారణంగా దీని నుండి లెక్కించబడతాయి
All the directions are usually calculated from this point
(1) తూర్పు (East)
(2) పడమర (West)
(3) ఉత్తరం (North)
(4) దక్షిణం (South)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఉత్తరం (North)
దశ 1: మ్యాప్లో, దిక్సూచిలో దిక్కులు చెప్పేటప్పుడు మొదలు పెట్టే ఆధార దిక్కు ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దశ 2: దిక్సూచి (Compass) ముల్లు ఎప్పుడూ ఉత్తరం వైపు చూపిస్తుంది. అందుకే ఉత్తరాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని మిగతా దిక్కులు గుర్తిస్తాం. ఉత్తరం వైపు తిరిగి నిలబడితే కుడివైపు తూర్పు, ఎడమవైపు పడమర, వెనక దక్షిణం వస్తాయి.
దశ 3: మ్యాప్లలో కూడా పైభాగం ఉత్తరమే, ఒక బాణం గుర్తు (N)తో దాన్ని చూపిస్తారు. సూర్యుడు తూర్పున ఉదయిస్తాడని చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు, కానీ దిక్కుల లెక్కకు ప్రామాణిక ఆధారం ఉత్తరమే.
గుర్తుంచుకోండి: దిక్సూచి ముల్లు = ఉత్తరం; మ్యాప్ పైభాగం = ఉత్తరం.
ప్రశ్న 138
ఈ లక్షణాలు చాలా వరకు భూమిని పోలి ఉండటం వలన శుక్రుడిని ’భూమికి కవల గ్రహం’గా పరిగణిస్తారు.
Venus is considered as ‘Earth’s twin’ because these features are very much similar to that of the Earth
(1) పరిమాణం, ఆకారం (Size and Shape)
(2) ఆకారం, శీతోష్ణస్థితి (Shape and Climate)
(3) శీతోష్ణస్థితి, పరిమాణం (Climate and Size)
(4) పరిమాణం, రంగు (Size and Colour)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) పరిమాణం, ఆకారం (Size and Shape)
దశ 1: శుక్రుడు (Venus) భూమికి దగ్గరగా ఉండే గ్రహం. ఏ రెండు లక్షణాల్లో అది భూమిని పోలి ఉందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దశ 2: శుక్రుడి పరిమాణం దాదాపు భూమి అంతే ఉంటుంది. దాని ఆకారం కూడా భూమిలాగే గోళాకారం. ఈ రెండు పోలికల వల్లే దాన్ని భూమికి కవల గ్రహం (Earth’s twin) అంటారు.
దశ 3: శీతోష్ణస్థితి విషయంలో శుక్రుడు భూమికి పూర్తిగా భిన్నం. దాని దట్టమైన కార్బన్ డయాక్సైడ్ వాతావరణం వేడిని బంధించడం వల్ల అది సౌర కుటుంబంలో అత్యంత వేడి గ్రహం. కాబట్టి “శీతోష్ణస్థితి” ఉన్న (2), (3) తప్పు. రంగు కూడా ఒకటి కాదు, కాబట్టి (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: శుక్రుడు భూమికి కవల గ్రహం, కానీ సౌర కుటుంబంలో అత్యంత వేడి గ్రహం కూడా అదే.
ప్రశ్న 139
18వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచ్ సమాజంలో చర్చిచే విధించబడిన “వ్యవసాయ ఉత్పత్తిలో పదవ వంతు చర్చికి చెల్లించే పన్నును” ఈ విధంగా అంటారు.
During late 18th century the tax levied by church comprising one-tenth of agricultural produce in French society is called
(1) టెయిలే (Taille)
(2) చాటో (Chateau)
(3) టైథ్ (Tithe)
(4) మానర్ (Manor)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) టైథ్ (Tithe)
దశ 1: ఫ్రెంచ్ విప్లవానికి ముందు రైతులు చర్చికి కట్టే పన్ను పేరు ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దశ 2: టైథ్ (Tithe) అంటే పదో వంతు. రైతులు తమ వ్యవసాయ పంటలో పదో భాగాన్ని చర్చికి పన్నుగా కట్టేవారు. ఈ భారం మూడో ఎస్టేట్ (సామాన్యులు, రైతులు) మీదే పడేది.
దశ 3: టెయిలే (Taille) ప్రభుత్వానికి నేరుగా కట్టే పన్ను, చర్చికి కాదు. చాటో (Chateau) అంటే రాజులు, ప్రభువులు నివసించే భవనం. మానర్ (Manor) అంటే ప్రభువు ఎస్టేట్, భూములు. ఈ రెండూ పన్నులు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: Tithe = చర్చికి పదో వంతు; Taille = రాజ్యానికి నేరుగా పన్ను.
ప్రశ్న 140
ఈ గుహలలో ఆదిమ మానవులు గీచిన విల్లు, అంబులు ధరించిన మానవాకృతులు, ఎద్దు చిత్రాలు కనిపించాయి.
The pictures of men with bow, arrow and oxen drawn by the earliest people were found in these caves
(1) బెలూమ్ (Belum)
(2) చింతకుంట (Chintakunta)
(3) వినుకొండ (Vinukonda)
(4) బొర్రా (Borra)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) చింతకుంట (Chintakunta)
దశ 1: ఆదిమ మానవులు గీసిన గుహ చిత్రాలు (Rock paintings) ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఎక్కడ దొరికాయో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దశ 2: వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాలోని చింతకుంట గ్రామం దగ్గర గుహల్లో ఆదిమ మానవుల రాతి చిత్రాలు ఉన్నాయి. విల్లంబులు పట్టిన మనుషులు, ఎద్దులు, జంతువుల బొమ్మలు ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. పాఠ్యపుస్తకంలో ఆదిమ మానవుల చిత్రకళకు ఉదాహరణగా చింతకుంటనే చెబుతారు.
దశ 3: బెలూమ్ గుహలు (నంద్యాల ప్రాంతం), బొర్రా గుహలు (అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, అరకు దగ్గర) సున్నపురాయి గుహలుగా, స్టాలక్టైట్, స్టాలగ్మైట్ ఆకృతులకు ప్రసిద్ధి. వినుకొండ ఒక కొండ పట్టణం. చిత్రాలకు ఇవి ప్రసిద్ధి కావు.
గుర్తుంచుకోండి: చింతకుంట = రాతి చిత్రాలు; బెలూమ్, బొర్రా = సహజ సున్నపురాయి గుహలు.
ప్రశ్న 141
ఈ రాజ వంశం కాలంలో తైమూరు భారతదేశంపై దండయాత్ర చేసి ఢిల్లీని స్వాధీనపరుచుకున్నాడు.
Timur invaded India and captured Delhi during this dynasty
(1) బానిస (Slave)
(2) ఖిల్జీ (Khilji)
(3) తుగ్లక్ (Tughlaq)
(4) లోడి (Lodi)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) తుగ్లక్ (Tughlaq)
దశ 1: తైమూరు (Timur) ఢిల్లీపై దాడి చేసిన సంవత్సరం, అప్పుడు పాలిస్తున్న వంశం తెలిస్తే సమాధానం వస్తుంది.
దశ 2: మధ్య ఆసియా పాలకుడు తైమూరు 1398లో భారతదేశంపై దండెత్తి ఢిల్లీని దోచుకున్నాడు. అప్పుడు ఢిల్లీ సుల్తాన్ తుగ్లక్ వంశానికి చెందిన నాసిరుద్దీన్ మహమూద్ షా తుగ్లక్.
దశ 3: ఢిల్లీ సుల్తానుల వంశాల క్రమం: బానిస → ఖిల్జీ → తుగ్లక్ → సయ్యద్ → లోడి. బానిస, ఖిల్జీ వంశాలు 1398కి ముందే ముగిశాయి. లోడి వంశం తర్వాత వచ్చింది. తైమూరు దాడి తుగ్లక్ వంశాన్ని బలహీనపరిచింది.
గుర్తుంచుకోండి: తైమూరు దాడి 1398, తుగ్లక్ వంశం చివరి రోజులు.
ప్రశ్న 142
1917లో మహాత్మగాంధీ సందర్శన నీలిమందు తోటల యజమానులకు వ్యతిరేకంగా ఈ ఉద్యమానికి నాంది పలికింది
Mahatma Gandhi’s visit in 1917 marked the beginning of this movement against the Indigo planters.
(1) చంపారన్ (Champaran)
(2) దండి (Dandi)
(3) సహాయనిరాకరణ (Non - Cooperation)
(4) క్విట్ ఇండియా (Quit India)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) చంపారన్ (Champaran)
దశ 1: “1917”, “నీలిమందు తోటల యజమానులు” అనే రెండు ఆధారాలు ఒకే ఉద్యమాన్ని సూచిస్తాయి.
దశ 2: బీహార్లోని చంపారన్లో ఆంగ్లేయ తోటల యజమానులు రైతులతో బలవంతంగా నీలిమందు పండించేవారు. 1917లో గాంధీజీ అక్కడికి వెళ్లి రైతుల పక్షాన సత్యాగ్రహం చేశాడు. భారతదేశంలో గాంధీజీ చేసిన మొదటి సత్యాగ్రహం ఇదే.
దశ 3: సహాయనిరాకరణ ఉద్యమం 1920లో, దండి యాత్ర 1930లో, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం 1942లో వచ్చాయి. ఏదీ 1917 కాదు, నీలిమందు రైతులతో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: గాంధీజీ తొలి ఉద్యమాలు: చంపారన్ 1917 → ఖేడా 1918 → అహ్మదాబాద్ మిల్లు కార్మికులు 1918.
ప్రశ్న 143
భారతదేశాన్ని అనాగరిక దేశంగా భావించి, భారతీయులను నాగరికులుగా చేయాలని పేర్కొన్న వ్యక్తి
This person considered India as an uncivilized country that needed to be civilized
(1) హెన్రీ థామస్ కోల్ బ్రూక్ (Henry Thomas Colebrooke)
(2) విలియం జోన్స్ (William Jones)
(3) నథానియల్ హాల్హెడ్ (Nathaniel Halhed)
(4) థామస్ బాబింగ్టన్ మెకాలే (Thomas Babington Macaulay)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) థామస్ బాబింగ్టన్ మెకాలే (Thomas Babington Macaulay)
దశ 1: భారతీయ విద్యపై బ్రిటిష్ వారిలో రెండు వర్గాలు ఉండేవి: భారతీయ భాషలు, సంస్కృతిని గౌరవించిన ప్రాచ్యవాదులు (Orientalists), ఇంగ్లీష్ విద్య కావాలన్న ఆంగ్లవాదులు (Anglicists).
దశ 2: మెకాలే ఆంగ్లవాది. 1835లో ఇచ్చిన “మినిట్ ఆన్ ఎడ్యుకేషన్” (Minute on Education)లో భారతదేశాన్ని అనాగరిక దేశంగా చూసి, ఇంగ్లీష్ విద్యతో భారతీయులను “నాగరికులుగా” చేయాలని వాదించాడు.
దశ 3: విలియం జోన్స్, హెన్రీ థామస్ కోల్బ్రూక్, నథానియల్ హాల్హెడ్ ముగ్గురూ ప్రాచ్యవాదులు. సంస్కృతం, పర్షియన్ గ్రంథాలను గౌరవించి అధ్యయనం చేశారు. కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: మెకాలే = ఆంగ్లవాది, 1835 మినిట్; జోన్స్, కోల్బ్రూక్, హాల్హెడ్ = ప్రాచ్యవాదులు.
ప్రశ్న 144
మతం, జాతి, కులం, లింగం లేదా జన్మస్థలం ఆధారంగా భారతదేశంలోని ఏ పౌరుడు వివక్షతకు లోనుకాకూడదని భారత రాజ్యాంగంలోని ఈ అధికరణ తెలుపుతుంది.
This article of the Indian Constitution notes that no citizen of India shall be discriminated against on the basis of religion, race, caste, sex and place of birth
(1) 14వ అధికరణ (Article 14)
(2) 15వ అధికరణ (Article 15)
(3) 16వ అధికరణ (Article 16)
(4) 17వ అధికరణ (Article 17)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 15వ అధికరణ (Article 15)
దశ 1: సమానత్వ హక్కు (అధికరణలు 14 నుంచి 18) లో ప్రతి అధికరణ ఏం చెబుతుందో గుర్తుంచుకుంటే ఈ ప్రశ్న సులభం.
దశ 2: అధికరణ 15 మతం, జాతి, కులం, లింగం, జన్మస్థలం ఆధారంగా వివక్షను నిషేధిస్తుంది. ప్రశ్నలోని ఐదు ఆధారాలు సరిగ్గా ఇవే.
దశ 3: అధికరణ 14 చట్టం ముందు అందరూ సమానమని చెబుతుంది. అధికరణ 16 ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశాల గురించి. అధికరణ 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేస్తుంది. ఇక్కడ చాలామంది 14 ఎంచుకుంటారు, కానీ వివక్ష నిషేధం స్పష్టంగా 15లోనే ఉంది.
గుర్తుంచుకోండి: 14 = చట్టం ముందు సమానత్వం, 15 = వివక్ష నిషేధం, 16 = ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశం, 17 = అంటరానితనం రద్దు.
ప్రశ్న 145
దేశం యొక్క బాహ్య మరియు అంతర్గత విషయాలపై నిర్ణయాలు తీసుకునే పూర్తి అధికారాన్ని ఇలా పిలుస్తారు
The complete power to take decisions on external and internal matters of the country is known as
(1) సామ్యవాదం (Socialism)
(2) సౌభ్రాతృత్వం (Fraternity)
(3) గణతంత్రం (Republic)
(4) సర్వసత్తాక (Sovereignty)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) సర్వసత్తాక (Sovereignty)
దశ 1: రాజ్యాంగ ప్రవేశిక (Preamble)లోని పదాల్లో ఏది దేశ అంతర్గత, బాహ్య వ్యవహారాలపై స్వతంత్ర నిర్ణయాధికారాన్ని సూచిస్తుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దశ 2: సర్వసత్తాక (Sovereign) అంటే భారతదేశం తన అంతర్గత విషయాలపై గానీ, విదేశీ వ్యవహారాలపై గానీ ఏ బయటి శక్తి ఆదేశాలకూ లోబడకుండా సొంతంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటుంది.
దశ 3: సామ్యవాదం సంపద, అవకాశాల్లో సమానత్వం గురించి. సౌభ్రాతృత్వం పౌరుల మధ్య సోదరభావం గురించి. గణతంత్రం అంటే దేశాధినేత వారసత్వంగా కాకుండా ఎన్నికతో వస్తాడు. ఈ మూడూ నిర్ణయాధికారం గురించి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: సర్వసత్తాక = ఎవరి ఆదేశాలకూ లోబడని పూర్తి అధికారం; గణతంత్రం = ఎన్నికైన దేశాధినేత.
ప్రశ్న 146
తప్పుగా జతపరచిన దానిని గుర్తించండి.
Identify the mismatched pairs
A. ప్రత్యక్ష ప్రజాస్వామ్యం - స్విట్జర్లాండ్ (Direct Democracy - Switzerland)
B. పరోక్ష ప్రజాస్వామ్యం - భారతదేశం (Indirect Democracy - India)
C. పార్లమెంటరీ విధానం - USA (Parliamentary System – USA)
(1) A మాత్రమే (A only)
(2) B మాత్రమే (B only)
(3) C మాత్రమే (C only)
(4) B మరియు C (B and C)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) C మాత్రమే (C only)
దశ 1: ప్రతి జతలో దేశానికి, ప్రభుత్వ విధానానికి పొంతన కుదురుతుందో లేదో చూడాలి. ఇక్కడ తప్పు జతను గుర్తించాలి.
దశ 2: స్విట్జర్లాండ్లో ప్రజలు రిఫరెండం (Referendum), ఇనిషియేటివ్ (Initiative) ద్వారా నేరుగా చట్టాలపై ఓటు వేస్తారు, కాబట్టి ప్రత్యక్ష ప్రజాస్వామ్యానికి అది ఉదాహరణ. A సరైనది. భారతదేశంలో ప్రజలు ప్రతినిధులను ఎన్నుకుంటారు, ఆ ప్రతినిధులు పాలిస్తారు. ఇది పరోక్ష ప్రజాస్వామ్యం, కాబట్టి B కూడా సరైనది.
దశ 3: USAలో అధ్యక్ష తరహా ప్రభుత్వం (Presidential System) ఉంది. అక్కడ అధ్యక్షుడు శాసనసభకు బాధ్యుడు కాదు. పార్లమెంటరీ విధానానికి ఉదాహరణలు బ్రిటన్, భారతదేశం. కాబట్టి C ఒక్కటే తప్పు జత.
గుర్తుంచుకోండి: పార్లమెంటరీ = బ్రిటన్, భారత్; అధ్యక్ష తరహా = USA.
ప్రశ్న 147
క్రింది వానిలో పౌర శిక్షాస్మృతి కిందికి రానిది
One of the following does not come under Civil law
(1) దొంగతనం కేసు (Theft case)
(2) విడాకుల కేసు (Divorce case)
(3) అద్దె సంబంధిత వివాదాలు (Rent related cases)
(4) భూమి అమ్మకానికి సంబంధించిన వివాదం (Dispute related to sale of a land)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) దొంగతనం కేసు (Theft case)
దశ 1: చట్టాలు రెండు రకాలు: పౌర చట్టం (Civil Law), నేర చట్టం (Criminal Law). ఏ కేసు పౌర చట్టం కిందికి రాదో గుర్తించాలి.
దశ 2: పౌర చట్టం వ్యక్తుల హక్కులకు భంగం కలిగినప్పుడు వచ్చే వివాదాలను చూస్తుంది: విడాకులు, అద్దె, భూమి అమ్మకం, ఆస్తి తగాదాలు. బాధితుడు కోర్టులో దావా వేస్తాడు, పరిష్కారం లేదా పరిహారం వస్తుంది.
దశ 3: దొంగతనం సమాజానికి వ్యతిరేకమైన నేరం. దీనిపై పోలీసులు FIR నమోదు చేసి దర్యాప్తు చేస్తారు, నేరం రుజువైతే శిక్ష పడుతుంది. కాబట్టి ఇది నేర చట్టం కిందికి వస్తుంది, పౌర చట్టం కిందికి రాదు.
గుర్తుంచుకోండి: దొంగతనం, హత్య, వరకట్న వేధింపులు = నేర చట్టం; విడాకులు, అద్దె, భూవివాదాలు = పౌర చట్టం.
ప్రశ్న 148
IBRD మరియు IDA లను కలిపి సామాన్యంగా ఇలా అంటారు
IBRD and IDA together are commonly called as
(1) IMF (The IMF)
(2) బ్రెట్టన్ ఉడ్స్ ట్విన్స్ (The Bretton Woods Twins)
(3) స్విస్ బ్యాంకు (The Swiss Bank)
(4) ప్రపంచ బ్యాంకు (The World Bank)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ప్రపంచ బ్యాంకు (The World Bank)
దశ 1: IBRD అంటే International Bank for Reconstruction and Development (అంతర్జాతీయ పునర్నిర్మాణ, అభివృద్ధి బ్యాంకు). IDA అంటే International Development Association (అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి సంస్థ).
దశ 2: ఈ రెండు సంస్థలను కలిపి “ప్రపంచ బ్యాంకు” అంటారు. IBRD మధ్య ఆదాయ దేశాలకు, IDA అత్యంత పేద దేశాలకు తక్కువ వడ్డీ రుణాలు ఇస్తాయి.
దశ 3: ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు. కానీ “బ్రెట్టన్ ఉడ్స్ కవలలు” అనే పేరు IMF, ప్రపంచ బ్యాంకు జంటకు వాడతారు, IBRD, IDA జంటకు కాదు. IMF వేరే సంస్థ. స్విస్ బ్యాంకుకు దీనితో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: IBRD + IDA = ప్రపంచ బ్యాంకు; IMF + ప్రపంచ బ్యాంకు = బ్రెట్టన్ ఉడ్స్ కవలలు.
ప్రశ్న 149
’మార్కెట్ల గొలుసు’లో తన దుకాణానికి అవసరమైన వస్తువులను హోల్సేల్ వర్తకుడు ఇక్కడ నుండి పొందుతాడు.
In ‘the chain of markets’ wholesaler gets goods for his shop from
(1) పరిశ్రమలు (Industries)
(2) చిల్లర దుకాణాలు (Retail shop)
(3) వ్యవసాయ క్షేత్రాలు (Agriculture farms)
(4) పంపిణీ కేంద్రము (Distribution point)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) పంపిణీ కేంద్రము (Distribution point)
దశ 1: మార్కెట్ల గొలుసు (Chain of markets) అంటే వస్తువు ఉత్పత్తిదారు నుంచి వినియోగదారుడికి చేరే వరకు మధ్యలో ఉండే దశలు.
దశ 2: వరుస ఇలా ఉంటుంది: ఉత్పత్తి కేంద్రం (పరిశ్రమ / పొలం) → పంపిణీ కేంద్రం → హోల్సేల్ వర్తకుడు → చిల్లర వర్తకుడు → వినియోగదారుడు. హోల్సేల్ వర్తకుడు తన దుకాణానికి సరుకును పంపిణీ కేంద్రం నుంచి పెద్ద మొత్తంలో కొంటాడు.
దశ 3: చిల్లర దుకాణాలు హోల్సేల్ వర్తకుడి తర్వాత వచ్చే దశ, అవి అతని దగ్గర కొంటాయి, అతనికి అమ్మవు. పరిశ్రమలు, వ్యవసాయ క్షేత్రాలు ఉత్పత్తి దశలు; అక్కడి సరుకు పంపిణీ కేంద్రం ద్వారా హోల్సేల్ వర్తకుడికి వస్తుంది. అందుకే అధికారిక కీ (4)ను సరైనదిగా ఇచ్చింది.
గుర్తుంచుకోండి: ఉత్పత్తి → పంపిణీ → హోల్సేల్ → చిల్లర → వినియోగదారుడు.
ప్రశ్న 150
17వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి డచ్, ఇంగ్లీషు వారి వాణిజ్య నౌకలు వినియోగించుకున్న ఓడరేవు
The port that was used by Dutch and English trading ships in the early 17th century was
(1) విశాఖపట్టణం (Visakhapatnam)
(2) మద్రాసు (Madras)
(3) కాలికట్ (Calicat)
(4) సూరత్ (Surat)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) సూరత్ (Surat)
దశ 1: 17వ శతాబ్దం మొదట్లో ఇంగ్లీష్, డచ్ వర్తకులు ఇద్దరూ ఎక్కువగా వాడిన పశ్చిమ తీర ఓడరేవు ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దశ 2: మొఘలుల కాలంలో సూరత్ పశ్చిమ తీరంలో అతి పెద్ద వాణిజ్య ఓడరేవు, మక్కా యాత్రకు కూడా ద్వారం. ఇంగ్లీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ 1613లో జహంగీర్ అనుమతితో సూరత్లో వర్తక స్థావరం (Factory) పెట్టింది. డచ్ వారు కూడా అదే కాలంలో సూరత్లో స్థావరం పెట్టారు.
దశ 3: మద్రాసును ఇంగ్లీష్ వారు 1639లో స్థాపించారు, అది ప్రధానంగా వారి ఓడరేవే. కాలికట్ 1498లో వాస్కోడగామా దిగిన రేవు, పోర్చుగీసు వారితో ముడిపడింది. విశాఖపట్టణం ఈ ప్రశ్న చెప్పే స్థాయి వాణిజ్య కేంద్రం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: 17వ శతాబ్దం మొదట్లో ఇంగ్లీష్, డచ్ ఇద్దరి వాణిజ్య కేంద్రం = సూరత్.
ప్రశ్న 151
భారత రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్ ఈ భాషకు గుర్తింపు ఇవ్వలేదు.
The 8th schedule of the Indian Constitution did not recognize this language
(1) బోడో (Bodo)
(2) డోగ్రి (Dogri)
(3) మైటేయి (Meitei)
(4) పాళీ (Pali)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) పాళీ (Pali)
దశ 1: రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్లో ప్రస్తుతం 22 భాషలు ఉన్నాయి. ఆ జాబితాలో లేని భాష ఏదో గుర్తించాలి.
దశ 2: బోడో, డోగ్రి భాషలను 2003లో 92వ సవరణతో చేర్చారు. మైటేయి (మణిపురి) భాషను 1992లో 71వ సవరణతో చేర్చారు. కాబట్టి ఈ మూడూ 8వ షెడ్యూల్లో ఉన్నాయి.
దశ 3: పాళీ బౌద్ధ గ్రంథాల (త్రిపిటకాలు) భాష. ప్రాచీన భాషగా (Classical Language) గుర్తింపు ఉన్నా, 8వ షెడ్యూల్లో దానికి చోటు లేదు. ప్రాచీన భాష హోదా, 8వ షెడ్యూల్ రెండూ వేర్వేరు విషయాలు.
గుర్తుంచుకోండి: 92వ సవరణ (2003) = బోడో, డోగ్రి, మైథిలి, సంతాలి.
ప్రశ్న 152
వీరి బోధనలను ‘పుష్టిమార్గం’ లేదా ‘భగవదనుగ్రహమార్గం’ అని కూడా పిలుస్తారు
His teachings are also known as ‘Pushtimarga’ or ‘The Path of Grace’
(1) సంత్ రవిదాస్ (Sant Ravidas)
(2) రామానంద (Ramananda)
(3) మధ్వాచార్యులు (Madhvacharya)
(4) వల్లభాచార్యులు (Vallabhacharya)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) వల్లభాచార్యులు (Vallabhacharya)
దశ 1: భక్తి ఉద్యమ గురువుల్లో ఎవరి మార్గాన్ని పుష్టిమార్గం అంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది. పుష్టి అంటే భగవంతుడి అనుగ్రహం.
దశ 2: వల్లభాచార్యులు కృష్ణ భక్తిని బోధించాడు. భగవంతుడి అనుగ్రహం వల్లే మోక్షం వస్తుందని చెప్పాడు. అందుకే ఆయన మార్గాన్ని పుష్టిమార్గం అంటారు. ఆయన తత్వం శుద్ధాద్వైతం (Shuddhadvaita).
దశ 3: మధ్వాచార్యులు ద్వైత సిద్ధాంతం స్థాపించాడు. రామానంద రామభక్తిని ప్రచారం చేశాడు, కబీర్, రవిదాస్ ఆయన శిష్యులని చెబుతారు. సంత్ రవిదాస్ నిర్గుణ భక్తి కవి. వీరెవరికీ పుష్టిమార్గంతో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: వల్లభాచార్యులు = పుష్టిమార్గం, శుద్ధాద్వైతం; మధ్వాచార్యులు = ద్వైతం.
ప్రశ్న 153
“దేశం యొక్క గత అనుభవాల పరంపరే చరిత్ర” అని చెప్పిన వారు.
“History is a series of past experiences of the country,” stated by
(1) డా॥ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ (Dr. B.R. Ambedkar)
(2) డా॥ రాధాకృష్ణన్ (Dr. Radha Krishnan)
(3) మహాత్మాగాంధీ (Mahatma Gandhi)
(4) జవహర్లాల్ నెహ్రూ (Jawaharlal Nehru)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) డా॥ రాధాకృష్ణన్ (Dr. Radha Krishnan)
దశ 1: సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతుల్లో చరిత్రకు ఇచ్చిన నిర్వచనాలు, అవి ఎవరివో అడిగే ప్రశ్న ఇది.
దశ 2: డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ చరిత్రను ఒక దేశం జ్ఞాపకంగా, ఆ దేశం గతంలో పొందిన అనుభవాల వరుసగా చూశాడు. మెథడాలజీ పుస్తకాలు “దేశం గత అనుభవాల పరంపరే చరిత్ర” అనే నిర్వచనాన్ని ఆయనదిగానే ఇస్తాయి.
దశ 3: అంబేద్కర్, గాంధీ, నెహ్రూ చరిత్ర గురించి చాలా రాశారు, కానీ ఈ నిర్వచనం వారిది కాదు. నెహ్రూ పేరు “Discovery of India”, “Glimpses of World History” వల్ల గుర్తొస్తుంది, ఇక్కడే చాలామంది (4) ఎంచుకుంటారు.
గుర్తుంచుకోండి: “గత అనుభవాల పరంపర” = రాధాకృష్ణన్.
ప్రశ్న 154
మానవ జీవిత అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి వనరులను తగు విధంగా ఉపయోగించుకోవడాన్ని గురించి అధ్యయనం చేసేదే
The study of the proper utilization of resources to meet the needs of human life is
(1) భూగోళశాస్త్రం (Geography)
(2) అర్థశాస్త్రం (Economics)
(3) రాజనీతిశాస్త్రం (Political science)
(4) చరిత్ర (History)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) అర్థశాస్త్రం (Economics)
దశ 1: మానవ అవసరాలు అపరిమితం, వనరులు పరిమితం. పరిమిత వనరులను అవసరాలు తీరేలా ఎలా వాడాలో చదివే శాస్త్రం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దశ 2: అర్థశాస్త్రం ఉత్పత్తి, పంపిణీ, వినియోగం ద్వారా వనరులను సరిగా వాడుకోవడాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది. ఇదే ప్రశ్నలోని నిర్వచనం.
దశ 3: భూగోళశాస్త్రం భూమి, వనరులు ఎక్కడ ఉన్నాయో, వాటి విస్తరణ గురించి చెబుతుంది; వాటిని ఎలా వినియోగించాలో కాదు. రాజనీతిశాస్త్రం ప్రభుత్వం, అధికారం గురించి. చరిత్ర గతం గురించి. ఇక్కడ “వనరులు” అనే పదం చూసి (1) ఎంచుకోవద్దు.
గుర్తుంచుకోండి: వనరులు ఎక్కడ = భూగోళశాస్త్రం; వనరులు ఎలా వాడాలి = అర్థశాస్త్రం.
ప్రశ్న 155
ఒక విద్యార్థి నేల క్రమక్షయానికి కారణాలు తెలిపాడు. అతడు సాధించిన లక్ష్యం
A student give reasons for soil erosion. The objective achieved by him is
(1) జ్ఞానం (Knowledge)
(2) వినియోగం (Application)
(3) అవగాహన (Understanding)
(4) నైపుణ్యం (Skill)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) వినియోగం (Application)
దశ 1: విద్యార్థి చేసిన పని (కారణాలు చెప్పడం) బోధనా లక్ష్యాల్లో ఏ లక్ష్యానికి స్పెసిఫికేషన్ (Specification)గా వస్తుందో గుర్తించాలి.
దశ 2: వినియోగ లక్ష్యం (Application) స్పెసిఫికేషన్లలో “కారణాలు చెప్పడం (Gives reasons)”, విశ్లేషించడం, ఊహించడం, కొత్త సందర్భంలో సూత్రాన్ని అన్వయించడం ఉంటాయి. నేల క్రమక్షయానికి కారణాలు చెప్పడం అంటే నేర్చుకున్న భావనను ఒక సమస్యకు అన్వయించడం.
దశ 3: జ్ఞానం అంటే గుర్తుచేసుకోవడం, గుర్తించడం మాత్రమే. అవగాహన స్పెసిఫికేషన్లు: వివరించడం, పోల్చడం, వర్గీకరించడం, ఉదాహరణలు ఇవ్వడం. నైపుణ్యం అంటే పటం గీయడం, నమూనా తయారుచేయడం లాంటి చేతి పనులు. చాలామంది “కారణాలు” అంటే అవగాహన అనుకుంటారు, కానీ పాఠ్య ప్రణాళికల్లో దాన్ని వినియోగం కిందే చూపిస్తారు.
గుర్తుంచుకోండి: కారణాలు చెప్పడం, ఊహించడం, విశ్లేషించడం = వినియోగం.
ప్రశ్న 156
వీరి కృషి వలన ‘సమస్యా పరిష్కారం’ ఒక బోధనా పద్ధతిగా రూపొందింది
His contribution has led to the advancement of problem solving as a teaching method
(1) జాన్డ్యూయీ (John Dewey)
(2) బిల్లార్ట్ (Billart)
(3) విలియమ్ హర్డ్ కిల్ ప్యాట్రిక్ (William Heard Kilpatrick)
(4) జె.ఎ.స్టీవెన్సన్ (J.A. Stevenson)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) జాన్డ్యూయీ (John Dewey)
దశ 1: సమస్యా పరిష్కార పద్ధతి (Problem Solving Method) ఎవరి ఆలోచనల నుంచి పుట్టిందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దశ 2: జాన్ డ్యూయీ ప్రయోజనవాది (Pragmatist). నిజ జీవిత సమస్యలను ఆలోచించి పరిష్కరించడమే నేర్చుకోవడం అని చెప్పాడు. “How We Think” గ్రంథంలో ఆలోచనా దశలు (సమస్యను గుర్తించడం, పరికల్పన, పరీక్ష, నిర్ధారణ) వివరించాడు. ఈ దశలే సమస్యా పరిష్కార పద్ధతికి ఆధారం.
దశ 3: కిల్ప్యాట్రిక్ డ్యూయీ శిష్యుడు, ప్రాజెక్టు పద్ధతి (Project Method)ని అభివృద్ధి చేశాడు. స్టీవెన్సన్ ప్రాజెక్టుకు నిర్వచనం ఇచ్చాడు. కాబట్టి వీరిద్దరూ ప్రాజెక్టు పద్ధతికి సంబంధించినవారు, సమస్యా పరిష్కారానికి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: డ్యూయీ = సమస్యా పరిష్కారం; కిల్ప్యాట్రిక్ = ప్రాజెక్టు పద్ధతి.
ప్రశ్న 157
జాతీయ విద్యా విధానం - 1986 సూచించిన ప్రకారం, మౌలిక విద్యా ప్రణాళికలో స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉండాల్సిన శాతం
According to National Education Policy – 1986 core curriculum, the percentage for local needs is
(1) 20%
(2) 30%
(3) 70%
(4) 50%
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 20%
దశ 1: జాతీయ విద్యా విధానం 1986 (NPE 1986) దేశమంతటా ఒకే రకమైన మౌలిక విద్యా ప్రణాళిక (Core Curriculum) ఉండాలని చెప్పింది. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ చరిత్ర, రాజ్యాంగ బాధ్యతలు, జాతీయ సమైక్యత లాంటి అంశాలు ఈ మౌలిక భాగంలో ఉంటాయి. మిగతా భాగం సరళంగా, స్థానిక అవసరాలకు తగ్గట్టు ఉంటుంది.
దశ 2: సాంఘిక శాస్త్ర మెథడాలజీ పుస్తకాల్లో ఈ విభజనను 80% మౌలిక (జాతీయ) భాగం, 20% స్థానిక అవసరాల భాగంగా చెబుతారు. అధికారిక కీ కూడా 20%నే ఇచ్చింది.
దశ 3: 70%, 50% స్థానిక భాగానికి చాలా ఎక్కువ; అలా ఉంటే దేశమంతటా ఒకే మౌలిక ప్రణాళిక అనే ఆలోచనే దెబ్బతింటుంది. 30% కూడా ఈ లెక్కకు సరిపోదు.
గుర్తుంచుకోండి: NPE 1986 మౌలిక ప్రణాళిక: 80% జాతీయం, 20% స్థానికం.
ప్రశ్న 158
సూక్ష్మబోధనకు సంబంధించి సరైన జవాబుగుర్తించండి.
Choose correct answer regarding Micro Teaching
A. డ్వైట్ ఎలెన్ ఈ బోధనా విధానానికి పేరు పెట్టాడు. (Dwiet Allen named this process of Teaching)
B. ఇది బోధనా నైపుణ్యం మెరుగుపరుచుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. (Helps to improve teaching skills)
C. జె.సి. క్లిఫ్ దీనిని 3 దశలుగా వర్గీకరించాడు (J.C. Cliff divided this into 3 Phases)
(1) A, B
(2) B, C
(3) A, C
(4) A, B, C
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) A, B, C
దశ 1: సూక్ష్మబోధన (Micro Teaching) అంటే తక్కువ మంది విద్యార్థులకు (5 నుంచి 10 మంది), తక్కువ సమయంలో (5 నుంచి 10 నిమిషాలు), ఒకే బోధనా నైపుణ్యాన్ని సాధన చేసే పద్ధతి.
దశ 2: 1963లో అమెరికాలోని స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో డ్వైట్ డబ్ల్యు. ఎలెన్ (Dwight W. Allen) ఈ పద్ధతిని రూపొందించి “మైక్రో టీచింగ్” అని పేరు పెట్టాడు. కాబట్టి A సరైనది. దీని ఉద్దేశమే ప్రశ్నించడం, బలపరచడం, నల్లబల్ల వాడకం లాంటి బోధనా నైపుణ్యాలు మెరుగుపరచడం, కాబట్టి B సరైనది.
దశ 3: క్లిఫ్ (J.C. Clift) సూక్ష్మబోధనను మూడు దశలుగా చెప్పాడు: జ్ఞాన సముపార్జన దశ (Knowledge Acquisition), నైపుణ్య సముపార్జన దశ (Skill Acquisition), బదలాయింపు దశ (Transfer Phase). కాబట్టి C కూడా సరైనది. మూడూ సరైనవి కాబట్టి (4).
గుర్తుంచుకోండి: సూక్ష్మబోధన చక్రం: బోధన → ఫీడ్బ్యాక్ → పునఃప్రణాళిక → పునర్బోధన → పునః ఫీడ్బ్యాక్.
ప్రశ్న 159
ఖనిజ సంపద, అడవులు, పర్వతాలు అనేవి
Mineral wealth, Forests and Mountains are
(1) భౌతిక వనరులు (Physical Resources)
(2) జైవిక వనరులు (Biological Resources)
(3) సామాజిక వనరులు (Social Resources)
(4) వస్తు రూప వనరులు (Materialistic Resources)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) భౌతిక వనరులు (Physical Resources)
దశ 1: సాంఘిక శాస్త్ర బోధనలో ఉపయోగపడే వనరులను భౌతిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక వనరులుగా విభజిస్తారు. ఖనిజాలు, అడవులు, పర్వతాలు ఏ రకానికి చెందుతాయో గుర్తించాలి.
దశ 2: ప్రకృతి సహజంగా ఇచ్చిన నేల, నీరు, ఖనిజాలు, అడవులు, పర్వతాలు, నదులు భౌతిక వనరులు (Physical Resources). స్థానిక భౌతిక వనరులను చూపించి భూగోళశాస్త్ర పాఠాలు బోధించవచ్చు.
దశ 3: సామాజిక వనరులు అంటే పంచాయతీ కార్యాలయం, బ్యాంకు, పోస్టాఫీసు, ఆసుపత్రి లాంటి సంస్థలు, మనుషులు. జైవిక వనరులు జీవులకే (మొక్కలు, జంతువులు) పరిమితం; ఖనిజాలు, పర్వతాలు జీవులు కావు. వస్తు రూప వనరులు అనే వర్గం ఈ విభజనలో రాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రకృతి ఇచ్చినవి = భౌతిక వనరులు; మనుషులు, సంస్థలు = సామాజిక వనరులు.
ప్రశ్న 160
పిల్లల భాగస్వామ్యం ప్రతిస్పందనలలో ఈ విద్యా ప్రమాణాన్ని మదింపు చేస్తారు.
This academic standard will be assessed under children participation and reflections in formative assessment
(1) పటనైపుణ్యాలు (Mapping skills)
(2) సమకాలీన అంశాలపై ప్రతిస్పందన (Reflection on contemporary issues)
(3) విషయావగాహన (Conceptual understanding)
(4) చదివి అర్థం చేసుకోవడం (Reading and Understanding)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) సమకాలీన అంశాలపై ప్రతిస్పందన (Reflection on contemporary issues)
దశ 1: AP సాంఘిక శాస్త్రంలో ఆరు విద్యా ప్రమాణాలు (Academic Standards) ఉన్నాయి: విషయావగాహన, చదివి అర్థం చేసుకోవడం, సమాచార నైపుణ్యాలు, సమకాలీన అంశాలపై ప్రతిస్పందన, పట నైపుణ్యాలు, ప్రశంస-సున్నితత్వం.
దశ 2: నిర్మాణాత్మక మూల్యాంకనం (Formative Assessment)లో మొదటి సాధనం పిల్లల భాగస్వామ్యం-ప్రతిస్పందనలు (Children’s participation and reflections). తరగతి చర్చల్లో పిల్లలు సమకాలీన సమస్యలపై తమ అభిప్రాయాలు చెబుతారు, ప్రశ్నిస్తారు. ఇదే సమకాలీన అంశాలపై ప్రతిస్పందన అనే ప్రమాణం. అందుకే దాన్ని ఈ సాధనంతో మదింపు చేస్తారు.
దశ 3: పట నైపుణ్యాలను పటం గీయించి, గుర్తింపజేసి చూస్తారు. విషయావగాహనను రాత పనులు, స్లిప్ టెస్ట్తో, చదివి అర్థం చేసుకోవడాన్ని పాఠ్యాంశ భాగం చదివించి అడిగే ప్రశ్నలతో మదింపు చేస్తారు. ఇవి చర్చలో వచ్చే ప్రతిస్పందనకు సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: FA సాధనాలు: భాగస్వామ్యం-ప్రతిస్పందనలు, రాత పనులు, ప్రాజెక్టు పనులు, స్లిప్ టెస్ట్.
FAQ
ఈ సెక్షన్లో ఎన్ని ప్రశ్నలు, ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి?
AP DSC SGT 2025 (13 జూన్, షిఫ్ట్ 2) పేపర్లో సాంఘిక శాస్త్రం సెక్షన్లో 137 నుంచి 160 వరకు 24 ప్రశ్నలు వచ్చాయి. మొత్తం 12 మార్కులు, ఒక్కో ప్రశ్నకు అర మార్కు.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్స్ వచ్చాయి?
భూగోళశాస్త్రం (దిక్కులు, శుక్రుడు, వనరులు), చరిత్ర (ఫ్రెంచ్ విప్లవం, తైమూరు, చంపారన్, మెకాలే, భక్తి ఉద్యమం), పౌరశాస్త్రం (అధికరణ 15, సర్వసత్తాక, 8వ షెడ్యూల్), అర్థశాస్త్రం (ప్రపంచ బ్యాంకు, మార్కెట్ల గొలుసు), చివరి 8 ప్రశ్నలు సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు.
సాంఘిక శాస్త్రం సెక్షన్కు ఎలా సిద్ధం కావాలి?
3 నుంచి 8వ తరగతి AP సాంఘిక శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకాలు బాగా చదవాలి; ఈ పేపర్లో చింతకుంట గుహలు, మార్కెట్ల గొలుసు లాంటి ప్రశ్నలు అక్కడి నుంచే వచ్చాయి. మెథడాలజీకి బోధనా లక్ష్యాలు, విద్యా ప్రమాణాలు, సూక్ష్మబోధన, బోధనా పద్ధతులు రివైజ్ చేయాలి.
