AP DSC 2025 TGT హిందీ (VH) ప్రశ్నపత్రం (6 జూన్, షిఫ్ట్ 1): హిందీ (కంటెంట్) ప్రశ్నలు, సమాధానాలు

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) रविदास

“రైదాస్” అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన సంత్ కవి అసలు పేరు ఏదో అడుగుతున్నారు.

భక్తికాలం నిర్గుణ సంత్ కవుల్లో రవిదాస్ (रविदास) ఒకరు. ఆయన్ని రైదాస్ (रैदास) అని కూడా పిలుస్తారు. ఆయన కాశీకి చెందినవారు, వృత్తిరీత్యా చర్మకారుడు. ఆయన పదాలు సిక్కుల గురు గ్రంథ్ సాహిబ్‌లో కూడా ఉన్నాయి.

హరిదాస్, రామదాస్, కృష్ణదాస్ వేర్వేరు భక్త కవులు/సంతుల పేర్లు; “దాస్” అనే ఒకే ముగింపు చూసి తికమక పెట్టడానికి ఇచ్చారు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) रहीम

అక్బర్ దర్బారులో ఉండి, శృంగారం, నీతి, భక్తి మూడింటి మీదా కవిత్వం రాసిన కవి ఎవరో అడుగుతున్నారు.

అబ్దుర్రహీమ్ ఖాన్‌ఖానా (रहीम) అక్బర్ నవరత్నాల్లో ఒకరు. ఆయన నీతి దోహాలు (రహీమ్ దోహావళి) చాలా ప్రసిద్ధి. “బరవై నాయికా భేద్” లాంటి శృంగార రచనలు, కృష్ణ భక్తి పదాలు కూడా రాశారు.

తోడర్‌మల్ అక్బర్ రెవెన్యూ మంత్రి, కవి కాదు. బీర్బల్ చమత్కారానికి, హాస్యానికి ప్రసిద్ధుడు. గంగ్ కూడా అక్బర్ దర్బారు కవే, కానీ నీతి-భక్తి-శృంగారం కలిపి ప్రసిద్ధుడైనది రహీమ్.

గుర్తుంచుకోండి: “రహిమన్ ధాగా ప్రేమ్ కా” లాంటి నీతి దోహాలు = రహీమ్.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) तुलसीदास

రామచరితమానస్ రచయిత ఎవరో అడుగుతున్నారు.

రామచరితమానస్ గోస్వామి తులసీదాస్ అవధి భాషలో రాసిన రామకథా మహాకావ్యం. సగుణ భక్తిలో రామభక్తి శాఖకు ఆయన ప్రధాన కవి. వినయ పత్రిక, కవితావళి, దోహావళి కూడా ఆయన రచనలే.

కబీర్ రచనల సంకలనం “బీజక్”, సూరదాస్ రచన “సూర్‌సాగర్” (కృష్ణభక్తి), రహీమ్ నీతి దోహాలకు ప్రసిద్ధి.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) संस्कृति के चार अध्याय

రామధారీ సింగ్ దినకర్‌కు ఏ పుస్తకానికి సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం వచ్చిందో అడుగుతున్నారు.

దినకర్‌కు “సంస్కృతి కే చార్ అధ్యాయ్” అనే గద్య గ్రంథానికి 1959లో సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం వచ్చింది. ఇది భారతీయ సంస్కృతి చరిత్రను నాలుగు దశలుగా వివరించే పుస్తకం.

ఇక్కడ చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు. “ఉర్వశీ” కావ్యానికి దినకర్‌కు 1972లో జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం వచ్చింది, సాహిత్య అకాడమీ కాదు. “కురుక్షేత్ర”, “హుంకార్” ఆయన ప్రసిద్ధ కావ్యాలు, కానీ వాటికి ఈ పురస్కారం రాలేదు.

గుర్తుంచుకోండి: సాహిత్య అకాడమీ = సంస్కృతి కే చార్ అధ్యాయ్; జ్ఞానపీఠ్ = ఉర్వశీ.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) सुमित्रानंदन पंत

ఛాయావాదానికి (छायावाद) ప్రతినిధి కవి ఎవరో అడుగుతున్నారు.

ఛాయావాదానికి నాలుగు స్తంభాలు: జయశంకర్ ప్రసాద్, సుమిత్రానందన్ పంత్, సూర్యకాంత్ త్రిపాఠీ “నిరాలా”, మహాదేవి వర్మ. పంత్‌ను “ప్రకృతి సుకుమార కవి” అంటారు; ప్రకృతి వర్ణన ఆయన కవిత్వంలో ప్రధానం.

మైథిలీశరణ్ గుప్త్ ద్వివేది యుగం కవి, “రాష్ట్రకవి” గా ప్రసిద్ధుడు. హరివంశరాయ్ బచ్చన్ “మధుశాల” తో హాలావాద కవిగా పేరు పొందారు. ఆర్.పి. నిశంక్ (రమేశ్ పోఖ్రియాల్ “నిశంక్”) ఆధునిక కాలం రచయిత; ఛాయావాద కవి కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: ఛాయావాద చతుష్టయం = ప్రసాద్, పంత్, నిరాలా, మహాదేవి.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) समर्पण

ప్రగతివాద (प्रगतिवाद) కవి కేదార్‌నాథ్ అగ్రవాల్ రచన కానిది ఏదో అడుగుతున్నారు. “नहीं” ఉంది, జాగ్రత్తగా చదవండి.

కేదార్‌నాథ్ అగ్రవాల్ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని బాందా జిల్లాకు చెందిన ప్రగతివాద కవి. ఆయన మొదటి సంకలనం “యుగ్ కీ గంగా” (1947). “ఫూల్ నహీఁ రంగ్ బోల్‌తే హైఁ”, “అపూర్వా”, “గుల్‌మెహందీ”, “జో శిలాయేఁ తోడ్‌తే హైఁ” ఆయన ఇతర సంకలనాలు. 1986లో ఆయనకు సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం వచ్చింది.

అధికారిక కీ ప్రకారం “సమర్పణ్” ఆయన రచన కాదు; మిగతా మూడు (పహలా పానీ, జిందగీ, వీరాంగనా) ఆయన కవితలుగా పాఠ్య సామగ్రిలో ఉన్నాయి. ఈ మూడు శీర్షికలు ఆయన ప్రధాన సంకలనాల జాబితాల్లో కనిపించవు; అవి విడి కవితల పేర్లు. పరీక్షలో కీ ప్రకారం (2) గుర్తుంచుకోండి.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) जनवरी-10

ప్రపంచ హిందీ దినోత్సవం (विश्व हिंदी दिवस) ఏ రోజు జరుపుకుంటారో అడుగుతున్నారు.

మొదటి ప్రపంచ హిందీ సమ్మేళనం 10 జనవరి 1975న నాగ్‌పూర్‌లో మొదలైంది. ఆ రోజు గుర్తుగా 2006 నుంచి ఏటా జనవరి 10న ప్రపంచ హిందీ దినోత్సవం జరుపుతున్నారు. విదేశాల్లో హిందీ ప్రచారం దీని ఉద్దేశం.

ఇక్కడ చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు. సెప్టెంబర్ 14 “హిందీ దివస్” (జాతీయ హిందీ దినోత్సవం); 14 సెప్టెంబర్ 1949న రాజ్యాంగ సభ హిందీని అధికార భాషగా ఆమోదించింది. ఆగస్టు 14, ఫిబ్రవరి 10 లకు హిందీతో సంబంధం లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: విశ్వ హిందీ దివస్ = 10 జనవరి; హిందీ దివస్ = 14 సెప్టెంబర్.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) अवधी

రామచరితమానస్ ఏ భాషలో రాశారో అడుగుతున్నారు.

తులసీదాస్ రామచరితమానస్‌ను అవధి (अवधी) లో రాశారు. అవధి తూర్పు హిందీ మాండలికం; అయోధ్య (అవధ్) ప్రాంత భాష. జాయసీ “పద్మావత్” కూడా అవధిలోనే ఉంది.

ఛత్తీస్‌గఢీ, భోజ్‌పురీ ఇతర మాండలికాలు. కౌరవీ ప్రాంతీయ బోలీ నుంచే ఆధునిక ఖడీ బోలీ వచ్చింది. తులసీ “వినయ పత్రిక”, “కవితావళి” బ్రజ్ భాషలో ఉన్నాయి, కానీ మానస్ అవధిలోనే.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) तमिल

దేవనాగరి లిపిలో రాయని భాష ఏదో అడుగుతున్నారు.

హిందీ, సంస్కృతం, మైథిలీ ఇప్పుడు దేవనాగరి లిపిలోనే రాస్తారు. మైథిలీకి పాత కాలంలో తిర్హుతా (మిథిలాక్షర) లిపి ఉండేది, కానీ నేడు ఎక్కువగా దేవనాగరిలోనే రాస్తారు.

తమిళానికి తనదైన తమిళ లిపి ఉంది. అది ద్రావిడ భాష, దేవనాగరిలో రాయరు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) जिसकी

సంబంధవాచక సర్వనామం (संबंधवाचक सर्वनाम, Relative pronoun) ఏదో అడుగుతున్నారు.

వాక్యంలో ఒక పదాన్ని మరో భాగంతో కలిపే సర్వనామాలు సంబంధవాచకం: जो, जिसका, जिसकी, जिसने, जिन्हें. ఇవి సాధారణంగా “सो/वह” తో జంటగా వస్తాయి: “जिसकी लाठी, उसकी भैंस”.

कोई అనిశ్చయవాచక సర్వనామం (ఎవరో ఒకరు). वह పురుషవాచక (అన్య పురుష) లేదా నిశ్చయవాచక సర్వనామం. मैं ఉత్తమ పురుష పురుషవాచక సర్వనామం.

గుర్తుంచుకోండి: “జ” తో మొదలయ్యే జో, జిస్, జిన్ = సంబంధవాచకం.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) सदा

కాలవాచక క్రియావిశేషణం (कालवाचक क्रिया विशेषण) ఏదో అడుగుతున్నారు.

క్రియ ఎప్పుడు జరిగిందో చెప్పే పదం కాలవాచకం; “कब?” అని అడిగితే సమాధానం వస్తుంది. सदा (ఎప్పుడూ), आज, कल, अभी, कभी, हमेशा ఈ రకం. “वह सदा सच बोलता है” లో सदा కాలాన్ని చెబుతోంది.

ऊपर స్థానవాచకం (“कहाँ?”). बहुत పరిమాణవాచకం (“कितना?”). ऐसा ఒక రీతి/గుణాన్ని చూపించే పదం; కాలాన్ని చెప్పదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) अपादान कारक

“नभ से भी ऊँची” లో ఉన్న కారకం ఏదో అడుగుతున్నారు.

అపాదాన కారకం (अपादान कारक) విభక్తి “से”. విడిపోవడం (పెడ్ సే పత్తా గిరా) తో పాటు పోలిక (तुलना) చూపించేటప్పుడూ అపాదానమే: “राम श्याम से लंबा है”. ఇక్కడ ఉడాన్‌ను ఆకాశంతో పోల్చారు: ఆకాశం కంటే ఎత్తు. కాబట్టి “नभ से” అపాదానం.

“से” కరణ కారకానికీ విభక్తే, కానీ అక్కడ అది సాధనాన్ని (కలం సే లిఖా) చూపుతుంది; ఇక్కడ సాధనం లేదు. కర్తకు “ने”, కర్మకు “को”, అధికరణకు “में/पर” విభక్తులు; ఈ పంక్తిలో పదం “से” తో ఉంది.

గుర్తుంచుకోండి: పోలికలో “से” = అపాదాన కారకం.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) शिष्या गुरु का आदर करती है।

“శిష్య” (అండర్‌లైన్ చేసిన పదం) స్త్రీలింగ రూపంతో సరైన వాక్యం ఏదో అడుగుతున్నారు.

సంస్కృత తత్సమ పదాలు చాలా “आ” ప్రత్యయంతో స్త్రీలింగం అవుతాయి: छात्र → छात्रा, शिष्य → शिष्या, बाल → बाला. కర్త స్త్రీలింగం కాబట్టి క్రియ కూడా మారుతుంది: करता है → करती है.

(1) లో “शिष्यी” తప్పు రూపం. (3) లో “शिष्या” సరైనదే కానీ “करते हैं” బహువచనం/పుంలింగం, ఏకవచన కర్తకు సరిపోదు. (4) లో పదం, క్రియ రెండూ తప్పు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) स्व

“स्वराज्य” లో ఉపసర్గ (उपसर्ग, Prefix) ఏదో అడుగుతున్నారు.

स्वराज्य = स्व + राज्य. “स्व” అంటే “తన సొంత”; స్వరాజ్యం అంటే “సొంత పాలన”. ఇదే ఉపసర్గ स्वदेश, स्वतंत्र, स्वभाव, स्वाभिमान లలో కనిపిస్తుంది.

“सु” అంటే “మంచి” (सुपुत्र, सुगम); అది ఇక్కడ లేదు. “स”, “स्” పదాన్ని తప్పుగా విరిస్తే వచ్చే ముక్కలు; అర్థం ఉన్న ఉపసర్గలు కావు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) इक

“ऐतिहासिक” లో ప్రత్యయం (प्रत्यय, Suffix) ఏదో అడుగుతున్నారు.

ऐतिहासिक = इतिहास + इक. “इक” ప్రత్యయం చేరినప్పుడు మొదటి అక్షరంలోని అచ్చు వృద్ధి చెందుతుంది: इ → ऐ. ఇలాగే समाज + इक = सामाजिक, धर्म + इक = धार्मिक, नगर + इक = नागरिक.

“सिक”, “हासिक”, “क” మూల పదాన్ని తప్పుగా విరిస్తే వచ్చే ముక్కలు; “इतिहास” పూర్తి పదం తర్వాత మిగిలేది “इक” మాత్రమే.

గుర్తుంచుకోండి: “इक” ప్రత్యయం = మొదటి అచ్చు వృద్ధి (अ→आ, इ→ऐ, उ→औ).

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) समुंदर की लहरें धीमी हैं।

“समुंदर की लहर धीमी है” వాక్యానికి సరైన బహువచన రూపం అడుగుతున్నారు.

“लहर” అకారాంత స్త్రీలింగ పదం. ఇలాంటి పదాలకు బహువచనంలో “एँ/एं” చేరుతుంది: लहर → लहरें, बात → बातें, रात → रातें. “लहर” స్త్రీలింగం కాబట్టి “की” మారదు; క్రియ “है” → “हैं” అవుతుంది.

(1) లో “लहरों” విభక్తి (తిర్యక్) రూపం, కర్తగా ఇలా రాదు; “के” కూడా తప్పు. (2) లో “के”, “लहरे”, “है” మూడూ తప్పు. (3) లో “लहरे” కి అనుస్వారం లేదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) ;

అర్ధ విరామ చిహ్నం (अर्ध विराम, Semicolon) ఏదో అడుగుతున్నారు. ప్రశ్నలో “अर्थ” అని ముద్రించారు, అది “अर्ध” (సగం) అని అర్థం చేసుకోవాలి.

అర్ధ విరామం “;” అల్ప విరామం (,) కంటే ఎక్కువ, పూర్ణ విరామం (।) కంటే తక్కువ ఆగడాన్ని చూపిస్తుంది. రెండు సంబంధం ఉన్న ఉపవాక్యాలను కలిపేటప్పుడు వాడతారు.

“-” యోజక చిహ్నం (Hyphen/Dash). ‘ ’ ఇకహరా ఉద్ధరణ చిహ్నం, “ ” దుహరా ఉద్ధరణ చిహ్నం (Quotation marks).

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) महानता का स्वीकार करना

“कदम चूमना” ముహావరా (मुहावरा, జాతీయం) అర్థం అడుగుతున్నారు.

ఒకరి కాళ్ళను ముద్దాడటం అంటే వారి గొప్పతనాన్ని ఒప్పుకుని తలవంచడం, గౌరవించడం. “సఫలత కష్టపడేవారి కదమ్ చూమేగీ” అంటే విజయమే వారి గొప్పతనాన్ని ఒప్పుకుని వారి దగ్గరికి వస్తుంది.

“परेशान करना” (ఇబ్బంది పెట్టడం), “ठुकरा देना” (తిరస్కరించడం) దీనికి వ్యతిరేక భావాలు. “चैन मिलना” (నెమ్మది దొరకడం) ఈ ముహావరాకు సంబంధం లేదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) जुही तत्या को अपना स्वामी मानेगी।

వర్తమాన కాల వాక్యాన్ని భవిష్యత్ కాలంలోకి (भविष्यत काल) మార్చమంటున్నారు. ప్రశ్నలో “मानती ह” (है), ఆప్షన్ (3) లో “तत्या” (तात्या) ముద్రణ దోషాలు; అర్థం మారదు.

భవిష్యత్ కాలంలో క్రియకు “-एगा/-एगी/-एँगे” చేరుతుంది. కర్త “जुही” స్త్రీలింగ ఏకవచనం కాబట్టి मानती है → मानेगी.

(1) “मानती थी” భూతకాలం (అపూర్ణ). (2) “मान गयी” భూతకాలం, అర్థం కూడా మారుతుంది (ఒప్పుకుంది). (4) “का … माना” వ్యాకరణపరంగా తప్పు, భూతకాలం కూడా.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) लडके से भोजन किया जाता है।

కర్తృవాచ్య వాక్యాన్ని కర్మవాచ్యంలోకి (कर्म वाच्य, Passive voice) మార్చమంటున్నారు.

కర్మవాచ్యంలో కర్తకు “से/के द्वारा” చేరుతుంది, క్రియ భూతకాల రూపం + “जाना” సహాయ క్రియ వస్తుంది, క్రియ కర్మను బట్టి మారుతుంది. కాలం మాత్రం మారకూడదు. మూల వాక్యం సామాన్య వర్తమానం (करता है), కాబట్టి: लड़के से भोजन किया जाता है.

(1) “किया जायेगा” భవిష్యత్ కాలం, కాలం మారింది. (2) లో “लडका से” తప్పు రూపం (से ముందు “लड़के” కావాలి), కాలం కూడా మారింది. (3) “किये गये” బహువచనం, “भोजन” ఏకవచనానికి సరిపోదు, కాలమూ మారింది.

గుర్తుంచుకోండి: వాచ్యం మార్చినా కాలం మారదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) बंगाल

బాఉల్, భటియాలీ ఏ రాష్ట్ర జానపద గీతాలో అడుగుతున్నారు.

బాఉల్ (बाउल) బెంగాల్‌లోని సంచార ఆధ్యాత్మిక గాయకులు పాడే పాటలు; ఏక్‌తారా పట్టుకుని పాడతారు. భటియాలీ (भटियाली) బెంగాల్ నదుల్లో పడవ నడిపేవారు (మాఝీలు) పాడే పాటలు.

బిహార్‌కు బిదేసియా, కజరీ; గఢ్‌వాల్‌కు ఝుమైలో, మాంగల్; ఉత్తరప్రదేశ్‌కు కజరీ, బిరహా, ఆల్హా లాంటి జానపద గీతాలు ప్రసిద్ధి.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) सन् - 1984

బచేంద్రీ పాల్ ఏ సంవత్సరం మే 23న ఎవరెస్ట్ శిఖరం ఎక్కిందో అడుగుతున్నారు.

బచేంద్రీ పాల్ 23 మే 1984న ఎవరెస్ట్ శిఖరం చేరింది. ఎవరెస్ట్ ఎక్కిన మొదటి భారతీయ మహిళ ఆమే. ఆమె డైరీ ఆధారంగా రాసిన “ఎవరెస్ట్: మేరీ శిఖర్ యాత్రా” పాఠం NCERT 9వ తరగతి హిందీ పుస్తకంలో ఉంది.

1954, 1964, 1974 తప్పు. ఎవరెస్ట్‌ను మొదట ఎడ్మండ్ హిల్లరీ, టెన్జింగ్ నార్గే 1953లోనే ఎక్కారు; అది 1954 ఆప్షన్‌తో తికమక పెడుతుంది.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) खलिहान

“భాయీ కా ప్రేమ్” పాఠంలో ఇద్దరు అన్నదమ్ములు ఎక్కడి నుంచి ధాన్యం మూటలు కట్టుకుని ఒకరికొకరు సహాయం చేయడానికి బయలుదేరారో అడుగుతున్నారు.

ఖలిహాన్ (खलिहान) అంటే పంట కోసిన తర్వాత ధాన్యం నూర్చి కుప్పలుగా పోసే కళ్లం. ఈ కథలో ఇద్దరు సోదరులూ రెండోవాడికి ఎక్కువ అవసరం ఉంటుందని అనుకుని, రాత్రివేళ తమ కళ్లం నుంచి మూటలు కట్టి రెండోవాడి కుప్పలో రహస్యంగా పోస్తారు.

గాఁవ్ (ఊరు), చావడీ (ఊరి సభా స్థలం), బాజార్ కథలో ధాన్యం ఉండే చోట్లు కావు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) सोंपी

ఆదివాసీ జానపద నృత్యం థింసా (धिंसा) ఏ గ్రామంలో మొదలైందో అడుగుతున్నారు. ఇది AP హిందీ పాఠ్యపుస్తకంలోని థింసా నృత్యం పాఠం ఆధారంగా వచ్చిన ప్రశ్న.

థింసా అరకు లోయ, ఆంధ్ర-ఒడిశా సరిహద్దు ఏజెన్సీ ప్రాంత గిరిజనుల ప్రసిద్ధ నృత్యం. ఎక్కువగా స్త్రీలు వరుసగా చేతులు కలిపి డప్పు, సన్నాయి వాద్యాలకు అనుగుణంగా చేస్తారు. పాఠం ప్రకారం ఈ నృత్యం సోంపీ గ్రామంలో మొదలైంది; అధికారిక కీ కూడా అదే ఇచ్చింది.

ఇక్కడ చాలామంది (1) అరకు ఎంచుకుంటారు, ఎందుకంటే థింసా అనగానే అరకు గుర్తొస్తుంది. కానీ అరకు ఈ నృత్యం ప్రసిద్ధి పొందిన ప్రాంతం, పాఠంలో చెప్పిన మూల గ్రామం కాదు. “కువీ” ఒక గిరిజన భాష/తెగ పేరు; “కోంపీ” సోంపీకి దగ్గరగా ఉండేలా ఇచ్చిన పేరు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) मान सरोवर

ప్రేమ్‌చంద్ కథల సంకలనం పేరు అడుగుతున్నారు.

ప్రేమ్‌చంద్ కథలను “మానసరోవర్” (मानसरोवर) పేరుతో ఎనిమిది భాగాలుగా సంకలనం చేశారు. “ఈద్‌గాహ్”, “పంచ్ పరమేశ్వర్”, “కఫన్”, “పూస్ కీ రాత్” లాంటి కథలు ఇందులో ఉన్నాయి.

(1) “మానస సరోవర్” దగ్గరగా ఉండే తప్పు రూపం; తికమక పెట్టడానికి ఇచ్చారు. “త్రిధారా”, “సప్తసరితా” ప్రేమ్‌చంద్ కథా సంకలనంగా ప్రసిద్ధి కావు.

గుర్తుంచుకోండి: ప్రేమ్‌చంద్ కథలు = మానసరోవర్ (8 భాగాలు).

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) फिलॉसॉफिकल मैग्जीन

సి.వి. రామన్ మొదటి పరిశోధన పత్రం ఏ పత్రికలో ప్రచురితమైందో అడుగుతున్నారు.

రామన్ మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో చదువుతుండగానే “Unsymmetrical diffraction-bands due to a rectangular aperture” అనే పత్రం రాశారు. అది నవంబర్ 1906లో బ్రిటన్‌కు చెందిన “ఫిలసాఫికల్ మ్యాగజీన్” (Philosophical Magazine) లో ప్రచురితమైంది. NCERT 9వ తరగతి పాఠం “వైజ్ఞానిక్ చేతనా కే వాహక్: చంద్రశేఖర్ వెంకట రామన్” లో కూడా ఈ విషయం ఉంది.

“ఇండియన్ జర్నల్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్” ను రామన్ చాలా ఏళ్ళ తర్వాత కోల్‌కతాలో ప్రారంభించారు; అది మొదటి పత్రం వచ్చిన పత్రిక కాదు. “సైన్స్ అడ్వాన్సెస్”, “సైన్స్ ఇమ్యూనాలజీ” ఆధునిక కాలం పత్రికలు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) काले

వాడిన తర్వాత కట్టు గుడ్డ (पट्टी), ఇంజెక్షన్ సూది లాంటివి ఏ రంగు చెత్తబుట్టలో వేయాలో అడుగుతున్నారు. ఇది పాఠ్యపుస్తకంలోని చెత్త వర్గీకరణ పాఠం ఆధారంగా వచ్చిన ప్రశ్న.

ఇంట్లో చెత్తను వేరు చేసే పాఠాల్లో సాధారణంగా తడి చెత్తకు ఆకుపచ్చ, పొడి చెత్తకు నీలం రంగు బుట్టలు చెబుతారు. కట్లు, సూదుల లాంటి ప్రమాదకర (వైద్య) చెత్తను ఈ రెండింటిలో కలపకుండా వేరే బుట్టలో వేయాలని చెబుతారు; అధికారిక కీ ఆ బుట్ట రంగుగా నలుపును తీసుకుంది.

నీలం, ఆకుపచ్చ బుట్టలు తిరిగి వాడగలిగే పొడి చెత్త, కుళ్ళిపోయే తడి చెత్త కోసం; వైద్య చెత్త వాటిలో వేయకూడదు. అందుకే (1), (2) తప్పు. గోధుమ రంగు ఈ వర్గీకరణలో లేదు.

గమనిక: బయోమెడికల్ వ్యర్థాల నిర్వహణ నియమాలు 2016 ప్రకారం కట్లు లాంటి కలుషిత వ్యర్థాలు పసుపు సంచిలో, సూదులు తెల్లని పంక్చర్-ప్రూఫ్ డబ్బాలో వేయాలి; ఇచ్చిన నాలుగు రంగుల్లో ఏదీ ఈ నియమాలకు సరిపోదు. మా అభిప్రాయంలో కీ నియమాలను కాదు, పాఠ్యపుస్తకాన్ని అనుసరించి (4) ఇచ్చింది.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) ज, फ, ब, भ, ष, ऋ

“మేరా దేశ్ మహాన్ హై” పాఠంలో నేర్పించే అక్షరాలు (शैक्षिक बिंदु, అభ్యసన బిందువులు) ఏవో అడుగుతున్నారు. ఇది హిందీ మొదలుపెట్టే తరగతి వాచకంలోని పాఠం.

ప్రారంభ హిందీ వాచకాల్లో ప్రతి పాఠం కొన్ని కొత్త హల్లులు, అచ్చులు నేర్పిస్తుంది. పాఠంలోని పదాలు, బొమ్మలు ఆ అక్షరాల చుట్టూనే ఉంటాయి. అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ పాఠం నేర్పించే అక్షరాలు ज, फ, ब, भ, ष అనే హల్లులు, ऋ అనే అచ్చు.

మిగతా మూడు గుంపులు ఈ పాఠం నేర్పించే అక్షరాలు కావు. ఇలాంటి ప్రశ్నలు పాఠ్యపుస్తకం ముందు పేజీల్లో ఉండే “శైక్షిక్ బిందు” జాబితా చదివితేనే చేయగలం; పరీక్షకు ముందు అవి ఒకసారి చూసుకోండి.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) रेगिस्तान

“సఫలతా కా మంత్ర్” పాఠంలో వ్యాపారులు సరుకు అమ్మడానికి ఎక్కడి నుంచి వెళ్తున్నారో అడుగుతున్నారు.

రేగిస్తాన్ (रेगिस्तान) అంటే ఎడారి. అధికారిక కీ ప్రకారం పాఠంలో వ్యాపారులు తమ సరుకుతో ఎడారి దాటుతూ వెళ్తున్నారు. ఎడారి ప్రయాణం కష్టమైనది; ఆ కష్టాన్ని ఎలా దాటారో చెప్పడమే కథ ఉద్దేశం.

పాకిస్తాన్, హిందుస్తాన్, రాజస్తాన్ దేశాలు/రాష్ట్రాల పేర్లు; “-స్తాన్” అనే ఒకే ముగింపు చూసి తికమక పెట్టడానికి ఇచ్చారు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) मोती

రైదాస్ తనను దారంతో పోల్చుకుని, దేవుడిని దేనితో పోల్చారో అడుగుతున్నారు.

రైదాస్ ప్రసిద్ధ పదం “प्रभु जी, तुम चंदन हम पानी” లో ఒక్కో పంక్తిలో దేవుడిని, భక్తుడిని జంటగా పోల్చారు. అందులో “प्रभु जी, तुम मोती हम धागा, जैसे सोनहिं मिलत सुहागा” అనే పంక్తి ఉంది: దేవుడు ముత్యం, భక్తుడు ఆ ముత్యాలను గుచ్చే దారం.

అదే పదంలో “తుమ్ ఘన్ బన్ హమ్ మోరా” (దేవుడు మేఘం, భక్తుడు నెమలి), “జైసే చితవత్ చంద్ చకోరా” (చంద్రుడు-చకోరం), “తుమ్ దీపక్ హమ్ బాతీ” (దీపం-వత్తి) అనే జంటలు ఉన్నాయి. అందుకే మోర్, చకోరా, బాతీ ఆప్షన్లుగా ఇచ్చారు; కానీ వాటిలో భక్తుడే నెమలి, చకోరం, వత్తి.

గుర్తుంచుకోండి: మోతీ-ధాగా, దీపక్-బాతీ, ఘన్-మోర్, చంద్-చకోర్, చందన్-పానీ.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) हाथीवाला स्मारक

టెస్సీ థామస్ ఇంజినీరింగ్ చదువుతున్నప్పుడు కాలేజీ ఇచ్చిన పురస్కారం ఏదో అడుగుతున్నారు. ఇది పాఠ్యపుస్తకంలోని టెస్సీ థామస్ జీవిత పాఠం ఆధారంగా వచ్చిన ప్రశ్న.

టెస్సీ థామస్ కేరళకు చెందిన శాస్త్రవేత్త, DRDO లో అగ్ని క్షిపణి ప్రాజెక్టుకు నాయకత్వం వహించారు; అందుకే “మిసైల్ ఉమన్” అంటారు. ఆమె త్రిస్సూర్ ప్రభుత్వ ఇంజినీరింగ్ కాలేజీలో బీటెక్ చదివారు. పాఠం ప్రకారం ఆ చదువు సమయంలో కాలేజీ ఆమెకు “హాథీవాలా స్మారక్” పురస్కారం ఇచ్చింది; కీ కూడా ఇదే.

మిగతా మూడు పేర్లు (హాథ్‌వాలా, శేర్‌వాలా, చీతావాలా) హాథీవాలా కు దగ్గరగా ఉండేలా ఇచ్చిన తికమక ఆప్షన్లు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) बारड़ोली

వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్ నాయకత్వంలో గుజరాత్‌లో ఏ ప్రాంతంలో రైతు ఉద్యమం జరిగిందో అడుగుతున్నారు.

1928లో బారడోలీ (बारडोली) తాలూకాలో భూమి శిస్తు పెంపుకు వ్యతిరేకంగా పటేల్ నాయకత్వంలో రైతులు సత్యాగ్రహం చేశారు. ఉద్యమం గెలిచిన తర్వాత బారడోలీ మహిళలు ఆయనకు “సర్దార్” అనే బిరుదు ఇచ్చారు.

బారడోలీ సూరత్ జిల్లాలోనే ఉంది, అందుకే (3) తికమక పెడుతుంది; కానీ ఉద్యమం పేరు “బారడోలీ సత్యాగ్రహం”. పటేల్ 1918లో ఖేడా సత్యాగ్రహంలో కూడా పాల్గొన్నారు; బడోదరా, రాజ్‌కోట్ ఈ రైతు ఉద్యమాలకు సంబంధం లేనివి.

గుర్తుంచుకోండి: బారడోలీ సత్యాగ్రహం (1928) → “సర్దార్” బిరుదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) बगुले

“దక్షిణీ గంగా గోదావరీ” పాఠం ప్రకారం గోదావరి దీవుల (లంకల) మీద ఎక్కువగా కనిపించే పక్షులు ఏవో అడుగుతున్నారు.

బగులే (बगुले) అంటే కొంగలు. నదీ దీవులు, ఒడ్డున ఉండే నీటి ప్రాంతాల్లో చేపలు, పురుగులు దొరుకుతాయి కాబట్టి కొంగలు గుంపులుగా కనిపిస్తాయి. అధికారిక కీ ప్రకారం పాఠంలో గోదావరి లంకల మీద ఎక్కువగా కనిపించేవి కొంగలే.

కాకి, పావురం ఊళ్ళలో, ఇళ్ళ దగ్గర ఎక్కువగా ఉండే పక్షులు. డేగ వేటాడే పక్షి, గుంపులుగా ఉండదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) ओझा

యశ్‌పాల్ రాసిన “దుఃఖ్ కా అధికార్” కథలో పాము కాటుకు గురైన కొడుకును బతికించడానికి ముసలి తల్లి ఎవరిని పిలిచి మంత్రం వేయించిందో అడుగుతున్నారు.

ఓఝా (ओझा) అంటే మంత్రాలు, తాయెత్తులతో వైద్యం చేస్తానని చెప్పే భూతవైద్యుడు. కథలో కొడుకు పొలంలో పాము కాటుకు గురవుతాడు. తల్లి ఓఝాను పిలిచి “ఝాడ్‌నా-ఫూఁక్‌నా” చేయించింది, పూజకు ఇంట్లో ఉన్న కొద్దిపాటి వస్తువులూ ఇచ్చేసింది, అయినా కొడుకు బతకలేదు.

రోజా (ఉపవాసం), బోఝా (బరువు/మూట) వేరే అర్థాల పదాలు. “హోఝా” అర్థం లేని పదం; ఓఝా లాగే వినిపించేలా ఇచ్చారు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) राव साहब, बाँदा के नवाब

“స్వరాజ్య కీ నీంవ్” పాఠంలో విలాసాల్లో (विलासिता) మునిగిపోయినవారు ఎవరో అడుగుతున్నారు.

ఈ పాఠం 1857 స్వాతంత్ర్య సమరం నేపథ్యంలోని ఏకాంకిక. ఇందులో పేష్వా వంశానికి చెందిన రావ్ సాహబ్, బాందా నవాబ్ యుద్ధ సమయంలో జాగ్రత్త మర్చిపోయి ఆటపాటలు, విలాసాల్లో మునిగిపోయిన పాత్రలు; కీ కూడా ఈ ఇద్దరినే ఇచ్చింది.

లక్ష్మీబాయి, ఆమె సహచరి ముందర్, జూహీ పాఠంలో స్వరాజ్యం కోసం నిలబడే పాత్రలు; విలాసాల్లో మునిగిన వారు కారు. అందుకే (1), (2), (4) లో వారి పేర్లు కలపడం తప్పు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) चंद्र

స్వామి ఆనంద్ శుక్రుడి (శుక్ర తార) తోడుగా దేనిని చెప్పారో అడుగుతున్నారు.

స్వామి ఆనంద్ రాసిన “శుక్రతారే కే సమాన్” పాఠం గాంధీజీ వ్యక్తిగత కార్యదర్శి మహాదేవ్ దేశాయ్ గురించి. పాఠం మొదట్లోనే ఆకాశంలో శుక్ర తారకు సాటి లేదని, శుక్రుడు చంద్రుడి సాథీ అని చెబుతారు. గాంధీజీ చంద్రుడైతే, ఆయన పక్కనే మెరిసిన మహాదేవ్ దేశాయ్ శుక్ర తార అని పోలిక.

సూర్యుడు, బుధుడు, బృహస్పతి ఈ పోలికలో లేరు.

గుర్తుంచుకోండి: శుక్రతార = మహాదేవ్ దేశాయ్, చంద్రుడు = గాంధీజీ.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) मूली-गाजर

“తర్‌కారీ దర్బార్” పాఠంలో విసనకర్ర విసిరే (పంఖా ఝేల్‌నే వాలే) కూరగాయలు ఏవో అడుగుతున్నారు.

ఈ పాఠంలో కూరగాయలను రాజ దర్బారులోని పాత్రలుగా ఊహించి రాశారు. ప్రతి కూరగాయకు దాని ఆకారం, స్వభావానికి తగ్గ పని ఇచ్చారు. అధికారిక కీ ప్రకారం రాజుకు విసనకర్ర విసిరే పని ముల్లంగి, క్యారెట్ (మూలీ-గాజర్) కు దక్కింది.

గోభీ-ఆలూ, పేఠా-కటహల్, లౌకీ-భిండీ పాఠంలో వేరే పాత్రలు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) लाल बहादुर शास्त्री

ఏడో తరగతి హిందీ పుస్తకంలో “సాహసి బాలుడు” (साहसी बालक) గా చెప్పిన వ్యక్తి ఎవరో అడుగుతున్నారు.

ఈ పాఠం లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి చిన్నతనం గురించి. పడవ ఖర్చుకు డబ్బులు లేకపోవడంతో, స్నేహితుల ముందు ఆ విషయం చెప్పకుండా, చిన్నారి లాల్ బహదూర్ గంగా నదిని ఈది దాటాడు అనే సంఘటన ప్రసిద్ధి. ఆత్మగౌరవం, ధైర్యం ఈ పాఠం సందేశం.

పటేల్, సుభాష్ చంద్రబోస్, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ కూడా ధైర్యవంతులే, కానీ పాఠ్యపుస్తకంలో “సాహసి బాలక్” పాఠం శాస్త్రి గురించే.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) हेलेन केलर

“జో దేఖ్‌కర్ భీ నహీఁ దేఖ్‌తే” పాఠంలో ఎవరి అనుభూతులు వర్ణించారో అడుగుతున్నారు.

ఈ పాఠం హెలెన్ కెల్లర్ రచన. చూపు, వినికిడి రెండూ లేని ఆమె, అడవిలో నడిచి వచ్చిన స్నేహితురాలు “ఏమీ ప్రత్యేకంగా చూడలేదు” అనడం విని ఆశ్చర్యపోతుంది. తాను కేవలం స్పర్శతోనే ఆకుల నునుపు, చెట్టు బెరడు, పువ్వుల రేకలు అనుభవిస్తానని చెబుతుంది. చూపు ఉన్నవారు దాని విలువ తెలుసుకోవాలనేది పాఠం సందేశం.

(1) “కేలెన్ హేలర్” పేరును తారుమారు చేసిన తికమక ఆప్షన్. ఆండ్రియా బొచెల్లీ దృష్టిలోపం ఉన్న ఇటాలియన్ గాయకుడు. “బ్రాఇలీ” (లూయిస్ బ్రెయిలీ) బ్రెయిలీ లిపి సృష్టికర్త; ఈ పాఠంతో సంబంధం లేదు.

సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) तेल्ला पोणिकी

కొండపల్లి బొమ్మలు ఏ కర్రతో చేస్తారో అడుగుతున్నారు.

ఎన్టీఆర్ జిల్లా (పాత కృష్ణా జిల్లా) లోని కొండపల్లి బొమ్మలు తెల్ల పొణికి (Tella Poniki) కర్రతో చేస్తారు. ఈ కర్ర తేలికగా, మెత్తగా ఉంటుంది, సులభంగా చెక్కవచ్చు. చెక్కిన బొమ్మలకు రంగులు వేస్తారు.

సాగౌన్ (టేకు), దేవదార్, ఆబ్‌నూస్ (నల్లమాను) గట్టి, బరువైన కర్రలు; ఫర్నిచర్, ఇతర చెక్కడాలకు వాడతారు.

గుర్తుంచుకోండి: కొండపల్లి బొమ్మలు = తెల్ల పొణికి; ఏటికొప్పాక బొమ్మలు = అంకుడు కర్ర.