AP DSC 2025 TGT తెలుగు (HH) ప్రశ్నపత్రం (6 జూన్, షిఫ్ట్ 1): విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
Nookesh Karri ·· 9 min read
AP DSC TGT Telugu 2025 psychology questions ఇక్కడ వివరణలతో ఉన్నాయి. AP మెగా DSC 2025లో ప్రత్యేక పాఠశాలల (వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు, HH) TGT తెలుగు పోస్టుకు 6 జూన్ 2025, షిఫ్ట్ 1లో పరీక్ష జరిగింది. ఆ పేపర్లో మూడో సెక్షన్ విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం (Educational Psychology): 31 నుంచి 40 వరకు 10 ప్రశ్నలు, మొత్తం 5 మార్కులు. ప్రశ్నలు పేపర్లో ఉన్నట్టే తెలుగు, ఇంగ్లీష్‌లో ఇచ్చాం. సమాధానాలన్నీ పాఠశాల విద్యాశాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక ఫైనల్ కీ ప్రకారం ఉన్నాయి. ప్రతి వివరణ భావనను, దాన్ని చెప్పిన శాస్త్రవేత్తను, మిగతా ఆప్షన్లు ఎందుకు సరిపోవో చెబుతుంది. శ్రవణ శిక్షణ (31), AVT (40) ప్రశ్నలు వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల బోధనకు నేరుగా సంబంధించినవి.
ఈ సెక్షన్లో వచ్చిన టాపిక్స్
| టాపిక్ | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| శ్రవణ శిక్షణ, AVT (ప్రత్యేక విద్య) | 31, 40 |
| వికాసం (బాల్యదశ, క్రీడలు, వికాస సూత్రాలు, భాష) | 32, 33, 34, 36 |
| మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు, సిద్ధాంతాలు | 35 |
| అభ్యసనం (బదలాయింపు, అభ్యసన శైలులు, పునర్బలనం) | 37, 38, 39 |
ప్రశ్నలు, వివరణలు
ప్రశ్న 31Question 31
శ్రవణ శిక్షణలోని నాలుగు దశలు అవగాహన, బేధాలను తెలుసుకోవడం, గుర్తించడం మరియు ___The four stages of Auditory Training are Awareness, Discrimination, Identification and ___
(1) అంచనావేయడంAssessment
(2) సామాన్యీకరణంGeneralization
(3) సంభాషణConversation
(4) అర్థం చేసుకోవడంComprehension
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) అర్థం చేసుకోవడంComprehension
ప్రశ్న మూడు దశలు ఇచ్చి, వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల శ్రవణ శిక్షణ (Auditory Training)లో చివరి దశ ఏదో అడుగుతోంది.
ఇది నార్మన్ ఎర్బర్ (Norman Erber) శ్రవణ నైపుణ్యాల సోపానక్రమం (Auditory skill hierarchy). పిల్లవాడు ముందు శబ్దం ఉందో లేదో గ్రహిస్తాడు (Detection / Awareness). తర్వాత రెండు శబ్దాలు ఒకటేనా, వేరా అని చెబుతాడు (Discrimination). మూడో మెట్టులో విన్న పదాన్ని పలుకుతాడు లేదా దాని బొమ్మ చూపిస్తాడు (Identification). విన్న వాక్యం, ప్రశ్న, కథ అర్థం చేసుకుని జవాబివ్వడం చివరి మెట్టు (Comprehension).
టీచర్ ప్రతి దశలోనూ పిల్లవాడిని అంచనా వేస్తుంది, కాబట్టి అంచనా విడిగా ఒక దశ కాదు. సంభాషణ అర్థగ్రహణ దశలో చేయించే పని. ఎర్బర్ జాబితాలో సామాన్యీకరణం అనే మెట్టే లేదు; అది అభ్యసనానికి చెందిన పదం.
గుర్తుంచుకోండి: శబ్దం ఉందా → ఒకటేనా, వేరా → ఏమిటి → అర్థం ఏమిటి (Detection → Discrimination → Identification → Comprehension).
ప్రశ్న 32Question 32
పిల్లల్లో సాధారణంగా ఈ వయస్సులో ‘అంతులేని ఉత్సాహం దశ’ గమనిస్తాము‘Period of unbounded curiosity’ is observed in children at the age of
(1) 9 సంవత్సరాలు9 years
(2) 10 సంవత్సరాలు10 years
(3) 5 సంవత్సరాలు5 years
(4) 8 సంవత్సరాలు8 years
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) 5 సంవత్సరాలు5 years
తెలుగు ప్రశ్నలో “ఉత్సాహం” అని ఉన్నా, ఇంగ్లీష్‌లోని “unbounded curiosity” అంటే అంతులేని కుతూహలం. అది ఏ వయసులో ఎక్కువో అడుగుతున్నారు.
సుమారు 2 నుంచి 6 ఏళ్ల మధ్య ఉండే పూర్వ బాల్యదశ (Early childhood)లో పిల్లవాడు ప్రతిదానికీ “ఎందుకు? ఎలా?” అని అడుగుతాడు. దీనికే ప్రశ్నించే వయసు (Questioning age) అని పేరు. సుమారు 5 ఏళ్ల దగ్గర ఈ కుతూహలానికి హద్దే ఉండదు.
మిగతా ఆప్షన్లు 8, 9, 10 ఏళ్లు ఉత్తర బాల్యదశకు చెందినవి. అప్పుడు ఆసక్తి కొన్ని ఇష్టమైన విషయాలకు, తోటి పిల్లల గుంపుకు (ముఠా వయసు, Gang age) పరిమితమవుతుంది. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకూ ఈ కుతూహలం ఉంటుంది. వారు అడగడానికి మాత్రం సంజ్ఞలు, చిత్రాలు లాంటి మార్గాలు కావాలి.
గుర్తుంచుకోండి: 5 ఏళ్లు = “ఎందుకు?” వయసు (పూర్వ బాల్యదశ); 8 నుంచి 10 ఏళ్లు = గుంపు వయసు (ఉత్తర బాల్యదశ).
ప్రశ్న 33Question 33
సహకరించడం, నాయకత్వం మరియు స్వయం నిర్దేశిత ప్రవర్తనలు అభివృద్ధి చెందే క్రీడCo-operation, leadership and self – directing behaviours are develop in this play
(1) అనుకరణ క్రీడImitative play
(2) సమాంతర క్రీడParallel play
(3) సమూహ క్రీడGroup play
(4) ఏకాంత క్రీడIsolated play
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) సమూహ క్రీడGroup play
ఒంటరిగా ఆడే పిల్లవాడికి నాయకత్వం నేర్చుకునే అవకాశం రాదు. సహకారం, నాయకత్వం పెరగాలంటే అందరూ ఒకే లక్ష్యం కోసం కలిసి ఆడాలి.
ఆటలో సాంఘిక భాగస్వామ్యం ఎంత ఉందో చూసి మిల్డ్రెడ్ పార్టెన్ (Mildred Parten) పిల్లల ఆటను దశలుగా విభజించారు. వాటిలో అత్యంత పరిణతి చెందింది సహకార క్రీడ (Cooperative play), అదే సమూహ క్రీడ. పాత్రల పంపకం, నియమాలు, ఒక నాయకుడు ఈ ఆటలోనే కనిపిస్తాయి.
ఏకాంత క్రీడ ఒంటరి ఆట. సమాంతర క్రీడలో పిల్లలు పక్కపక్కనే ఉంటారు, కానీ కలిసి ఆడరు. అనుకరణ క్రీడ అంటే పెద్దల పనులను కాపీ చేయడం; దాని నుంచి సహకారం, నాయకత్వం ప్రధానంగా రావు.
గుర్తుంచుకోండి: పార్టెన్ వరుస: ఏకాంత, సమాంతర, సహచర్య, చివరగా సహకార (సమూహ) క్రీడ.
ప్రశ్న 34Question 34
వికాసంకు సంబంధించని వాక్యాన్ని గుర్తించండి.Find out the statement not related to the development
(1) వికాసం క్లిష్టమైన ప్రక్రియDevelopment is a complex process
(2) వికాసంను కొలవడం సాధ్యం కాదుDevelopment is not measurable
(3) వికాసం గుణాత్మకమైనదిDevelopment is qualitative
(4) వికాసం జీవితకాలమంతా కొనసాగని ప్రక్రియDevelopment is not a continuous process
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) వికాసం జీవితకాలమంతా కొనసాగని ప్రక్రియDevelopment is not a continuous process
నెగటివ్ ప్రశ్న. వికాసానికి సరిపోని వాక్యం వెతకాలి.
నిరంతరత్వ సూత్రం (Principle of continuity) ప్రకారం వికాసం గర్భం నుంచి మరణం వరకు ఆగదు. “కొనసాగని ప్రక్రియ” అనే ఆప్షన్ (4) ఈ సూత్రాన్ని నేరుగా ఖండిస్తుంది.
మిగతా మూడూ సరైన లక్షణాలే. ఎత్తు, బరువులా కొలవగలిగేది పెరుగుదల (Growth); అది పరిమాణాత్మకం. వికాసం (Development) గుణాత్మకం. అందులో శారీరక, మానసిక, ఉద్వేగ, సాంఘిక మార్పులు కలిసి ఉంటాయి. అందుకే అది క్లిష్టం, నేరుగా కొలవడం కష్టం.
గుర్తుంచుకోండి: పెరుగుదలను కొలవచ్చు, అది ఒక వయసులో ఆగిపోతుంది. వికాసం గుణాత్మకం, జీవితాంతం సాగుతుంది.
ప్రశ్న 35Question 35
క్రింది వాటిని జతపరచుము.Match the following
| సిద్ధాంతం | ప్రతిపాదకుడు | ||
|---|---|---|---|
| i) | నైతిక వికాస సిద్ధాంతంThe theory of moral development | a) | బండూరాBandura |
| ii) | కార్యసాధక నిబంధన సిద్ధాంతంOperant conditioning | b) | సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్Sigmund Freud |
| iii) | సాంఘిక సంజ్ఞానాత్మక అభ్యసన సిద్ధాంతంSocial Cognitive Learning Development | c) | కోల్‌బర్గ్Kohlberg |
| iv) | మనోవిశ్లేషణ సిద్ధాంతంTheory of Psycho Analysis | d) | బి.ఎఫ్. స్కిన్నర్B. F. Skinner |
(1) i – b, ii – a, iii – c, iv – d
(2) i – c, ii – d, iii – a, iv – b
(3) ii – a, i – b, iv – c, iii – d
(4) iv – d, ii – b, i – a, iii – c
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) i – c, ii – d, iii – a, iv – b
లారెన్స్ కోల్‌బర్గ్ నైతిక వికాసాన్ని 3 స్థాయిలు, 6 దశలుగా చెప్పారు: i-c. స్కిన్నర్ పెట్టె, పునర్బలనం అనగానే బి.ఎఫ్. స్కిన్నర్ కార్యసాధక నిబంధన గుర్తుకు రావాలి: ii-d. పరిశీలనా అభ్యసనం, బోబో బొమ్మ ప్రయోగం ఆల్బర్ట్ బండూరా సాంఘిక సంజ్ఞానాత్మక సిద్ధాంతంలోవి: iii-a. ఇడ్, ఇగో, సూపర్ ఇగో సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ మనోవిశ్లేషణకు చెందినవి: iv-b.
నాలుగూ సరిపోయేది (2)లోనే. (1) నైతిక వికాసాన్ని ఫ్రాయిడ్‌కు కట్టింది. (3) కార్యసాధక నిబంధనను బండూరాకు, (4) మనోవిశ్లేషణను స్కిన్నర్‌కు ఇచ్చాయి.
గుర్తుంచుకోండి: ఆప్షన్లు జతల వరుసను కలిపేస్తాయి (ii, i, iv…). అందుకే ఒక్కో జతను విడిగా చెక్ చేయండి.
ప్రశ్న 36Question 36
భావాలను, అభిప్రాయాలను, ఆలోచనలు ఇతరులతో దీని ద్వారా వ్యక్తీకరిస్తారు.An instrument to express our feelings, ideas and thoughts to others
(1) భాషణంSpeech
(2) ఆలోచనThought
(3) చూడడంVision
(4) వినడంListening
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) భాషణంSpeech
లోపలి భావాలు, ఆలోచనలను బయటికి చెప్పే సాధనం ఏది అని ప్రశ్న. “వ్యక్తీకరించడం (Express)” అనే పదమే క్లూ.
మాట ద్వారా భాషను వాడటమే భాషణం (Speech), అది ఉత్పాదక (Expressive) నైపుణ్యం. పిల్లలు తమ అవసరాలు, అనుభూతులను ఎక్కువగా మాటల్లోనే చెబుతారు. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు శ్రవణ శిక్షణ, స్పీచ్ థెరపీ ఇచ్చేది ముఖ్యంగా ఈ మాట కోసమే.
వినడం, చూడడం గ్రాహక (Receptive) ప్రక్రియలు. వాటితో సమాచారం లోపలికి వస్తుంది, బయటికి వెళ్లదు. ఆలోచన మనసు లోపలే ఉండిపోతుంది, దాన్ని ఇతరులకు చేర్చాలంటే భాషణం కావాలి.
ప్రశ్న 37Question 37
ఒక కృత్యంలో పొందిన నైపుణ్యం తరువాత అభ్యసించే కృత్యంపై ఏ విధమైన ప్రభావం చూపకపోవడం అనేది.The condition where the previous learning shows no difference in learning of a new activity is called
(1) శూన్య బదలాయింపుZero transfer
(2) అనుకూల బదలాయింపుPositive transfer
(3) ప్రతికూల బదలాయింపుNegative transfer
(4) ద్విపార్శ్వ బదలాయింపుBilateral transfer
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (1) శూన్య బదలాయింపుZero transfer
ఒక పనిలో నేర్చుకున్నది కొత్త పనిని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో చెప్పేది అభ్యసన బదలాయింపు (Transfer of learning). ఈ ప్రశ్నలో ఆ ప్రభావం సున్నా.
పాత అభ్యసనం సాయమూ చేయదు, అడ్డూ రాదు: అదే శూన్య బదలాయింపు (Zero transfer). రెండు పనులకు ఏ పోలికా లేనప్పుడు ఇలా అవుతుంది. ఈతకూ తెలుగు వ్యాకరణానికీ సంబంధం లేదు.
సైకిల్ వచ్చినవాడికి మోటార్‌సైకిల్ సులువు; పాతది కొత్తదాన్ని తేలిక చేస్తే అనుకూల బదలాయింపు. పాతది అడ్డు పడితే ప్రతికూల బదలాయింపు. కుడి చేతితో నేర్చిన నైపుణ్యం ఎడమ చేతికి వెళ్లడం, అంటే శరీరం ఒక వైపు నుంచి మరో వైపుకు, ద్విపార్శ్వ బదలాయింపు.
గుర్తుంచుకోండి: సాయం = అనుకూల, అడ్డు = ప్రతికూల, ఏమీ లేదు = శూన్య, ఒక చేయి → మరో చేయి = ద్విపార్శ్వ.
ప్రశ్న 38Question 38
జ్ఞానేంద్రియాల ఆధారంగా వర్గీకరించిన అభ్యసన శైలులకు సంబంధించని దానిని గుర్తించండి.Identify the term not suitable for the classification of learning styles based on sensory organs
(1) దృశ్య అభ్యాసకులుVisual learners
(2) శ్రవణ అభ్యాసకులుAuditory learners
(3) శారీరకచలన అభ్యాసకులుKinesthetic learners
(4) సంగీత అభ్యాసకులుMusic learners
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (4) సంగీత అభ్యాసకులుMusic learners
VAK నమూనా (Visual, Auditory, Kinesthetic) అభ్యసన శైలులను జ్ఞానేంద్రియాల ఆధారంగా విభజిస్తుంది. అందులో లేని పేరు ఏదో చెప్పాలి.
చిత్రాలు, పటాలు చూస్తే దృశ్య అభ్యాసకులకు (కళ్లు) బాగా అర్థమవుతుంది. శ్రవణ అభ్యాసకులు విని (చెవులు) నేర్చుకుంటారు. శారీరకచలన అభ్యాసకులకు స్వయంగా చేయడం, తాకడం (శరీర కదలిక, స్పర్శ) కావాలి.
నాలుగో ఆప్షన్ వేరే సిద్ధాంతం నుంచి వచ్చింది. గార్డనర్ బహుళ ప్రజ్ఞల జాబితాలో సంగీత ప్రజ్ఞ (Musical intelligence) ఉంది, కానీ సంగీతం జ్ఞానేంద్రియం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: V కన్ను, A చెవి, K శరీరం. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు ఎక్కువగా కన్ను, శరీరం (దృశ్య, శారీరకచలన) మార్గాల్లో నేర్చుకుంటారు.
ప్రశ్న 39Question 39
మంచి మార్కులు తెచ్చుకున్న పిల్లవాడిని ‘శభాష్’ అని మెచ్చుకోవడం అనేదిAppreciating a child by saying ‘Shabhash’ for getting good marks refers to
(1) ప్రాథమిక పునర్బలనంPrimary reinforcement
(2) గౌణ పునర్బలనంSecondary reinforcement
(3) సాంఘిక పునర్బలనంSocial reinforcement
(4) వ్యతిరేక పునర్బలనంNegative reinforcement
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (3) సాంఘిక పునర్బలనంSocial reinforcement
మంచి మార్కులు వచ్చాక టీచర్ “శభాష్” అన్నాడు. అది ఏ రకం పునర్బలనం (Reinforcement) అని ప్రశ్న. స్కిన్నర్ కార్యసాధక నిబంధనలో ఒక ప్రవర్తన మళ్లీ జరిగే అవకాశం పెంచేదాన్ని పునర్బలనం అంటారు.
మెప్పు, చిరునవ్వు, చప్పట్లు, భుజం తట్టడం ఇతర మనుషుల నుంచి వస్తాయి. అందుకే వీటిని సాంఘిక పునర్బలనాలు (Social reinforcers) అంటారు, టీచర్ “శభాష్” కూడా వీటిలో ఒకటి.
చాలామంది ఇక్కడ (2) పెడతారు. మెప్పుకు నేర్చుకున్న విలువ ఉంది, కాబట్టి గౌణ పునర్బలనం అనే వాదనకు ఆధారం ఉంది. అయినా మెప్పు మనుషుల మధ్య సంబంధం నుంచి పుడుతుంది. దానికి కచ్చితమైన పేరు సాంఘిక పునర్బలనం, కీ ఇచ్చిందీ అదే, కాబట్టి (3) పెట్టండి. ఆహారం, నీరు లాంటి సహజ అవసరాలు తీర్చేది ప్రాథమిక పునర్బలనం. వ్యతిరేక పునర్బలనంలో ఏదో అసౌకర్యం తొలగి ప్రవర్తన బలపడుతుంది; ఈ సందర్భంలో ఏదీ తొలగలేదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఆహారం → ప్రాథమిక; డబ్బు, టోకెన్లు → గౌణ; మెప్పు, గుర్తింపు → సాంఘిక. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు మెప్పు చిరునవ్వు, థంబ్స్-అప్ లాంటి దృశ్య సంకేతాలతోనూ అందాలి.
ప్రశ్న 40Question 40
AVT విస్తరించగాExpand AVT
(1) Audio Visual Tools
(2) Auditory Verbal Therapy
(3) Auditory Visual Technique
(4) Aural Visual Therapy
సమాధానం, వివరణAnswer and explanation
సరైన సమాధానం: Correct answer: (2) Auditory Verbal Therapy
వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల విద్యలో వాడే AVT పూర్తి రూపం అడుగుతున్నారు. HH పాఠశాలలో పనిచేసే టీచర్‌కు ఇది తప్పనిసరిగా తెలియాలి.
AVT = ఆడిటరీ వెర్బల్ థెరపీ (Auditory Verbal Therapy). వినికిడి యంత్రాలు లేదా కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్‌తో పిల్లల్లో మిగిలిన వినికిడిని గరిష్ఠంగా వాడుకుంటారు. పెదవులు చదవడం, సంజ్ఞల మీద ఆధారపడకుండా వినడం ద్వారానే మాట నేర్పుతారు. ఈ చికిత్సలో తల్లిదండ్రులదే ప్రధాన పాత్ర.
AVT దృశ్య ఆధారాలను కావాలనే తగ్గిస్తుంది. అందుకే “Visual” అనే పదం ఉన్న (1), (3), (4) సరిపోవు. (1) Audio Visual Tools అయితే బోధనోపకరణాల పేరు, అసలు చికిత్సే కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: AVTలో V అంటే Visual కాదు, Verbal (మాట). A వినడం (Auditory); దృశ్య ఆధారాలు తక్కువ.
FAQ
ఈ సెక్షన్లో ఎన్ని ప్రశ్నలు, ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి?
AP DSC TGT తెలుగు (HH) 2025 (6 జూన్, షిఫ్ట్ 1) పేపర్లో విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం సెక్షన్లో 31 నుంచి 40 వరకు 10 ప్రశ్నలు వచ్చాయి. మొత్తం 5 మార్కులు, ఒక్కో ప్రశ్నకు అర మార్కు.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్స్ వచ్చాయి?
శ్రవణ శిక్షణ దశలు, AVT, పూర్వ బాల్యదశ కుతూహలం, క్రీడల రకాలు, వికాస సూత్రాలు, మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు-సిద్ధాంతాలు, భాషణం, అభ్యసన బదలాయింపు, అభ్యసన శైలులు, పునర్బలనం.
HH పేపర్‌కు సైకాలజీ ఎలా చదవాలి?
ఎనిమిది ప్రశ్నలు సాధారణ విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం (వికాసం, అభ్యసనం, సిద్ధాంతాలు) నుంచి వచ్చాయి. ప్రశ్నలు 31 (శ్రవణ శిక్షణ దశలు), 40 (AVT) వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల ప్రత్యేక విద్య నుంచి వచ్చాయి, కాబట్టి ఆ భావనలు కూడా చదవాలి.
Sources
Writes and reviews the AP DSC Papers posts: previous DSC question papers solved step by step in Telugu, checked against the official keys.